Ένα νέο τοπίο στην επικουρική ασφάλιση, που για κάποιους αποτελεί προπομπό για αντίστοιχες αλλαγές και στην κύρια, αποτελεί το επικουρικό σύστημα που σκοπεύει να θέσει σε εφαρμογή η κυβέρνηση από την 1η Ιανουαρίου 2022.
Προβλέπει ότι οι εισφορές θα μπαίνουν σε έναν ατομικό «κουμπαρά» και θα επενδύονται έως την απονομή της σύνταξης.
Διαμαρτυρία νέων ανέργων έξω από το υπουργείο Εργασίας
Ήδη έχουν δημιουργηθεί δύο αντίπαλα στρατόπεδα, καθώς το νέο σύστημα έχει ορκισμένους φίλους και εχθρούς, συγκεκριμένους κινδύνους, αλλά και διαβεβαιώσεις ότι θα βελτιώσει σημαντικά το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος για τις επόμενες δεκαετίες, το οποίο αδιαμφισβήτητα κινδυνεύει από το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.
Η κόντρα έχει αρχίσει σχεδόν τρία χρόνια νωρίτερα, όταν προεκλογικά το παρουσίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και με ένα μνημειώδες… αυτογκόλ το περιέγραψε ως «ασφαλιστικό Πινοσέτ» τον Σεπτέμβριο του 2018 ο Κώστας Καραγκούνης, βάζοντας φιτίλι στις αντιδράσεις της τότε κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Ατομικός «κουμπαράς»
Οι εισφορές επικουρικής ασφάλισης κάθε νέου ασφαλισμένου θα μπαίνουν στον ατομικό του «κουμπαρά» και θα επενδύονται (αντί να χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των σημερινών συντάξεων).
Ο ασφαλισμένος θα βλέπει στον ατομικό του κουμπαρά τις ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταβληθεί από τον εργοδότη ή τον ίδιο (εφόσον πρόκειται για αυτοαπασχολούμενο) και ανά πάσα στιγμή θα μπορεί να ελέγξει τις αποδόσεις των επενδύσεων που αντιστοιχούν στις εισφορές του.
Όταν ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτηθεί, θα λαμβάνει επικουρική σύνταξη βασισμένη στο ποσό των εισφορών του και στην απόδοση των επενδύσεών του. Συνεπώς, δεν θα εξαρτάται η επικουρική του σύνταξη από το δημογραφικό, δηλαδή από το πλήθος των εργαζομένων σε σχέση με το πλήθος των συνταξιούχων, αλλά από τις αποδόσεις των επενδύσεων.
Νέο Ταμείο
Στο πλαίσιο του νέου συστήματος επικουρικής ασφάλισης θα συσταθεί ένα νέο δημόσιο Ταμείο, το οποίο θα έχει την αποκλειστική ευθύνη για τη διαχείριση των εισφορών των ασφαλισμένων.
Οι επενδύσεις θα γίνονται σε αυστηρό πλαίσιο ελέγχου και εποπτείας από εποπτικές Αρχές, ενώ θα καθορίζεται ανώτατη έκθεση ανά είδος επένδυσης προκειμένου να υπάρχει διασπορά του ρίσκου της αγοράς.
Τα ποσά των εισφορών που θα σωρεύονται στους ατομικούς λογαριασμούς θα επενδύονται με σκοπό το «αβγάτισμα» του «κουμπαρά», την αύξηση του σωρευμένου ποσού και τελικά την αύξηση της απονεμόμενης σύνταξης.
Για τον σκοπό αυτό θα δημιουργηθεί περιορισμένος αριθμός επενδυτικών χαρτοφυλακίων, κατά πάσα πιθανότητα τριών, όπου, κατ’ επιλογήν του ασφαλισμένου, θα κατευθύνονται και θα επενδύονται τα κεφάλαια του ασφαλιστικού του κουμπαρά.
Υποχρεωτική ένταξη
Σύμφωνα με τον υφυπουργό Κοινωνικής Ασφάλισης, Πάνο Τσακλόγλου, στο νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης θα εντάσσονται υποχρεωτικά:
* Οι νεοεισερχόμενοι μισθωτοί δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, που θα εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας από την 1/1/2022 και εφεξής
* Οι νεοεισερχόμενοι αυτοαπασχολούμενοι που θα μπαίνουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας και απασχολούνται σε κλάδους στους οποίους σήμερα είναι υποχρεωτική η επικουρική ασφάλιση (π.χ. μηχανικοί, δικηγόροι)
Προαιρετικά θα μπορούν να ενταχθούν:
* Όλοι οι σημερινοί εργαζόμενοι (μισθωτοί και αυτοαπασχολούμενοι), ηλικίας έως 35 ετών.
* Οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας μετά την 1/1/2022 χωρίς υποχρεωτικό κλάδο επικουρικής ασφάλισης σήμερα (π.χ. αγρότες, ελεύθεροι επαγγελματίες).
Οι σημερινοί ασφαλισμένοι άνω των 35 ετών δεν θα μπορούν να ενταχθούν ούτε εθελοντικά. Η νέα επικουρική θα μεταβιβάζεται ως σύνταξη χηρείας, ενώ θα εμπεριέχει κάλυψη για τυχόν αναπηρία.
Το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών θα παραμείνει στα ίδια επίπεδα, δηλαδή 6% για τους μισθωτούς (3% για τον εργαζόμενο και 3% για τον εργοδότη). Οι εισφορές για τους αυτοαπασχολουμένους θα υπολογίζονται βάσει των ασφαλιστικών κατηγοριών που ισχύουν και σήμερα.
62 δισ. ευρώ το κόστος μετάβασης στο νέο σύστημα
Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 30.000 έως 50.000 ασφαλισμένους που ήδη από την πρώτη χρονιά θα ενταχθούν στο νέο σύστημα και καθώς θα έχουν πλέον ατομικούς «κουμπαράδες», δεν θα συνεισφέρουν στο ΕΤΕΑΕΠ, με συνέπεια αυτό να… ξεμείνει από εισφορές – έσοδα.
Όπως γίνεται εύλογα αντιληπτό, καθώς τα αποθεματικά έχουν χρόνια τώρα κάνει φτερά λόγω της κακοδιαχείρισης δεκαετιών (Χρηματιστήριο, PSI κ.λπ.), θα χρειαστεί ένα σημαντικό κονδύλι για να καλύψει τις επικουρικές συντάξεις εκατομμύρια νυν συνταξιούχων και ασφαλισμένων που θα συνεχίσουν να υπάγονται στο ταμείο αυτό.
Σύμφωνα με μελέτη του ομότιμου καθηγητή του Πάντειου Πανεπιστημίου Σάββα Ρομπόλη και του δρος του Πάντειου Πανεπιστημίου Βασιλείου Μπέτση, το κόστος μετάβασης από το παλιό στο νέο σύστημα ανέρχεται σε 62 δισ. ευρώ, με το υπουργείο Εργασίας να υποστηρίζει ότι «το κόστος αυτό θα καλυφθεί από το ΑΚΑΓΕ, το οποίο σήμερα έχει αποθεματικά που υπερβαίνουν τα 10 δισ. ευρώ και τα οποία διαρκώς αυξάνονται κατά περίπου 1 δισ. τον χρόνο, αλλά και από τον Τακτικό Προϋπολογισμό.
Το μεταβατικό κόστος απλώνεται σε βάθος χρόνου 60 ετών, με τα πρώτα χρόνια να είναι σχετικά χαμηλό».
Επιπρόσθετα, οι καθηγητές υποστηρίζουν ότι «ύστερα από 30 χρόνια εφαρμογής του πειράματος της κεφαλαιοποίησης της κοινωνικής ασφάλισης, δεν επήλθαν τα αποτελέσματα που υποστηρίζονταν από τους υποστηρικτές του και υποστηρίζονται σήμερα τα ίδια ακριβώς επιχειρήματα από κυβερνητικούς παράγοντες στη χώρα μας.
Συγκεκριμένα, οι συντελεστές αναπλήρωσης μειώθηκαν, οι συντάξεις των ασφαλισμένων μειώθηκαν σημαντικά και παρατηρήθηκαν ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων.
Ο κίνδυνος των κεφαλαιαγορών μεταφέρθηκε στους εργαζομένους – ασφαλισμένους και συνταξιούχους, τα διαχειριστικά κόστη ήταν πολύ υψηλά και το κόστος μετάβασης που σε όλες τις περιπτώσεις αρχικά είχε υποτιμηθεί επιβάρυνε σημαντικά τους Κρατικούς Προϋπολογισμούς και τα δημοσιονομικά μεγέθη των χωρών».
