Απόφαση Εφετείου των ΗΠΑ ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή ενός αρχαιολογικού ευρήματος ιδιαίτερης σημασίας στην Ελλάδα.
Πρόκειται για το χάλκινο ειδώλιο, που χρονολογείται στον 8ο αι. π.Χ. και το οποίο είχε δρομολογηθεί στις 14 Μαΐου 2018, να δημοπρατηθεί από τον οίκο Sotheby΄s στη Νέα Υόρκη, με εκτιμώμενη τιμή εκκίνησης μεταξύ $150.000 και $250.000.
Το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού διεκδίκησε την επιστροφή του από τους σημερινούς κατόχους του αλλά και από τον οίκο Sotheby΄s, ο οποίος αρχικά απέσυρε το ειδώλιο από τη δημοπρασία, αλλά στη συνέχεια προχώρησε σε αγωγή εις βάρος του ελληνικού Υπουργείου, από κοινού με τους φερόμενους ιδιοκτήτες του ειδωλίου.
Ανακοίνωση Υπουργείου Πολιτισμού
«Αίτημα της αγωγής ήταν η αναγνώριση από το Δικαστήριο ότι δεν υφίστανται ιδιοκτησιακά δικαιώματα του ελληνικού κράτους επί του ειδωλίου και ούτε βάση για τον επαναπατρισμό στην Ελλάδα. Ο Οίκος Sotheby’s ζητούσε να προχωρήσει στην πώληση του για λογαριασμό των φερόμενων ως ιδιοκτητών του», αναφέρει χαρακτηριστικά σε σημερινή ανακοίνωσή του το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού.
Στην ίδια ανακοίνωση, γίνεται λόγος για την τεράστια σημασία που έχει για την χώρα μας η απόφαση του Εφετείου των ΗΠΑ και κατ’έπέκταση η επιστροφή του εν λόγω μνημείου.
«Τεράστια είναι η δικονομική και ουσιαστική σημασία, που εκδόθηκε μόλις χθες, 9 Ιουνίου 2020, σύμφωνα με την οποία, όχι μόνο η Ελλάδα αλλά για κάθε χώρα που διεκδικεί τα μνημεία της, τα οποία έχουν κλαπεί και διατίθενται προς πώληση, οι διαφορές σχετικά με τα μνημεία που τίθενται σε δημοπρασία από τους – δεσπόζοντες στο χώρο – Αμερικανικούς Οίκους ή διεκδικούνται από Μουσεία δεν θα εκδικάζονται από τα Δικαστήρια του τόπου της δημοπρασίας ή της έδρας του Οίκου/Μουσείου αλλά θα εφαρμόζονται ανάλογα οι σχετικές νομοθετικές διατάξεις, οι οποίες, στην περίπτωση της Ελλάδας, ορίζουν αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία των Ελληνικών Δικαστηρίων».
Όπως προκύπτει από την ανακοίνωση, με την χθεσινή απόφαση του Εφετείου ανετράπη η πρώτη απόφαση δικαστηρίου των ΗΠΑ και απορρίφθηκε η αγωγή του οίκου δημοπρασιών Sotheby΄s εναντίον του ελληνικού κράτους, ενώ παράλληλα στο περιεχόμενο της σημειώνεται ότι «είναι η πρώτη φορά στα δικαστικά χρονικά ανάλογων υποθέσεων που ένας οίκος δημοπρασιών στράφηκε κατά Κράτους», εφόσον «τα κράτη είναι συνήθως αυτά που απευθύνονται στα δικαστήρια για να διεκδικήσουν αρχαία αντικείμενα που τους ανήκουν και βγαίνουν προς πώληση από οίκους δημοπρασιών».
Τέλος, το Υπουργείο Πολιτισμού εξηγεί ότι αν το αμερικανικό δικαστήριο είχε κρίνει θετικά, και σε δεύτερο βαθμό – όπως είχε κρίνει στο πρώτο επίπεδο – την απαίτηση του οίκου Sotheby’s, τότε θα υπήρχε δεδικασμένο και κανένα αρχαίο αντικείμενο προϊόν κλοπής ή αρχαιοκαπηλίας δεν θα επιστρεφόταν στη χώρα από την οποία προέρχεται.
«Το Υπουργείο Πολιτισμού διεκδίκησε κυριαρχικά το επίμαχο μνημείο, ως στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας, διεκδίκηση που δεν μπορεί να εξεταστεί από τα Αμερικανικά Δικαστήρια σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία (FSIA)».
