Στον ενεργειακό χάρτη της γηραιάς ηπείρου, η Αλβανία καταγράφεται ως μια μοναδική ανωμαλία. Την ώρα που οι περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες βρίσκονται σε καθεστώς ομηρίας από τις εισαγωγές καυσίμων, με ποσοστά εξάρτησης που ξεπερνούν το 60% ή και το 80%, τα Τίρανα παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Για το 2024, η συνολική ενεργειακή εξάρτηση της χώρας περιορίστηκε στο εντυπωσιακό 27%, ένα από τα χαμηλότερα νούμερα στην Ευρώπη. Το παράδοξο αυτό δεν οφείλεται σε κάποια τεχνολογική υπεροχή, αλλά στη σχεδόν απόλυτη ταύτιση της ηλεκτροπαραγωγής της με τους υδάτινους πόρους.
Το «κάστρο» της υδροηλεκτρικής ενέργειας
Ο βασικός λόγος που η Αλβανία δεν «καίγεται» από τις κρίσεις του φυσικού αερίου είναι ότι το έχει εξοβελίσει από το δίκτυό της. Πάνω από το 95% της εγκατεστημένης ισχύος της χώρας προέρχεται από υδροηλεκτρικά έργα, γεγονός που καθιστά το εγχώριο μείγμα ένα από τα πιο «πράσινα» παγκοσμίως.
Σε αντίθεση με την Ελλάδα, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενο αέριο, η Αλβανία χρησιμοποιεί το νερό των ποταμών της. Αυτή η δομή της προσφέρει μια σπάνια ανθεκτικότητα απέναντι στις γεωπολιτικές αναταράξεις και τις διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων που γονάτισαν άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Η «μαύρη» τρύπα των μεταφορών
Ωστόσο, η εικόνα της απόλυτης αυτονομίας είναι εν μέρει πλασματική. Αν βγει κανείς από το δίκτυο του ηλεκτρισμού και εξετάσει το σύνολο της ενέργειας που καταναλώνει η χώρα, διαπιστώνει ότι το 60% της ζήτησης εξακολουθεί να καλύπτεται από ορυκτά καύσιμα. Το πετρέλαιο παραμένει ο απόλυτος κυρίαρχος στον τομέα των μεταφορών και της βιομηχανίας.
Παρά το γεγονός ότι η Αλβανία διαθέτει δική της παραγωγή αργού πετρελαίου, αυτή δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της, με αποτέλεσμα να εισάγει περίπου το 40% των καυσίμων που καταναλώνει. Συνεπώς, η ενεργειακή της «ανεξαρτησία» είναι ένα νόμισμα με δύο όψεις.
Η στρατηγική της διαφοροποίησης
Αντιλαμβανόμενη τη δομική αυτή αστάθεια, η αλβανική κυβέρνηση επιχειρεί να θωρακίσει το σύστημα μέσα από τρεις κεντρικούς πυλώνες:
- Διατήρηση της υδροηλεκτρικής βάσης ως κύριο πυλώνα.
- Επενδύσεις σε ηλιακή και αιολική ενέργεια για να σπάσει το μονοπώλιο του νερού.
- Ενίσχυση των διασυνδέσεων με τις γειτονικές αγορές, ώστε να υπάρχει δυνατότητα εισαγωγών όταν η εγχώρια παραγωγή υποχωρεί.
Η επικίνδυνη ισορροπία
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η μεγάλη επικινδυνότητα του αλβανικού μοντέλου. Η Αλβανία δεν περιορίζεται απλώς στην αποκλειστική εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων, αλλά ουσιαστικά ποντάρει την ενεργειακή της ευστάθεια στην αβεβαιότητα των κλιματικών συνθηκών. Η παραγωγή ηλεκτρισμού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις βροχοπτώσεις και σε περιόδους παρατεταμένης λειψυδρίας, το σύστημα φτάνει στα όριά του.
Αυτή η υπερεξάρτηση από τη φύση καθιστά την Αλβανία πιο ευάλωτη από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα στην κλιματική αλλαγή. Όταν τα αποθέματα των φραγμάτων εξαντλούνται, η χώρα μετατρέπεται αυτόματα σε καθαρό εισαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, εκτελώντας μια βίαιη μετάβαση από την «αυτάρκεια» στην ανάγκη.
Δείτε επίσης:
- ΕΕ: Σχέδιο επιστροφής στην τηλεργασία για εκατομμύρια Ευρωπαίους λόγω της ενεργειακής κρίσης
- Η επικεφαλής του ΔΝΤ καλεί τις χώρες να λάβουν μέτρα για να περιορίσουν τις ενεργοβόρες δραστηριότητές τους
