Σήμερα, 22 Σεπτεμβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σύμφωνα με το εορτολόγιο, τη μνήμη δύο ξεχωριστών αγίων: του Οσίου Κοσμά του Ζωγραφίτη, ενός ταπεινού μοναχού που αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στον Θεό και την ησυχία, και του Ιερομάρτυρος Φωκά, επισκόπου Σινώπης, ο οποίος προσέφερε την ζωή του ως θυσία για την αγάπη του Χριστού και την ποιμαντική του ευθύνη.
Παρά τη διαφορετική τους εποχή και αποστολή, οι δύο αυτοί άγιοι συναντώνται στο κοινό σημείο της πίστης, της αυταπάρνησης και της έμπρακτης ομολογίας.
Ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης
Ο όσιος Κοσμάς υπήρξε μοναχός της Μονής Ζωγράφου στο Άγιον Όρος, η οποία φημίζεται ως μία από τις ιστορικές και πνευματικές κιβωτούς του μοναχισμού. Η ζωή του Κοσμά χαρακτηριζόταν από βαθιά ταπείνωση, αγάπη για την προσευχή και ακλόνητη προσήλωση στην ησυχαστική παράδοση.
Η πνευματική του πορεία δεν είναι συνδεδεμένη με μεγάλες δημόσιες εμφανίσεις ή θαυμαστά γεγονότα που καταγράφηκαν λεπτομερώς. Αντιθέτως, η αγιότητά του αναδείχθηκε μέσα στην απλότητα της καθημερινής άσκησης, στη σιωπή και στην αδιάλειπτη επικοινωνία με τον Θεό. Στο πρόσωπο του Οσίου Κοσμά αναγνωρίζουμε εκείνον τον “κρυπτόν της καρδίας άνθρωπον” που αναφέρει η Αγία Γραφή, τον ταπεινό εργάτη του Ευαγγελίου που αφήνει πίσω του όχι κοσμική δόξα, αλλά πνευματική παρακαταθήκη.
Η συμβολή του στην πνευματική ζωή του Αγίου Όρους και της Εκκλησίας γενικότερα είναι ακριβώς αυτή: η υπενθύμιση ότι η αγιότητα δεν είναι αποτέλεσμα εξωτερικών κατορθωμάτων αλλά καρπός πίστης, υπακοής και εσωτερικής μεταμορφώσεως. Οι μοναχοί που συναναστράφηκαν μαζί του τον θεωρούσαν ζωντανό παράδειγμα αρετής και σταθερότητας, ενώ μετά την κοίμησή του η μνήμη του τιμήθηκε από την αδελφότητα της μονής και τους προσκυνητές που δέχονταν την ευλογία του.
Ο Ιερομάρτυρας Φωκάς, Επίσκοπος Σινώπης
Ο άγιος Φωκάς έζησε πολύ νωρίτερα, στα πρώτα χριστιανικά χρόνια. Η Σινώπη, πατρίδα του και έδρα της επισκοπής του, ήταν μια σημαντική πόλη του Πόντου, με εμπορική και στρατηγική σημασία. Εκεί ο Φωκάς ανέλαβε το έργο του ποιμένα σε δύσκολες εποχές, όταν οι χριστιανοί αντιμετώπιζαν έντονες διώξεις από τις ρωμαϊκές αρχές.
Από νεαρή ηλικία είχε δείξει την κλίση του προς τον Θεό, και όταν κλήθηκε στην επισκοπική διακονία, υπήρξε υπόδειγμα θυσιαστικής αγάπης. Ο Φωκάς δεν περιορίστηκε μόνο στη διδασκαλία του Ευαγγελίου, αλλά έγινε στήριγμα για τους φτωχούς, παρηγορητής για τους θλιμμένους και καθοδηγητής για τους νέους χριστιανούς. Η ποιμαντική του στάση τον ανέδειξε σε αληθινό πατέρα της Εκκλησίας, καθώς συνδύαζε την αυστηρότητα του λόγου με τη γλυκύτητα της αγάπης.
Ωστόσο, η αφοσίωσή του στον Χριστό τον οδήγησε σε σύγκρουση με τις ειδωλολατρικές αρχές. Καταγγέλθηκε για την πίστη του και οδηγήθηκε ενώπιον των αρχόντων. Παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια, ο Φωκάς παρέμεινε αμετακίνητος στην ομολογία του. Τελικά, υπέστη μαρτυρικό θάνατο, προσφέροντας τη ζωή του ως σφραγίδα της ακλόνητης πίστης του.
Η Εκκλησία τον τίμησε ως ιερομάρτυρα, δηλαδή ως ποιμένα που όχι μόνο δίδαξε με λόγια, αλλά και με το ίδιο του το αίμα. Η μνήμη του διατηρήθηκε ζωντανή μέσα στους αιώνες, και πολλοί πιστοί επικαλούνται τη μεσιτεία του σε δύσκολες στιγμές, ιδίως ναυτικοί και ταξιδιώτες, καθώς θεωρείται προστάτης τους.
Απολυτίκιον:
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Ἐκ βρέφους τοῦ Πνεύματος, ὀφθεῖς δοχεῖον λαμπρόν, θαυμάτων ἐπλούτησας, τὴν παρ’ αὐτοῦ δωρεάν, Φωκὰ Ἱερώτατε, ὅθεν ἱερουργήσας, τῷ Σωτηρι ὁσίως, ἔπιες ἐν ἀθλήσει, τὸ ποτήριον τούτου, ὦ πρέσβευε δεόμεθα, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἠμῶν.
Το εορτολόγιο και το σημερινό μήνυμα
Ο όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης και ο ιερομάρτυρας Φωκάς, αν και έζησαν σε διαφορετικές εποχές και υπό διαφορετικές συνθήκες, εκπέμπουν το ίδιο πνευματικό μήνυμα: η πίστη στον Χριστό εκφράζεται είτε μέσα από την ησυχία και την προσευχή είτε μέσα από την ενεργό μαρτυρία, ακόμη και μέχρι θανάτου.
Ο μεν όσιος Κοσμάς μας υπενθυμίζει την αξία της εσωτερικής ζωής και της καθαρής καρδιάς, που γίνεται κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος. Ο δε άγιος Φωκάς διδάσκει την τόλμη της ομολογίας και την αυταπάρνηση μπροστά σε κάθε μορφή διωγμού ή δυσκολίας. Και οι δύο μαζί συγκροτούν μια πνευματική εικόνα που δείχνει πως η Εκκλησία στηρίζεται τόσο στην προσευχή όσο και στη θυσία.
Στη σημερινή εποχή, όπου οι άνθρωποι ταλανίζονται από ανασφάλεια, θλίψη και σύγχυση, τα παραδείγματα αυτών των αγίων παραμένουν επίκαιρα. Η ταπεινότητα του Οσίου Κοσμά αποτελεί αντίδοτο στην αλαζονεία και τον εγωκεντρισμό, ενώ η μαρτυρία του αγίου Φωκά καλεί τους πιστούς να σταθούν σταθεροί στις αξίες τους, ακόμη και όταν η κοινωνία κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση.
Σήμερα, σύμφωνα με το εορτολόγιο, έχουν γιορτή οι:
- Ζωγραφιά
- Λουίζα, Λοΐζος
- Φωκάς, Φώκιος, Φώκης, Φωκία, Φωκίνα
Δείτε επίσης:
