Η επέτειος της πιο κρίσιμης και νικηφόρας μάχης για την επικράτηση της Επανάστασης του 1821, που έγινε στο Δίστομο Βοιωτίας (17 Ιανουαρίου – 6 Φεβρουαρίου 1827) από τον ήρωα Γιώργο Καραϊσκάκη τιμήθηκε για πρώτη φορά θεσμικά από τον Δήμο Διστόμου, Αράχωβας, Αντίκυρας, εναρμονίζοντας έτσι την αναγνώριση που υπάρχει για το καθοριστικό αυτό γεγονός από όλους τους ιστορικούς με την οφειλόμενη απόδοση τιμής.
Η εκδήλωση έγινε ανήμερα της επετείου έναρξης των συγκρούσεων (17/1) στο Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου, με τον Δήμαρχο Γιάννη Σταθά να αναγγείλει την περαιτέρω αναβάθμιση των τιμητικών, επετειακών δράσεων για την Μάχη που έδωσε ο Γεώργιος Καραϊσκάκης και η οποία έκρινε καθοριστικά, όπως είπε, την επικράτηση της Επανάστασης του 1821 σε όλη την Στερεά Ελλάδα.
Η βασική ομιλία, με απόλυτα τεκμηριωμένα στοιχεία και αναφορές ιστορικών πηγών, έγινε από τη Αρχαιολόγο και Επιστημονική Συνεργάτης Μουσείου Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου Αμαλία Παπαιωάννου, με την οποία ανέδειξε όχι μόνο την σημασία των συγκρούσεων στο Δίστομο για την απελευθέρωση της Ρούμελης αλλά και ”λεπτομερειών” από καταγραφές άμεσων συνεργατών του Καραΐσκάκη, όπως η περιγραφή του σπιτιού που κατέλυσε ο στρατηγούς της Ρούμελης στο Δίστομο, το φαγητό τους κ.α.
Στο πρώτο μέρος της ομιλίας έγινε μία συνοπτική παρουσίαση της ζωής του Γ. Καραϊσκάκη, με αναφορά στα πρώτα χρόνια, στις δύο ”θητείες” του ως κλεφταρματολός και πρωτοπαλίκαρο στην αυλή του Αλή Πασά και στη συμμετοχή του στον αγώνα για την ανεξαρτησία, προκειμένου να γίνει κατανοητή η εποχή και οι ιστορικές συνθήκες, αλλά κυρίως για να αναδειχθεί η σημασία των συγκρούσεων με τις οθωμανικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Γ. Καραϊσκάκη στη Ρούμελη.
Στο δεύτερο μέρος παρουσιάστηκε η εκστρατεία του ήρωα στη Ρούμελη που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1826, και τελείωσε το Φεβρουάριο του 1827 με τη νικηφόρο έκβαση της Μάχης του Διστόμου, όπου είχε για το διάστημα αυτό το Στρατηγείο του (υπάρχει σχετική πινακίδα στην Μαρτυρική κωμόπολη). Στην πραγματικότητα, όπως είπε, πρόκειται για τρεις μάχες που έγιναν στο Δίστομο στις 19, 31 Ιανουαρίου και 3 Φεβρουαρίου του 1827, στις οποίες νικήθηκαν τα στρατεύματα του Ομέρ πασά της Καρύστου, τα ελληνικά στρατεύματα ήρθαν αντιμέτωπα για πρώτη φορά στην ιστορία της Επανάστασης του 1821 με τον τακτικό οθωμανικό στρατό, και αναδείχθηκε η στρατιωτική ευφυΐα του αρχιστρατήγου της Ρούμελης, με ριψοκίνδυνες δράσεις όπως η περίφημη «καταδρομικού τύπου» διάσχιση, νύχτα, του στρατοπέδου των Τούρκων, για να μπει στο πολιορκημένο Δίστομο.
Ο Καραϊσκάκης έκρινε εξαιρετικά στρατηγική τη θέση του Διστόμου, θέση «επικαιροτάτη» όπως συνήθιζε να λέει, για αυτό το λόγο έσπευσε να την υπερασπιστεί όταν ο Καρυστινός Ομέρ πασάς ήρθε για να την καταλάβει με τα πολυάριθμα στρατεύματά του, με εντολή του Κιουταχή.
Η νικηφόρος έκβαση των συγκρούσεων στο Δίστομο, που έκλεισε την εκστρατεία του Καραϊσκάκη για την απελευθέρωση της Ρούμελης, γέμισε με αισιοδοξία τις καρδιές των επαναστατημένων Ελλήνων αντιστρέφοντας το κλίμα απαισιοδοξίας που υπήρχε στη β΄ φάση της επανάστασης, προσέθεσε στο κύρος του στρατιωτικού ηγέτη, ανατροφοδότησε το ενδιαφέρον των Φιλικών για την υπεράσπιση της Αθήνας.
Την ημέρα που ο Καραϊσκάκης αναχώρησε από το στρατηγείο του στο Δίστομο με το βλέμμα στην Αθήνα πλέον, η Ρούμελη από άκρη σε άκρη ήταν ελεύθερη. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Κων/νος Παπαρηγόπουλος: «‘Όταν τή 25 Οκτωβρίου 1826 εξεστράτευσεν εξ Ελευσίνος, άπασα ή στερεά Eλλάς ήταν υποτεταγμένη εις τους Τούρκους. Όταν δε τη 21 Φεβρουαρίου 1827 ανεχώρησεν νικητής από το Δίστομον, από του Αμβρακικού κόλπου μέχρι των Αθηνών ουδαμού αλλού εφαίνετο Οθωμανική σημαία».
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν ο βουλευτής Βοιωτίας του «Κινήματος Αλλαγής» Γιώργος Μουλκιώτης, ο εκπρόσωπος της βουλευτού Γιώτας Πούλου του Σύριζα, Χρήστος Δημητρίου, ο τ. Δήμαρχος Διστόμου, Αθαν. Πανουργιάς, ο Πρόεδρος της Κοινότητας Διστόμου, Τάσος Παντίσκας, ο εκπρόσωπος Δημοσίων σχέσεων του Αλουμινίου της Ελλάδας, Ιωάννης Καραβάς, σύμβουλοι, ο Ηγούμενος της Μονής του Οσίου Λουκά, πατέρας Σεραφείμ, ο ιερέας του Αγίου Νικολάου Διστόμου, πατέρας Απόστολος, εκπρόσωποι πολιτιστικών Φορέων της περιοχής, εκπαιδευτικοί, φοιτητές που κάνουν εργαστήρια στο Δίστομο με τους καθηγητές τους και κ.α.
Την ημέρα λήξης της Μάχης του Διστόμου θα γίνει κατάθεση στεφάνου στον ανδριάντα του Γεωργίου Καραΐσκάκη στην είσοδο του Διστόμου.
