Αποτελεί κοινή παραδοχή πως οι έφηβοι πλέον έχουν θέσει ως βασική πηγή πληροφόρησης τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παγκοσμίως. Από θέματα διατροφής και άσκησης μέχρι ψυχική υγεία, κατανάλωση αλκοόλ, δερματολογικά ζητήματα και ορμονική ισορροπία, οι νέοι στρέφονται όλο και περισσότερο σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram για να αναζητήσουν απαντήσεις.
Νέα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι η χρήση αυτών των πληροφοριών παρουσιάζει και διαφορές ανάμεσα στα φύλα. Συγκεκριμένα, το 70% των νεαρών γυναικών δηλώνουν πως βλέπουν πληροφορίες υγείας στα social media, έναντι 56% των νεαρών ανδρών. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι οι κοπέλες είναι πιο εκτεθειμένες σε περιεχόμενο που ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμο, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί και κινδύνους.
Έφηβοι και παραπληροφόρηση σε πρώτο πλάνο
Το φαινόμενο της παραπληροφόρησης είναι έντονο και οι ειδικοί προειδοποιούν για τις συνέπειες. Νωρίτερα φέτος, η Brooke Nickel από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ δημοσίευσε ευρήματα σχετικά με παραπλανητικές πληροφορίες στο Instagram και το TikTok.
«Ως ερευνήτρια και επαγγελματίας δημόσιας υγείας, πιστεύω πραγματικά στην ευεξία», δήλωσε και συνέχισε: «Αλλά δεν νομίζω ότι πολλά από αυτά που συζητούνται όσον αφορά την ευεξία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν στοιχεία που να τα υποστηρίζουν».
Η έρευνα της Nickel επικεντρώθηκε σε σχεδόν 1.000 αναρτήσεις για πέντε αμφιλεγόμενες ιατρικές εξετάσεις. Η ιδέα ξεκίνησε μετά την ανάρτηση της Κιμ Καρντάσιαν το 2023, η οποία προωθούσε μια «σωτήρια» ολόσωμη μαγνητική τομογραφία. «Αυτό μου τράβηξε πραγματικά το ενδιαφέρον, επειδή γνωρίζουμε ότι οι ολόσωμες μαγνητικές τομογραφίες δεν συνιστώνται σε υγιείς ανθρώπους, επειδή οι βλάβες υπερτερούν των οφελών», ανέφερε η ερευνήτρια.
Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι αποκαλυπτικά: το 87% των αναρτήσεων προέβαλαν μόνο τα οφέλη, μόλις το 15% αναφέρθηκαν στους κινδύνους, ενώ το 6% τεκμηριωνόταν σε επιστημονικά στοιχεία. Ενδεικτικό είναι ότι το 70% των δημιουργών είχαν οικονομικό συμφέρον. Η εκτιμώμενη εμβέλεια των συγκεκριμένων αναρτήσεων άγγιξε τα 200 εκατομμύρια χρήστες, γεγονός που καταδεικνύει τη δύναμη αλλά και την επικινδυνότητα της παραπληροφόρησης.
Αντισύλληψη στο TikTok: Ένα επικίνδυνο trend
Παράλληλα, η Caroline de Moel-Mandel από το Πανεπιστήμιο La Trobe εξέτασε περιεχόμενο για την αντισύλληψη στο TikTok. Η μελέτη της ανέλυσε 100 από τα πιο δημοφιλή βίντεο, τα οποία συγκέντρωσαν σχεδόν 5 δισεκατομμύρια προβολές και 14,6 εκατομμύρια likes.
Η ερευνήτρια διαπίστωσε ότι μόνο το 10% των βίντεο δημιουργήθηκε από επαγγελματίες υγείας, ενώ η πλειοψηφία προερχόταν από απλούς χρήστες ή influencers. Ένας στους τρεις δήλωνε ότι δεν εμπιστεύεται τους γιατρούς. «Μερικές φορές οι άνθρωποι αισθάνονται ότι οι γιατροί δεν ακούν πραγματικά τις ατομικές τους ανησυχίες», δήλωσε η Δρ de Moel-Mandel, τονίζοντας την αιτία αυτής της στροφής.
Ωστόσο, τα συμπεράσματα προκαλούν ανησυχία. «Αυτό που ήταν στην πραγματικότητα πιο ανησυχητικό είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους δημιουργούς περιεχομένου απέρριψαν ρητά την ορμονική αντισύλληψη, όπως το χάπι ή τις ορμονικές ενδομήτριες συσκευές ή εμφυτεύματα», ανέφερε.
Παράλληλα, προωθούνταν φυσικές μέθοδοι όπως η παρακολούθηση γονιμότητας, χωρίς όμως να αναφέρονται οι περιορισμοί τους. «Θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη ασφαλείς επιλογές αντισύλληψης, οι οποίες τελικά μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, καθώς και σε αύξηση των σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων, και δυστυχώς, το βλέπουμε ήδη αυτό να συμβαίνει στην Αυστραλία τα τελευταία χρόνια», πρόσθεσε.
Τα social media ως διπλή λεπίδα
Παρά τα προβλήματα, οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να προσφέρουν και σημαντικά οφέλη. Συμβάλλουν στην εξάλειψη του στίγματος, στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και στη δημιουργία κοινοτήτων στήριξης.
Η Δρ de Moel-Mandel επισημαίνει: «Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης]είναι μια τόσο εύκολη, προσβάσιμη πηγή πληροφοριών» που μπορεί να παρέχει και υποστήριξη. Όμως προσθέτει με έμφαση: «Αλλά σας παρακαλώ μην πιστεύετε όλα όσα βλέπετε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
Αντίστοιχα, η Δρ Nickel υπογραμμίζει την ανάγκη για περισσότερη ρύθμιση και ενθαρρύνει τους χρήστες να είναι πιο επικριτικοί απέναντι σε όσα βλέπουν. Η αλήθεια είναι πως η αμεσότητα με την οποία ένας influencer μπορεί να απευθυνθεί σε εκατομμύρια ανθρώπους δημιουργεί ισχυρές ευκαιρίες, αλλά και σοβαρούς κινδύνους.
Χρήσιμοι σύνδεσμοι για γονείς και εφήβους
- Χαμόγελο του Παιδιού
https://www.hamogelo.gr
– Στήριξη παιδιών και οικογενειών - Ελληνική Εταιρεία Εφηβικής Ιατρικής
https://www.youth-med.gr
– Επιστημονικές πληροφορίες για την εφηβική υγεία - SafeLine
https://www.safeline.gr
– Καταγγελία παράνομου ή επιβλαβούς διαδικτυακού περιεχομένου - ΕΨΥΠΕ
https://www.epsype.gr
– Υποστήριξη για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων - SaferInternet4Kids
https://saferinternet4kids.gr
– Οδηγίες για ασφαλή χρήση του διαδικτύου - Κέντρο Ζωής
https://www.kentrozois.gr
– Πληροφορίες για σεξουαλική υγεία και πρόληψη
Δείτε επίσης:
- Τραγωδία στο Κονέκτικατ: Σκότωσε τη μητέρα του γιατί το ChatGPT τον έπεισε ότι τον κατασκόπευε!
- ΗΠΑ: 16χρονος αυτοκτόνησε μετά από μήνες συνομιλιών με το ChatGPT – Οι γονείς του αξιώνουν αποζημίωση
