Η Ρωσία έκλεισε την Πρωτοχρονιά την παλαιότερη διαδρομή φυσικού αερίου της προς την Ευρώπη, η οποία διέρχεται από την Ουκρανία, μετά τη λήξη της συμφωνίας διαμετακόμισης τις πρώτες πρωινές ώρες της 1ης Ιανουαρίου 2025.
Η εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022 επιτάχυνε τις προσπάθειες της Ευρώπης να τερματίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, μια προσπάθεια που χαιρετίστηκε από το Κίεβο.
Όπως σημειώνουν διεθνή ΜΜΕ, οι εξαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών της Σοβιετικής εποχής που διέτρεχαν την Ουκρανία προς την Ευρώπη, σταμάτησαν τις πρώτες πρωινές ώρες της Πρωτοχρονιάς καθώς έληξε η συμφωνία διαμετακόμισης και οι αντιμαχόμενες Μόσχα και Κίεβο δεν κατόρθωσαν να καταλήξουν σε νέα συμφωνία για τη συνέχιση των ροών.
Το κλείσιμο της παλαιότερης διαδρομής φυσικού αερίου της Ρωσίας προς την Ευρώπη τερματίζει μια δεκαετία ταραγμένων σχέσεων που πυροδοτήθηκαν από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014. Η Ουκρανία σταμάτησε να αγοράζει ρωσικό αέριο τον επόμενο χρόνο.
«Διακόψαμε τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου. Αυτό είναι ένα ιστορικό γεγονός. Η Ρωσία χάνει τις αγορές της, θα υποστεί οικονομικές απώλειες. Η Ευρώπη έχει ήδη λάβει την απόφαση να εγκαταλείψει το ρωσικό φυσικό αέριο», δήλωσε ο Υπουργός Ενέργειας της Ουκρανίας, Γκερμάν Γκαλουστσένκο.
Η διακοπή των ροών φυσικού αερίου αναμενόταν εν μέσω του πολέμου, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022. Η Ουκρανία ήταν ανένδοτη ότι δεν θα επεκτείνει τη συμφωνία εν μέσω της στρατιωτικής σύγκρουσης.
Σύμφωνα με πηγή του κλάδου, η Gazprom πέρυσι αναθεώρησε την απουσία της διαμετακόμισης φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας, η οποία αντιπροσώπευε περίπου το ήμισυ των συνολικών εξαγωγών φυσικού αερίου της Ρωσίας προς την Ευρώπη.
Η Ρωσία εξακολουθεί να εξάγει φυσικό αέριο μέσω του αγωγού TurkStream, ο οποίος διαθέτει δύο γραμμές: μία για την τουρκική εγχώρια αγορά και μία δεύτερη που προμηθεύει πελάτες της Κεντρικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων της Ουγγαρίας και της Σερβίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διπλασίασε τις προσπάθειές της να μειώσει την εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια μετά το ξέσπασμα της στρατιωτικής σύγκρουσης στην Ουκρανία το 2022, αναζητώντας εναλλακτικές πηγές.
Οι υπόλοιποι αγοραστές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας, όπως η Σλοβακία και η Αυστρία, έχουν επίσης κανονίσει εναλλακτική προμήθεια.
Η Μολδαβία είναι μεταξύ των χωρών που έχουν πληγεί περισσότερο. Λέει ότι θα πρέπει τώρα να εισαγάγει μέτρα για τη μείωση της χρήσης του φυσικού αερίου κατά ένα τρίτο.
Ο Υπουργός Ενέργειας της Μολδαβίας, Κονσταντίν Μποροσάν, δήλωσε ότι η κυβέρνηση έλαβε μέτρα για να εξασφαλίσει σταθερή παροχή στη χώρα, αλλά κάλεσε τους πολίτες να εξοικονομήσουν ενέργεια. Από τα μέσα Δεκεμβρίου έχει επιβληθεί στη Μολδαβία κατάσταση έκτακτης ανάγκης 60 ημερών στον ενεργειακό τομέα.
Η πενταετής συμφωνία διαμετακόμισης φυσικού αερίου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έληξε νωρίς την 1η Ιανουαρίου.
«Λόγω της επαναλαμβανόμενης και ξεκάθαρης άρνησης της ουκρανικής πλευράς να ανανεώσει αυτές τις συμφωνίες, η Gazprom στερήθηκε της τεχνικής και νομικής δυνατότητας να προμηθεύει φυσικό αέριο για διαμετακόμιση μέσω του εδάφους της Ουκρανίας από την 1η Ιανουαρίου 2025», ανέφερε η Gazprom σε δήλωση στο Telegram.
«Από τις 08:00 ώρα Μόσχας (05:00 GMT), η προμήθεια ρωσικού φυσικού αερίου για τη μεταφορά του μέσω του εδάφους της Ουκρανίας δεν πραγματοποιείται».
Το Υπουργείο Ενέργειας της Ουκρανίας ανέφερε επίσης ότι η μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας «έχει σταματήσει για το συμφέρον της εθνικής ασφάλειας».
Η Ουκρανία αντιμετωπίζει τώρα την απώλεια περίπου 800 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως από τέλη διαμετακόμισης από τη Ρωσία, ενώ η Gazprom θα χάσει σχεδόν 5 δισεκατομμύρια δολάρια από τις πωλήσεις φυσικού αερίου.
Άλλες διαδρομές
Όπως αναφέρει το Reuters η Ρωσία και η πρώην Σοβιετική Ένωση πέρασαν μισό αιώνα δημιουργώντας ένα σημαντικό μερίδιο της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου, το οποίο στο αποκορύφωμά της ανερχόταν σε περίπου 35%, αλλά ο πόλεμος έχει σχεδόν καταστρέψει αυτή την επιχείρηση για την Gazprom.
Ο αγωγός Yamal-Europe μέσω Λευκορωσίας έχει επίσης κλείσει και η διαδρομή Nord Stream μέσω της Βαλτικής Θάλασσας προς τη Γερμανία ανατινάχθηκε το 2022.
Συνδυασμένα, οι διάφορες διαδρομές παρείχαν ένα ρεκόρ 201 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου στην Ευρώπη το 2018.
Η Ρωσία απέστειλε περίπου 15 bcm φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας το 2023, από 65 bcm όταν ξεκίνησε το τελευταίο πενταετές συμβόλαιο το 2020.
Η αντίδραση της Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάθμισε τον αντίκτυπο από τη διακοπή των εξαγωγών ρωσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω της Ουκρανίας λέγοντας πως αναμενόταν και πως η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι προετοιμασμένη.
«Η ευρωπαϊκή υποδομή αερίου είναι αρκετά ευέλικτη ώστε να παράσχει μη ρωσικής προέλευσης αέριο στην κεντρική και την ανατολική Ευρώπη μέσω εναλλακτικών οδών», δήλωσε εκπρόσωπος της Κομισιόν.
«Έχει ενισχυθεί από το 2022 με νέες δυνατότητες εισαγωγής LNG» (υγροποιημένου φυσικού αερίου), συμπλήρωσε.
