Μια μοναδική συλλογή φιλελληνικών έργων, που αριθμεί άνω των τριακοσίων αντικειμένων, έχει δημιουργήσει τις τελευταίες δεκαετίες ο Μιχάλης Βαρκαράκης, διακεκριμένος ιατρός ουρολόγος, ομότιμος καθηγητής στα Πανεπιστήμια Νέας Υόρκης και Αθηνών και τ. διευθυντής της Ουρολογικής Κλινικής του «Ευαγγελισμού».
Οι φιλελληνικοί κύκλοι της Ευρώπης κατά τη διάρκεια του αγώνα των Ελλήνων κατά του τουρκικού ζυγού κράτησαν ζωντανό το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για αυτόν, μεταξύ άλλων (όπως άρθρα στον Τύπο, θεατρικές παραστάσεις, συνεστιάσεις, μουσικές βραδιές κ.λπ.) και με τη διοργάνωση δημοπρασιών και παζαριών, όπου έβρισκε κανείς καλλιτεχνήματα και χρηστικά αντικείμενα κάθε είδους: σερβίτσια φαγητού ή τσαγιού, επιτραπέζια ρολόγια, ανθοδοχεία, κηροπήγια, φιαλίδια για αρώματα, χαρτιά ταπετσαρίας, κεντήματα, μελανοδοχεία, μπιζουτιέρες, τραπουλόχαρτα, βεντάλιες κ.λπ., διακοσμημένα με φιλελληνικές παραστάσεις. Υπήρχαν επίσης ηδύποτα με τίτλους, όπως «Λικέρ Μεσολογγίου» ή «Λικέρ Ναυαρίνου», το σαπούνι «Υψηλάντης», αλλά και καραμέλες τυλιγμένες σε χαρτί με φιλελληνικά στιχάκια.
Ρομαντικοί ζωγράφοι του 19ου αιώνα
Η Συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη περιλαμβάνει μια πλειάδα τέτοιων αντικειμένων, παράλληλα βέβαια με πίνακες φιλοτεχνημένους από διακεκριμένους ρομαντικούς ζωγράφους του 19ου αιώνα, όπως οι Γάλλοι Carle Vernet (1758-1836), Jean Baptiste Auguste Vinchon (1789-1855), Pierre Bonirote (1811-1891), οι Γερμανοί Cesar Willich (1825-1886), Peter von Hess (1792-1871), Joseph Petzl (1803-1871), ο Ελβετός Johann Jakob Frey (1813-1865) κ.ά.
Ενα μέρος της συλλογής, η οποία φυλάσσεται σε ιδιωτικό χώρο, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό το 2015, σε έκθεση που διοργάνωσε το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη με τίτλο «Ο Φιλελληνισμός στην Τέχνη». Φέτος, με την ευκαιρία της επετείου των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, το Ιδρυμα Θεοχαράκη προβάλλει στο κοινό έργα της Συλλογής Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη, που αναδεικνύουν, μαζί με το πνεύμα του φιλελληνισμού, το αξεπέραστο ηρωικό ανάστημα της Ελληνίδας κατά τη διάρκεια του αγώνα κατά των Τούρκων.
«Η γυναίκα στην Επανάσταση του 1821»
Η έκθεση έχει τίτλο «Η γυναίκα στην Επανάσταση του 1821» και θα διαρκέσει από τις 22 Φεβρουαρίου ως τις 3 Οκτωβρίου 2021. Εργα, όπως «Η Ελληνίδα μάνα με το νεκρό παιδί της» στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα και η «Αρπαγή Ελληνίδας» του Louise Vallot, οι «Ελληνίδες που προσεύχονται στην Παναγιά για να τις προστατεύσει στη διάρκεια μιας μάχης» του Ary Scheffer, αλλά και οι «Σουλιώτισσες στη μάχη», που αποδίδεται στον Κωνσταντίνο Ιατρά, αποκαλύπτουν τον πόνο και τον ηρωισμό της γυναίκας, άλλοτε ως μάνας και άλλοτε ως συμβόλου θυσίας.
Οπως επισημαίνει η επιμελήτρια της έκθεσης Φανή – Μαρία Τσιγκάκου, «ο Φιλελληνισμός, δηλαδή η έμπρακτη ή συναισθηματική συμπαράσταση προς τους αγωνιζόμενους Ελληνες, εκδηλώθηκε με διάφορες μορφές: με την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας, την κάθοδο εθελοντών, τη συνεισφορά θρησκευτικών ή φιλανθρωπικών οργανώσεων, προπαγανδιστικά άρθρα στον Τύπο, καθώς και με μια πληθώρα έργων τέχνης και κάθε είδους καλλιτεχνημάτων. Επίσης, με τη συμβολή σημαντικών προσωπικοτήτων του πνευματικού κόσμου, όπως οι Goethe, Holderlin, Chateaubriand, Hugo, Shelley και Byron, ο οποίος πέθανε στο Μεσολόγγι το 1824. Ο εικαστικός φιλελληνισμός έφερε στο προσκήνιο μια πλούσια παραγωγή έργων φιλοτεχνημένων από ρομαντικούς Ευρωπαίους καλλιτέχνες, Γάλλους κυρίως, Αγγλους, Ιταλούς, Γερμανούς. Κατεξοχήν “φιλέλληνας ζωγράφος” θεωρείται ο Eugene Delacroix, o οποίος, έχοντας ως πηγή έμπνευσης τα ποιήματα του Byron, φιλοτέχνησε εμβληματικές παραστάσεις που θεωρήθηκαν φιλελληνικά μανιφέστα. Το φιλελληνικό ρεπερτόριο αναπτύχθηκε γύρω από ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα, καθώς και από τη φρίκη και τα δεινά του πολέμου για τον άμαχο πληθυσμό».
