Μήπως η «Βιολάντα» είναι η κορυφή του παγόβουνου;

Νέα δεδομένα που προκύπτουν από τις έρευνες γύρω από το τραγικό δυστύχημα στη «Βιολάντα» γεννούν σοβαρά ερωτήματα για την κατάσταση της εγκατάστασης υγραερίου, την τήρηση των προβλεπόμενων κανονισμών και, τελικά, για τις ευθύνες όσων όφειλαν να διασφαλίζουν την ασφάλεια εργαζομένων και εγκαταστάσεων.

Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, εντοπίστηκαν τουλάχιστον τρεις οπές στα τοιχώματα του θαμμένου χαλύβδινου σωλήνα προπανίου, από τις οποίες διαπιστώθηκε διαρροή μέσω δοκιμής με colored test liquid υπό πίεση.

Το εύρημα αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο, καθώς η εικόνα του σωλήνα παραπέμπει σε εκτεταμένες διαβρώσεις.

Ζήτημα αντιδιαβρωτικής προστασίας

Τέτοιου είδους διαβρώσεις εμφανίζονται συχνά, όταν χαλύβδινοι σωλήνες εγκιβωτίζονται στο έδαφος χωρίς επαρκή αντιδιαβρωτική προστασία και κατάλληλο υπόστρωμα (άμμος, χαλίκια, κλπ).

Η προβλεπόμενη πρακτική περιλαμβάνει την εφαρμογή εποξειδικών ή ασφαλτικών επιστρώσεων, καθώς και το τύλιγμα του σωλήνα σε όλο του το μήκος με μονωτικές ταινίες πολυαιθυλενίου (PE). Το αν αυτές οι προστασίες είχαν πράγματι εφαρμοστεί θα αποδειχθεί από τους εργαστηριακούς ελέγχους.

Ωστόσο, προκαλεί ανησυχία το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος σωλήνας είχε τοποθετηθεί στο έδαφος πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη τη συστηματική παρακολούθηση και συντήρησή του.

Έγιναν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι;

Ο Τεχνικός Κανονισμός Εγκαταστάσεων Υγραερίου του 2003, στο Άρθρο 14, παράγραφος 14.6.4, ορίζει ρητά ότι οι έλεγχοι στεγανότητας των εγκαταστάσεων υγραερίου πρέπει να διενεργούνται κάθε πέντε έτη, με την έκδοση αντίστοιχου πιστοποιητικού επανελέγχου, ευθύνη που βαρύνει την επιχείρηση.

Διενεργήθηκαν άραγε αυτοί οι έλεγχοι; Και αν ναι, εκδόθηκαν τα απαιτούμενα πιστοποιητικά;

Ακόμη και αν κάποιος έλεγχος είχε ολοκληρωθεί επιτυχώς, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να παρουσιάστηκε αστοχία πριν από τη λήξη της πενταετίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, ποιος μηχανισμός πρόληψης ενεργοποιήθηκε;

Μανόμετρα, ενδείξεις και δυσοσμία

Σε τέτοιες εγκαταστάσεις, το προληπτικό πρόγραμμα συντήρησης, προβλέπει συνεχή παρακολούθηση των ενδείξεων πίεσης μέσω μανόμετρων που τοποθετούνται στην αρχή και στο τέλος του θαμμένου σωλήνα, πριν την είσοδο και μετά την έξοδό του από το κτήριο.

Υπήρχαν αυτά τα μανόμετρα;

Και αν υπήρχαν, γιατί δεν παρατηρήθηκε η μεταβολή των πιέσεων που θα μαρτυρούσε διαρροή αερίου;

Πώς είναι δυνατόν να μην κινητοποιήθηκε κανείς, όταν επί αρκετές ημέρες υπήρχαν έντονες δυσοσμίες εντός του κτηρίου;

Ο σπινθήρας και ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι και το ερώτημα που αφορά τον σπινθήρα από την αντλία νερού στο υπόγειο, όπως αναφέρθηκε στις πρώτες ανακοινώσεις της Πυροσβεστικής.

Ελέγχθηκε ποτέ:

• η σωστή γείωση του εξοπλισμού;
• οι ισοδυναμικές συνδέσεις;
• η χρήση ηλεκτρολογικού υλικού αντιεκρηκτικού τύπου, όπως απαιτείται σε χώρους με παρουσία εκρηκτικών αερίων καυσίμων;

Ευθύνες και έλεγχοι του κράτους

Πέρα από τις προφανείς ευθύνες των αρμοδίων και των υπευθύνων του εργοστασίου να εντοπίσουν και να αντιμετωπίσουν έγκαιρα τη διαρροή, δεν μπορεί να αγνοηθεί και η απουσία των κρατικών ελεγκτικών μηχανισμών.

Οι αρμόδιοι φορείς όφειλαν να ελέγξουν:

• τις άδειες λειτουργίας,
• τις επεκτάσεις και αναθεωρήσεις της εγκατάστασης,
• την πληρότητα και την ισχύ των πιστοποιητικών ασφαλείας,
• την τήρηση των τεχνικών κανονισμών που αφορούν άμεσα την προστασία του προσωπικού και της ίδιας της μονάδας.

Στη μνήμη των θυμάτων

Τα ερωτήματα είναι πολλά και παραμένουν αναπάντητα. Δεν πρόκειται για τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά για ζητήματα που συνδέονται άμεσα με την πρόληψη, την ευθύνη και τελικά με την απώλεια ανθρώπινων ζωών.

Οι απαντήσεις δεν είναι απλώς αναγκαίες· είναι χρέος, στη μνήμη των πέντε αδικοχαμένων γυναικών.