Οι πρόσφατες αντιδράσεις για την υποψηφιότητα του Μιθριδάτη στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ άνοιξαν εκ νέου τη συζήτηση γύρω από τις σχέσεις star system και πολιτικής. «Τι γυρεύει ένας καλλιτέχνης στα λημέρια της πολιτικής;» και «γιατί ένας αθλητής μπλέκεται με την πολιτική;» είναι μονάχα ορισμένες από τις κουβέντες που κυριαρχούν για τον Μιθριδάτη αλλά και για όσους συμμετέχουν στα κοινά χωρίς να είναι επαγγελματίες πολιτικοί ή δεν έχουν το κληρονομικό δικαίωμα της ενασχόλησης με τα κοινά.
- Από τον Κυριάκο Δημάγγελο
Στην πραγματικότητα το έδαφος πάνω στο οποίο διεξάγεται αυτή η δημόσια συζήτηση καταλήγει σχεδόν πάντα στο επιχείρημα πως η σχέση πολιτικής και star system μοιάζει με ένα αλισβερίσι. Οι επώνυμοι καλλιτέχνες ή οι αθλητές μπαίνουν στην πολιτική για τη δόξα και το χρήμα, και τα κόμματα τους θέλουν -και τους κατεβάζουν- για τις εύκολες ψήφους. Είναι, όμως, τα πράγματα στην ιδιότυπη αυτή σχέση πολιτικών και celebrities μαύρο ή άσπρο;
Αναμφίβολα η πλειονότητα των καλλιτεχνών ή των αθλητών που πέρασαν τις πόρτες του ελληνικού Κοινοβουλίου δεν άφησε το αποτύπωμά της στα πολιτικά πράγματα. Συνήθως, τα κόμματα αλλά και οι ίδιοι επιφύλασσαν για τον εαυτό τους έναν ρόλο συμπληρωματικό ή δευτερεύοντα. Είναι, όμως, αυτό ένα δομικό ζήτημα ή μια στρατηγική επιλογή των κομμάτων αλλά και των προσώπων που αποφασίζουν να διαβούν τον Ρουβίκωνα της πολιτικής;
Η απάντηση μοιάζει προφανής. Η ποιότητα των σταρ που μπαίνουν στην πολιτική σχετίζεται άμεσα με την ποιότητα των πολιτικών ηγεσιών που τους επιλέγουν, αλλά και το επίπεδο των πολιτικών εκπροσώπων που τους πλαισιώνουν. Με άλλα λόγια, πολιτικός αρχηγός επέλεξε να βάλει στη Βουλή τη Μελίνα Μερκούρη, όμως πολιτικός αρχηγός επέλεξε να βάλει στη Βουλή τον Γρηγόρη Ψαριανό ή τον Γιώργο Ανατολάκη ή τον Θοδωρή Ζαγοράκη.
Από τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ηθοποιοί, τραγουδιστές ή συνθέτες έδιναν το «παρών» στις εκλογικές μάχες, καταλαμβάνοντας θέσεις στο ελληνικό Κοινοβούλιο, ενώ ορισμένες φορές περνούσαν και τις πόρτες των υπουργικών συμβουλίων. Μεταξύ αυτών, η Μελίνα Μερκούρη (η οποία άφησε το αποτύπωμά της στην πολιτική ιστορία του τόπου), ο οικουμενικός Μίκης Θεοδωράκης, ο τεράστιος μουσικοσυνθέτης Θάνος Μικρούτσικος, ο ηθοποιός Κώστας Καζάκος αλλά και πολλοί ακόμα.
Ολοι οι παραπάνω αξιοποίησαν τη φήμη τους για να εκλεγούν στη Βουλή ή να υπηρετήσουν ως εξωκοινοβουλευτικοί υπουργοί. Ομως, ποτέ κανείς δεν μπόρεσε να τους προσάψει έλλειψη πολιτικής σκέψης και κοινωνικής ενσυναίσθησης ή κάποιος πολιτικός αρχηγός να τους αντιμετωπίσει ως όμορφα φυτά εσωτερικού χώρου.
Η δεκαετία του Κώστα Σημίτη
Τη δεκαετία του Κώστα Σημίτη ο αριθμός αλλά και η επίδραση των καλλιτεχνών στην πολιτική ζωή περιορίστηκαν σημαντικά. Ηταν η εποχή του τεχνοκρατισμού, των επαϊόντων της πολιτικής και των ειδικών.
Για αυτόν το λόγο από το 2000 ως και το 2009 ένας μικρός αριθμός καλλιτεχνών έδωσε το «παρών» στα κοινοβουλευτικά πράγματα – και μάλιστα με αξιοπρέπεια. Μεταξύ αυτών, ο ηθοποιός Κώστας Καρράς, ο οποίος εγκατέλειψε την υποκριτική και αφοσιώθηκε στην πολιτική, ο Γιώργος Βασιλείου, γνωστός και ως «αστυνόμος Θεοχάρης», αλλά και η Αντζελα Γκερέκου.
Μέχρι τις εκλογές του 2009 το φαινόμενο των πολιτικών – celebrities παρέμεινε περιορισμένο και η σχέση πολιτικών και καλλιτεχνών αρμονική. Πλησιάζοντας όμως στα χρόνια της κρίσης, τα πράγματα άλλαξαν δραματικά και οι καλλιτέχνες αξιοποιήθηκαν εργαλειακά από τις πολιτικές ηγεσίες.
Μέσα στο γενικευμένο πλαίσιο αναξιοπιστίας και έλλειψης ελκυστικού πολιτικού λόγου, τα κόμματα στράφηκαν στον μαζικό προσεταιρισμό του star system. Ο στόχος των κομματικών επιτελείων ήταν απλός: αφού το μήνυμα δεν είναι ελκυστικό, οφείλει να καταστεί ελκυστικός ο πομπός του μηνύματος.
Γιώργος Καρατζαφέρης, ο πρώτος διδάξας
Πρώτος διδάξας, ο Γιώργος Καρατζαφέρης, ο οποίος έβαλε στη Βουλή τον… αξέχαστο Γιώργο Ανατολάκη, κάνοντας παράλληλα γερό μπάσιμο με την τοποθέτηση στα ψηφοδέλτια της Βάνας Μπάρμπα και του Γιάννη Παπαμιχαήλ. Τα βήματα του «μετρ» στην επικοινωνία Γιώργου Καρατζαφέρη άρχισαν σταδιακά να ακολουθούν όλα τα πολιτικά κόμματα, οριοθετώντας έτσι επί της ουσίας το έδαφος των πολιτικών μεταγραφών.
Στα χρόνια του Μνημονίου, τα πράγματα άλλαξαν άρδην και αυτό αποτυπώθηκε στις εκλογές του 2012, όταν τα πολιτικά κόμματα άρχισαν να «κοσμούν» τα ψηφοδέλτιά τους με… επώνυμους πολιτικούς, τους οποίους μάλιστα εντάσσουν κατά πλειοψηφία στα ψηφοδέλτιά τους λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές ως «εκπλήξεις». Στόχος τις περισσότερες φορές, ο εντυπωσιασμός του εκλογικού κοινού, η νίκη στο παιχνίδι των εντυπώσεων και η εύκολη ψήφος.
Τα ονόματα των διασήμων που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των εκλογών από το 2012 και έπειτα είναι πλέον αναρίθμητα. Μεταξύ αυτών οι Πύρρος Δήμας, Βασίλης Βασιλικός, Γιάννης Μπέζος, Παύλος Χαϊκάλης, Λυδία Κονιόρδου, Σταμάτης Σπανουδάκης, Θεόδωρος Ζαγοράκης, Τάκης Φύσσας, Αλέξης Γεωργούλης, Κλεών Γρηγοριάδης, Βάνα Μπάρμπα, Ηλίας Ψηνάκης, Ραλλία Χρηστίδου, Πέτρος Κόκκαλης, Αννα Χατζησοφιά, Μαρία Κανελλοπούλου, Νόνη Δούνια, Γιάννης Βούρος, Γιώργος Κυρίτσης, Αννα Βαγενά, Χάρης Ρώμας, κ.ά.
Ποιοι εξ αυτών επέδειξαν έργο είναι γνωστό. Οπως γνωστό, άλλωστε, είναι ποιοι διάσημοι εκλεγμένοι λάμπουν εδώ και χρόνια διά της… απουσίας τους, είτε στην Αθήνα είτε στις Βρυξέλλες.
Η σχέση πολιτικής και πολιτισμού δεν μπορεί να αναλύεται με έναν μονοσήμαντο τρόπο, τσουβαλιάζοντας διαφορετικές περιπτώσεις ανθρώπων, με διαφορετικό έργο και διαφορετικό αποτύπωμα στα πολιτικά πράγματα. Ανθρωποι του πολιτισμού πρόσφεραν και θα συνεχίσουν να προσφέρουν στην πολιτική, την ίδια ώρα που άλλοι θα επιχειρούν να κερδίσουν και να ωφεληθούν πρόσκαιρα.
Το ζήτημα είναι η επιλογές των κομμάτων και οι επιλογές των εκλογέων. Πόσο μάλλον όταν στις ερχόμενες εκλογές το star system αναμένεται να έχει ιδιαίτερα έντονη παρουσία.
- Δείτε επίσης: ΣΥΡΙΖΑ: Ανακοινώθηκαν οι λίστες με τους υποψήφιους βουλευτές για τις εκλογές της 21ης Μαΐου
