Το παρασκήνιο των όσων συνέβησαν στη Λιβύη και την εκδίωξη της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας, με τη ματιά του ιταλικού πρακτορείου Agenzia Nova.
Τα κυριότερα σημεία του άρθρου:
Η επίσκεψη της αντιπροσωπείας στη Βεγγάζη φαίνεται ότι ακυρώθηκε εν τη γενέσει της, λόγω «διπλωματικής ενέδρας».
Σύμφωνα με ενημερωμένες πηγές που μίλησαν στο «Agenzia Nova», το επεισόδιο πήρε μια απροσδόκητη τροπή ήδη από την προσγείωση του αεροπλάνου που μετέφερε την ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία, όταν ο πρώτος που κατέβηκε ήταν ο Πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λιβύη, Νικόλα Ορλάντο.
Ωστόσο, οι συνομιλητές που αναμενόταν σύμφωνα με τα πρωτόκολλα που είχαν οριστεί τις προηγούμενες ημέρες, δεν ήταν εκεί για να υποδεχτούν την αντιπροσωπεία στο προαύλιο του αεροδρομίου Μπενίνα.
Στη θέση τους, υπήρχαν εκπρόσωποι της λεγόμενης Εθνικής Κυβέρνησης Σταθερότητας με επικεφαλής τον Οσάμα Χαμάντ, τον Πρωθυπουργό που διορίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων του Τομπρούκ αλλά δεν αναγνωρίστηκε από τη διεθνή κοινότητα.
Η επίσκεψη – διευκρινίζουν οι πηγές – είχε συμφωνηθεί με τον Χαλίφα Χαφτάρ, γενικό διοικητή του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA), και όχι με τις κυβερνητικές αρχές της Ανατολικής Λιβύης.
Επομένως, κανένα στοιχείο δεν πρέπει να ερμηνεύεται σε διμερές επίπεδο εναντίον της Ιταλίας ή άλλων χωρών μελών (σ.σ. Ελλάδα…) της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Το ζήτημα συνδέεται άρρηκτα με τις ευαίσθητες θεσμικές ισορροπίες της Λιβύης και τις διαμάχες νομιμότητας μεταξύ των διαφόρων λιβυκών παραγόντων.
Στη θέα απροσδόκητων συνομιλητών, η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία ζήτησε να αποφευχθούν οι επίσημες φωτογραφίες, ώστε να μην αποδοθεί επίσημη αναγνώριση στην κυβέρνηση του Χαμάντ, ενώ παράλληλα παρέμεινε πρόθυμη – ως ένδειξη σεβασμού – να συναντηθεί με τις τοπικές αρχές άτυπα και χωρίς προβολή στα μέσα ενημέρωσης.
Σε εκείνο το σημείο, ωστόσο, ήρθε ένα σαφές τέλος από την πλευρά της Λιβύης, με τη δήλωση ότι η επίσκεψη δεν θα πραγματοποιηθεί πλέον. Σύμφωνα με τις πηγές της «Agenzia Nova», επρόκειτο για μια σκόπιμη ενέργεια της κυβέρνησης του Χαμάντ, πιθανώς με στόχο την επανάληψη του αιτήματος για πλήρη πολιτική αναγνώριση.
Ωστόσο, ο τόνος της συζήτησης παρέμεινε πολιτισμένος και στόχευε στην εξεύρεση συμβιβασμού μέχρι το τέλος, πριν επιστρέψει η αντιπροσωπεία.
«Η κρίση με την Ελλάδα συνέβαλε στο μπλοκάρισμα της αντιπροσωπείας της ΕΕ»
Ο αποκλεισμός της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας στο αεροδρόμιο της Βεγγάζης αντανακλά επίσης μια ολοένα και πιο βαθιά διπλωματική κρίση μεταξύ της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης και της Ελλάδας.
Αυτό δήλωσε στην «Agenzia Nova» ο αναλυτής Τζαλέλ Χαρτσάουι, σύμφωνα με τον οποίο «οι σχέσεις μεταξύ Βεγγάζης και Αθήνας είναι εξαιρετικά επιδεινωμένες σήμερα, επίσης λόγω της πιθανής προσέγγισης της ανατολικής Λιβύης με την Τουρκία και της πιθανής επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τις αρχές της Ανατολής».
«Η ανατολική Λιβύη είναι σήμερα σταθερά φιλοτουρκική, με έναν παθιασμένο τρόπο», εξηγεί ο Χαρτσάουοϊ. Τις τελευταίες ημέρες, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επισκέφθηκε τη Βεγγάζη, την πρωτεύουσα της ανατολικής περιοχής της Λιβύης, όπου είχε συνάντηση διάρκειας περίπου μίας ώρας με τον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ, διοικητή του Λιβυκού Εθνικού Στρατού.
«Η Ελλάδα βρίσκεται σε πανικό εδώ και εβδομάδες, διαμαρτυρήθηκε με σκληρούς τόνους και στη συνέχεια προσπάθησε να ηρεμήσει την ένταση στέλνοντας τον Υπουργό Εξωτερικών στη Βεγγάζη. Ο πατέρας (σ.σ. αναφερόμενος στον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ) παρά το γεγονός ότι ήταν ηλικιωμένος και άρρωστος, δέχτηκε τον Έλληνα Υπουργό με ευγένεια. Αλλά υποψιάζομαι ότι η Αθήνα περιορίστηκε στο να παραπονιέται χωρίς να προσφέρει τίποτα συγκεκριμένο ή απτό σε αντάλλαγμα».
Σύμφωνα με τον Χαρτσάουι, η δυσαρέσκεια στην ανατολική Λιβύη έχει επιδεινωθεί αφότου ο Έλληνας, έχοντας επιστρέψει στην πατρίδα του, «ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να αντιμετωπίσει την Τρίπολη και τη Βεγγάζη στο ίδιο επίπεδο».
«Σε ένα πλαίσιο στο οποίο η Ανατολή δεν έχει καμία πρόθεση να αποστασιοποιηθεί από την Τουρκία και δεν θέλει να ακούσει την ελληνική κριτική για τη ναυτιλιακή συμφωνία, το να λαμβάνει κανείς μάθημα για το ζήτημα της μετανάστευσης, ενώ η Αθήνα πηγαίνει και αυτή στην Τρίπολη, θεωρείται πρόκληση», προσθέτει ο αναλυτής.
Όλα αυτά, καταλήγει ο Χαρτσάουι, «επιβεβαιώνουν αυτό που άκουσα: ότι ο πρωθυπουργός της ανατολικής Λιβύης, Οσάμα Χαμάντ, εργαζόταν για τουλάχιστον τρεις ή τέσσερις ημέρες για να εμποδίσει την ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία. Ήταν μια σκόπιμη πράξη».
«Οι εσωτερικές αντιπαλότητες στην Ανατολή πίσω από το μπλόκο στην αντιπροσωπεία»
Το μπλοκάρισμα της επίσκεψης της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας στην ανατολική Λιβύη, δεν οφειλόταν μόνο στις εντάσεις με την Ελλάδα και στην αυξανόμενη προσέγγιση της ανατολικής Λιβύης με την Τουρκία, αλλά αντανακλούσε και την εσωτερική δυναμική ισχύος εντός των ίδιων των φατριών της Κυρηναϊκής.
Αυτό δήλωσε στην «Agenzia Nova» ο Ουμπέρτο Προφάτσιο, συνεργαζόμενος ερευνητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) στο Λονδίνο.
«Συμφωνώ ουσιαστικά με την ανάλυση του Τζαλέλ Χαρτσάουι, σύμφωνα με την οποία η κρίση με την Ελλάδα και ο φιλοτουρκικός προσανατολισμός της Ανατολής επηρέασαν την απόφαση», εξηγεί ο Προφάτσιο. «Ωστόσο, βλέπω και κάτι περισσότερο: όχι μόνο μια αντιπολίτευση Ανατολής-Δύσης ή ένα ενιαίο μέτωπο της Κυρηναϊκής εναντίον της Αθήνας, αλλά και έναν εσωτερικό αγώνα για επιβεβαίωση εντός του ίδιου του ανατολικού μπλοκ».
Σύμφωνα με τον αναλυτή, το γεγονός ότι ο στρατηγός Χαλίφα Χαφτάρ – η κυρίαρχη προσωπικότητα στην Ανατολή – παρόλα αυτά υποδέχτηκε πρόσφατα τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών, παρά την αντίθεση του πρωθυπουργού Οσάμα Χαμάντ στην επίσκεψη της αντιπροσωπείας της ΕΕ, υποδηλώνει ότι «υπάρχει ένας συνεχής ανταγωνισμός μεταξύ των ηγετών της Ανατολής για να αποκτήσουν ορατότητα και υπεροχή».
Αυτή η υπόγεια σύγκρουση, σύμφωνα με τον Προφάτσιο, αποτελεί μέρος «ενός ευρύτερου πλαισίου ελιγμών ενόψει μιας πιθανής διαδοχής του στρατηγού Χαφτάρ».
«Υπό αυτή την έννοια, η χειρονομία του Χαμάντ – κηρύσσοντας την ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία persona non grata – μπορεί επίσης να ερμηνευτεί ως μια προσπάθεια να επιβληθεί ως αυτόνομος πολιτικός συνομιλητής, ενισχύοντας τη θέση του στην περίπλοκη ιεραρχία της κυρηναϊκής εξουσίας», εξηγεί ο ειδικός.
Για τον Προφάτσιο, αυτό είναι ένα «σενάριο τέλους αυτοκρατορίας», στο οποίο οι ελιγμοί για την απόκτηση ορατότητας και επιρροής πολλαπλασιάζονται. «Το 2018, οι φήμες για την ασθένεια του Χαφτάρ οδήγησαν σε μια εσωτερική κλιμάκωση που κορυφώθηκε με την επίθεση στον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, Abderrazak al Naduri. Αυτό ήταν ένα ξυπνητήρι για το τι θα μπορούσε να συμβεί σήμερα».
Εν τω μεταξύ, η ένταση συνεχίζεται μεταξύ των ανατολικών αρχών και της διεθνούς κοινότητας. «Ο Χαμάντ διαμαρτυρήθηκε πρόσφατα έντονα κατά της αποστολής του ΟΗΕ (UNSMIL), μετά από κριτική που εκφράστηκε για τον προϋπολογισμό που ενέκρινε το Κοινοβούλιο υπέρ του Ταμείου για την ανοικοδόμηση της Λιβύης», θυμάται ο αναλυτής.
«Αυτό το κλίμα δυσπιστίας αντικατοπτρίζεται στη μεταχείριση που επιφυλάσσεται στην ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία, αλλά δεν είναι μια μεμονωμένη περίπτωση: και στο παρελθόν υπήρξαν χειρονομίες εχθρότητας από το Τομπρούκ προς τους διεθνείς εταίρους, ειδικά όταν πρόκειται για πολιτικές παραχωρήσεις».
Σε αυτό το πλαίσιο, καταλήγει ο αναλυτής, «η ενέργεια και η μετανάστευση συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται ως εργαλεία πίεσης για την απόκτηση νομιμότητας ή διαπραγματευτικών πλεονεκτημάτων, σε ένα ολοένα και πιο ασταθές και κατακερματισμένο πλαίσιο».
Δείτε επίσης:
