Η επικείμενη αύξηση των κύριων συντάξεων σε ποσοστό 3% από το νέο έτος συμπαρασύρει άλλες εννέα κατηγορίες συντάξεων, οι οποίες είναι επιγραμματικά: η εθνική σύνταξη στις συντάξεις αναπηρίας, η εθνική σύνταξη στις συντάξεις χηρείας (λόγω θανάτου), η εθνική σύνταξη στις συντάξεις – επιδόματα ανασφάλιστων υπερηλίκων, η εθνική σύνταξη στις συντάξεις των ομογενών, οι προσωρινές συντάξεις, το πλαφόν για τις υψηλές ή τις πολλές συντάξεις, η εθνική σύνταξη στις πρόωρες (μειωμένες) εθνικές συντάξεις, η εθνική σύνταξη στους υπηρετούντες υπαλλήλους του Ελληνικού Δημοσίου στην αλλοδαπή και η εθνική σύνταξη και το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω εργατικού ατυχήματος και λόγω επαγγελματικής νόσου.
Την ίδια στιγμή, βέβαια, η κυβέρνηση επιμένει να εφαρμόζει ρυθμίσεις που ψηφίστηκαν κατά τα μνημονιακά χρόνια και τα οποία κρατούν καθηλωμένες τις απολαβές των συνταξιούχων, καθώς είναι χαρακτηριστικό πως άλλη μία χρονιά δεν προβλέπεται αντίστοιχη διαμόρφωση των επικουρικών συντάξεων που παραμένουν χωρίς αύξηση, παρά μόνο με περικοπές, από το 2010, κι ενώ εξακολουθεί να ισχύει η διαβόητη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος.
Με βάση τον νόμο Κατρούγκαλου 4387/2016, το ύψος της εθνικής σύνταξης ορίστηκε σε 384€ (μεικτά) για 20 έτη ασφάλισης (ή 6.000 Ημέρες Ασφάλισης) και σε 345,60€ (μεικτά) για 15 έτη ασφάλισης (ή 4.500 Ημέρες Ασφάλισης). Στη συνέχεια, πέρυσι, η κυβέρνηση εφάρμοσε τον νόμο αυτόν για να προχωρήσει σε αύξηση των συντάξεων κατά ποσοστό (7,75%) ίσο με το άθροισμα του ετήσιου πληθωρισμού και της ετήσιας αύξησης του ΑΕΠ, διαιρουμένου διά του δύο.
Με βάση τον ίδιο νόμο, από την 1η Ιανουαρίου του 2024 προβλέπεται αύξηση όλων των κύριων συντάξεων κατά 3%. Επομένως, η εθνική σύνταξη θα αυξηθεί από 413,76 σε 426,17 ευρώ (για 20 έτη ασφάλισης) και από 372,38 σε 383,55 ευρώ για 15 έτη ασφάλισης (μειωμένη).
Για τις αναπηρικές
Ως γνωστόν, ο ν. 4387/2016 (άρθρο 7 παρ. 4) επιφύλαξε σκληρή θεσμική συμπεριφορά στις συντάξεις αναπηρίας, εξαρτώντας το ύψος τους από το ποσοστό αναπηρίας του δικαιούχου συνταξιούχου. Ετσι, σύμφωνα με τον νόμο Κατρούγκαλου:
- συνταξιούχοι που είχαν αναπηρικό ποσοστό από 80% και άνω λαμβάνουν ολόκληρη την εθνική σύνταξη,
- συνταξιούχοι με ποσοστό αναπηρίας από 67% έως 79,99% λαμβάνουν το 75% της εθνικής σύνταξης,
- συνταξιούχοι με ποσοστό αναπηρίας από 50% έως 66,99% λαμβάνουν το 50% της εθνικής σύνταξης,
- συνταξιούχοι με ποσοστό αναπηρίας έως 49,99% λαμβάνουν το 40% της εθνικής σύνταξης.
Σύμφωνα με την εξαγγελθείσα αύξηση ύψους 3%, από 1/1/2024 αναπροσαρμόζονται σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα:
Συντάξεις χηρείας
Σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4β του ν. 4387/2016, το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου του επιζώντος ή και του διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται («κατώτατο όριο») του ποσού της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης.
Αν ο χρόνος ασφάλισης του θανόντος ήταν μικρότερος των 20 ετών, το ποσό βαίνει μειούμενο κατά 1,25% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται μέχρι την 20ετία. Για χρόνο ασφάλισης μικρότερο των 15 ετών, το ποσό που δικαιούται ο επιζών ή και ο διαζευγμένος σύζυγος δεν μπορεί να υπολείπεται τού ποσού των 360€ μεικτά (κατώτατο όριο).
Από 1/1/2023, με την αύξηση της εθνικής σύνταξης, σε 413,76€ (μεικτά) για 20 έτη ασφάλισης και σε 372,38€ (μεικτά) για 15 έτη ασφάλισης, αναπροσαρμόστηκαν αναλογικά και οι συντάξεις χηρείας, ενώ από 1/1/2024 το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου του επιζώντος ή και του διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται («κατώτατο όριο») του ποσού τής εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης, δηλαδή 426,17€ (μεικτά). Η κατώτατη σύνταξη χηρείας με 15 ή λιγότερα χρόνια ασφάλισης θα αυξηθεί από 1/1/2024 στα 383,55 ευρώ.
Ανασφάλιστοι υπερήλικες
Σύμφωνα με το άρθρο 93 παρ. 4 του νόμου Κατρούγκαλου 4387/2016 (που διατηρήθηκε και με τον νόμο Βρούτση 4670/2020), το πλήρες ποσό του μηνιαίου επιδόματος ανασφαλίστων υπερηλίκων ανέρχεται στο ύψος τής «μικρής» εθνικής σύνταξης (360€ μεικτά).
Με τον ν. 4997/2022 που αύξησε την εθνική σύνταξη από 1/1/2023, οι συντάξεις – επιδόματα ανασφάλιστων υπερηλίκων που καταβάλλονται από τον ΟΠΕΚΑ αναπροσαρμόστηκαν σε 372,30€ λόγω της αναπροσαρμογής του ποσού της βασικής σύνταξης του πρώην ΟΓΑ. Από 1/1/2024, με την αύξηση κατά 3% θα φτάσουν στα 383,46€ (μεικτά).
Για τους ομογενείς
Σύμφωνα με το άρθρο 73 του ν. 4915/2022, η πλήρης εθνική σύνταξη ομογενών χορηγείται μόνο σε όσους έχουν 30 έτη νόμιμης και μόνιμης διαμονής στην Ελλάδα με αφετηρία το 1992. Μετά την αύξηση της εθνικής σύνταξης από 1/1/2023, οι συντάξεις των ομογενών αναπροσαρμόστηκαν σε 413,76€ και από 1/1/2024 αυξάνονται σε 426,17€ (μεικτά).
Προσωρινές αποδόσεις
Σύμφωνα με το άρθρο 262 του ν. 4798/2021, το ύψος της προσωρινής σύνταξης που καταβάλλεται σε όλες τις κατηγορίες των συνταξιούχων εξαρτάται από το ύψος της εθνικής σύνταξης για 20 έτη ασφάλισης, δηλαδή 384€ (μεικτά).
Από 1/1/2023 το ύψος της προσωρινής σύνταξης αναπροσαρμόστηκε προς τα πάνω, κατά το μέρος της εθνικής (όχι της ανταποδοτικής), κατά 7,75% και έφτασε στα 413,76€ (μεικτά) ενώ, από 1-1-2024, θα ανέλθει στα 426,17€.
Το πλαφόν
Σύμφωνα με άρθρο 120 του ν. 4623/2019, το συνολικό ακαθάριστο ποσό κάθε μηνιαίας κύριας σύνταξης ή περισσοτέρων της μίας συντάξεων λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 12πλάσιο της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 χρόνια ασφάλισης.
Μετά την αύξηση της εθνικής σύνταξης από 1/1/2023, το πλαφόν για τις υψηλές ή τις πολλές συντάξεις ανέρχεται σε 4.965,12€ μεικτά (413,76€ επί 12) ενώ από 1/1/2024 θα φτάσει στο ύψος των 5.114,04€ μεικτά (426,17€ επί 12).
Τι συμβαίνει με τις πρόωρες
Από 1/1/2023 η μειωμένη εθνική σύνταξη με 20 χρόνια ασφάλισης αυξήθηκε από 268,80€ σε 289,63€, ενώ η μειωμένη με 15 χρόνια ασφάλισης από 241,92€ σε 260,67€. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον Κρατικό Προϋπολογισμό, από 1/1/2024 θα ισχύει ο παρακάτω πίνακας:
Για τους υπηρετούντες δημοσίους υπαλλήλους στην αλλοδαπή
Με το άρθρο 25 του ν. 4997/2022 τροποποιήθηκε το άρθρο 7 (παρ. 2) του ν. 4387/2016 και χορηγήθηκε πλήρως η νέα εθνική σύνταξη και στους υπηρετούντες υπαλλήλους του Ελληνικού Δημοσίου στην αλλοδαπή, αφού ο χρόνος διαμονής του υπαλλήλου που υπηρετεί στην αλλοδαπή εξομοιώνεται με διαμονή του στην Ελλάδα.
Έτσι αποκαταστάθηκε η απαράδεκτη διάκριση σε βάρος όσων εργάζονταν στο εξωτερικό για υπηρεσιακούς λόγους και είχαν μείωση στο ύψος τής εθνικής τους σύνταξης. Από 1/1/2024, το τελικό ποσό τής σύνταξής τους αναπροσαρμόζεται και φτάνει στο ποσό των (413,76 + 3%=) 426,17 ευρώ.
Tο κατώτατο όριο λόγω εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής νόσου
Από 1/1/2023 η κατώτατη σύνταξη λόγω εργατικού ατυχήματος ανέρχεται στα 827,52€ (από 768€ που ήταν μέχρι 31/12/2022) [768€ επί 7,75%]. Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 31 του ν. 4387/2016: «Σε καμία περίπτωση το ποσό της σύνταξης του δικαιούχου δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού που αντιστοιχεί στο διπλάσιο ποσό της εθνικής σύνταξης, για 20 έτη ασφάλισης, στο ύψος που εκάστοτε διαμορφώνεται».
Συνεπώς, λόγω της αύξησης κατά 3% το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω εργατικού ατυχήματος από 1/1/2024 θα φτάσει στο ποσό των 852,34€ (μεικτά), όπως και το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω επαγγελματικής νόσου που προβλέπεται από το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο.
