Τα δρακόσπιτα της Ευβοίας, κατασκευασμένα από τετραγωνικούς λιθόπλινθους χωρίς συνδετικό υλικό, κατασκευές που κατά την ύστερη αρχαιότητα χρησιμοποιήθηκαν ως ποιμνιοστάσια, φαίνεται ότι για περισσότερες από δύο χιλιετίες εξυπηρετούσαν και άλλες λειτουργίες.
Το μνημειακό μέγεθος των οικοδομικών λίθων και η περίτεχνα κατασκευασμένη, κατά το εκφορικό σύστημα, στέγη έκαναν τους κατοίκους της περιοχής να πιστέψουν ότι χτίστηκαν από «δράκους», ανθρωπόμορφους δηλαδή γίγαντες με υπερφυσικές δυνάμεις.
Ωσστόσο, τα κτίρια τα οποία βρίσκονται στα βουνά του νότιου τμήματος της Ευβοίας δεν έχουν αποκαλύψει ακόμη όλα τους τα μυστικά και η αρχαιολογική έρευνα προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της πρωταρχικής τους χρήσης: μικρό ιερό, καταφύγιο λατόμων ή φυλάκιο;
Ανάμεσα στους λόφους, στο νότιο τμήμα του νησιού, δεσπόζει ένα λίθινο συγκρότημα κτιρίων το οποίο ξεχωρίζει για το μνημειακό μέγεθος των οικοδομικών λίθων και την εκφορικής κατασκευής στέγη τους. Αποτελείται από τρία κτίρια, διαστάσεων 12,40 μ. Χ 6,20 μ. το βόρειο και το νότιο, ενώ το ανατολικό είναι μακρύτερο, 6,20 μ. X 5,80 μ.
Χρονολόγηση
Το συγκρότημα στη θέση Πάλλη-Λάκκα συγκαταλέγεται στα συνολικά επτά δρακόσπιτα που σώζονται στα πρανή των βουνών, τα οποία οι ερευνητές προσπαθούν να χρονολογήσουν, να αποσαφηνίσουν την ταυτότητα των κατασκευαστών τους, αλλά και να αποκαλύψουν το μυστήριο της χρήσης και των λειτουργιών τους. Eλληνοελβετική ομάδα, με επικεφαλής τη δρα Αγγελική Γ. Σίμωσι (Εφορεία Αρχαιοτήτων Ευβοίας) και τον καθηγητή Karl Reber (Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα), διενήργησε έρευνες στο δρακόσπιτο στη θέση Παλλη-Λάκκα, νότια των Στύρων.
Σκοπός της έρευνας ήταν να αποσαφηνιστούν η κάτοψη και ο τρόπος κατασκευής, αλλά, κυρίως, να γίνει περισυλλογή κεραμικών θραυσμάτων που θα οδηγήσουν στην ακριβέστερη χρονολόγηση. Φέτος, χάρη στα ευρήματα της ανασκαφης, οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να επιβεβαιώσουν ότι το μνημείο της Πάλλης-Λάκκας οικοδομήθηκε κατά την αρχαιότητα. Αντιθέτως, η λειτουργία του δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε αναφορικά με τη χρονολόγησή του. Η ανακάλυψη ενός «τείχους», πλάτους περίπου 1 μέτρου, δίπλα στο συγκρότημα προσφέρει νέα στοιχεία προς αυτή την κατεύθυνση, αν και η χρήση του παραμένει ακόμα άγνωστη και ανήκει σε δεύτερη οικοδομική φάση.
Μέχρι σήμερα στην περιοχή των Στύρων έχουν εντοπιστεί επτά κατασκευές που παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά των δρακόσπιτων.
Τεκμηρίωση
Παράλληλα με τις εργασίες που διενεργήθησαν στην Πάλλη-Λάκκα, οι αρχαιολόγοι ξεκίνησαν την τεκμηρίωση και των υπόλοιπων δρακόσπιτων στις θέσεις Λουμιθέλ, Κρόι-Φτοχτ, ΙΙλκιζες και Μακκού. Χάρη στις τοπογραφικές και φωτογραμμετρικές αποτυπώσεις, οι αρχαιολόγοι διαθέτουν πλέον τρισδιάστατα μοντέλα αυτών των σπιτιών, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά τη μελέτη τους.
Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν οι αρχαιολόγοι της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής Κλοέ Σεζό, Ζερόμ Αντρέ, Νίνα Νικόλ και Τριστάν Αλέγκρο, ενώ από πλευράς της ΕΦΑ Ευβοίας την επιτόπου επιστημονική ευθύνη έχει η τμηματάρχης Φανή Σταυρουλάκη.
