Η 27η Απριλίου 1941 ήταν Κυριακή του Θωμά. Μόνο που για το Έθνος η Ανάσταση δεν είχε έρθει. Θα έπρεπε να περιμένει 1.625 μέρες ως την Απελευθέρωση. Το ίδιο και ο Τύπος. Οι εφημερίδες είχαν παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στο Έπος στα Αλβανικά βουνά, είχαν λοιδορήσει τον Άξονα και τώρα θα έπρεπε να λειτουργήσουν υπό τις διαταγές των κατακτητών.
Η λογοκρισία δεν ήταν το πρόβλημα. Άλλωστε από τις 4 Αυγούστου 1936 «λειτουργούσαν» με αυτό το καθεστώς. Το ζητούμενο ήταν πως οι «χθεσινοί» εχθροί θα παρουσιάζονταν ως σύμμαχοι και οι σύμμαχοι ως… εχθροί.
Οι πρωινές εφημερίδες της Κυριακής εξάντλησαν τη θεματολογία τους σε παραινέσεις για ψυχραιμία, σε αντίθεση με τις απογευματινές που είχαν «ρεπορτάζ» για την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα και την υπογραφή της παράδοσης της πόλης. Ρεπορτάζ, τρόπος του λέγειν…
Δεν τήρησαν όλες την ίδια γραμμή. Αξίζει τον κόπο να παρακολουθήσει κανείς τη θεματολογία τους την παραμονή της εισόδου των Γερμανών και την επομένη. Για τις πρωινές διαλέξαμε τις μέρες 27 και 28, Κυριακή και Δευτέρα. Για τις απογευματινές που είχαν θέματα από την είσοδο των Γερμανών στις εκδόσεις της ίδιας μέρας, το Σάββατο 26 και την Κυριακή 27 Απριλίου. Μαζί παραθέτουμε και κάποια στοιχεία για αυτά που ακολούθησαν…
Φυσικά δεν γίνεται λόγος για την ψυχρότητα των Αθηναίων στους κατακτητές, ούτε για τις θερμές εκδηλώσεις του απλού λαού προς τους Βρετανούς που πολεμούσαν στην Ελλάδα και κλιμακώθηκαν τις επόμενες μέρες.
Η Ακρόπολις είχε Διευθυντή Συντάξεως τον Νάσο Μπότση ο οποίος συνελήφθη και οδηγήθηκε σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως στην Ιταλία στη διάρκεια της Κατοχής. Ο αρχισυντάκτης Ελ. Σταυρίδης ανέλαβε τις τύχες της εφημερίδας. Από τις πρώτες μέρες φιλοξένησε άρθρα με τα σκάνδαλα της διακυβέρνησης Μεταξά.
Το φύλλο της Κυριακής 27 Απριλίου εξαντλείται σε απόψεις και γνώμες για τον ηρωισμό των Ελλήνων στρατιωτών και συστάσεις για ψυχραιμία. Ταυτόχρονα αναλαμβάνει πρωτοβουλία για την περίθαλψη των στρατιωτών που επέστρεφαν από το Μέτωπο και δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στις εστίες τους.
Την επόμενη μέρα, Δευτέρα 28 Απριλίου, παρουσιάζει, όσο πιο αποστασιοποιημένα μπορεί, την παράδοση της Αθήνας και υπενθυμίζει την πρωτοβουλία της για την περίθαλψη των στρατιωτών που επιστρέφουν από το Μέτωπο.
Στο Ελεύθερον Βήμα, όπως λεγόταν, τότε, ΤΟ ΒΗΜΑ υπάρχει αλλαγή στην ταυτότητα. Έχει αφαιρεθεί το όνομα του Δημήτρη Λαμπράκη, ο οποίος από την προηγούμενη μέρα (26/4) είχε αποχωρήσει από την Ελλάδα, αλλά σύμφωνα με δήλωσή του και από τις εφημερίδες του.
Την επόμενη μέρα δημοσιεύθηκε ένα αναλυτικότερο ενυπόγραφο σημείωμα
Αυτή η τοποθέτηση προκάλεσε την αντίδραση της Βραδυνής
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η απογευματινή εφημερίδα του Συγκροτήματος που λεγόταν τότε Αθηναϊκά Νέα και μετακατοχικά ονομάστηκε απλώς ΤΑ ΝΕΑ
Με την είσοδο των Γερμανών σταμάτησε η κυκλοφορία της εφημερίδας Ελληνικό Μέλλον του Ν.Π. Ευστρατίου. Είχε κυκλοφορήσει στις 15 Σεπτεμβρίου 1932, είχε στηρίξει το Λαϊκό κόμμα, είχε πάρει σαφή θέση για την επάνοδο της Βασιλείας, και στη διάρκεια της Μεταξικής δικτατορίας στήριξε το καθεστώς. Διακρίθηκε για τη μαχητική του αρθρογραφία και στον εκδότη της αποδίδονται οι δύο φράσεις που σημάδεψαν τον αγώνα. Το ΟΧΙ και το ΑΕΡΑ που ήταν τίτλοι σε άρθρα των πρώτων ημερών του ελληνοϊταλικού πολέμου.
Θύμα των Γερμανών έπεσε και μια ακόμα εφημερίδα πυλώνας του μεταξικού καθεστώτος, Ο Ασύρματος, απογευματινό φύλλο. Είχε διευθυντή τον Σάββα Κωνσταντόπουλο, μετέπειτα διευθυντή της Απογευματινής και από το 1966 εκδότη του Ελεύθερου Κόσμου. Το οξύμωρο στην περίπτωση αυτή είναι ότι ενώ η εφημερίδα έκλεισε ο εκδότης της Γ.Κ. Τζιρακόπουλος ανέλαβε για ένα διάστημα διοικητής της Αγροτικής Τράπεζας διορισμένος από την δωσιλογική κυβέρνηση!
Και ο εκδότης της Καθημερινής Γεώργιος Βλάχος αποχώρησε από την εφημερίδα. Την ανέλαβε συντακτική ομάδα. Διευθυντής για ένα διάστημα ήταν ο Νίκος Αναστασόπουλος, πατέρας του Γιώργου, προέδρου της ΕΣΗΕΑ και ευρωβουλευτή της ΝΔ, αλλά σύντομα απολύθηκε από τις ιταλικές αρχές για να προωθηθεί σε θέση του ο εκλεκτός τους Σπύρος Τραυλός ο μόνος δημοσιογράφος που καταδικάστηκε μετά την απελευθέρωση ως δωσίλογος. Στα απομνημονεύματά της η Ελένη Βλάχου τον… στολίζει κανονικά. Όσο για τον Αναστασόπουλο παρασύρθηκε από γερμανικό καμιόνι στις 25 Ιανουαρίου 1944.
Η Πρωΐα ήταν από τις σοβαρές και πρωτοποριακές εφημερίδες της εποχής. Το χρονογράφημα έγραφε ο Κώστας Βάρναλης. Το όνομα του ιδιοκτήτη της αφαιρέθηκε από την ταυτότητα, παρέμεινε όμως όλη τη διάρκεια της κατοχής του Διευθυντή της Γιώργου Καράντζα.
Ο Πρωινός Τύπος ήταν η μετεξέλιξη του απογευματινού Τύπου του Νίκου Κρανιωτάκη. Πέρασαν κάποιοι μήνες για να αποχωρήσει από την εφημερίδα (23/10/41) και να περάσει κι αυτή σε επιτροπή εργαζομένων. Αρχισυντάκτης ήταν ο Πάνος Τρουμπούνης που κατηγορήθηκε μετά την Κατοχή για τις στενές σχέσεις του με ελληνογερμανούς επιχειρηματίες. Στη διάρκεια της δικτατορίας του Παπαδόπουλου διετέλεσε αντιπρόεδρος της ΕΣΗΕΑ. Η εφημερίδα έκλεισε τον Μάρτιο του 1944 και το προσωπικό της απορροφήθηκε από την Πρωΐα. Από την πρώτη μέρα της εισόδου των Γερμανών στην Αθήνα άρχισε μια σειρά αποκαλυπτικών ρεπορτάζ. Για πρώτη φορά οι αναγνώστες διάβαζαν ότι ο πρωθυπουργός Αλέξανδρος Κορυζής δεν πέθανε από έμφραγμα, όπως είχε ανακοινωθεί, αλλά αυτοκτόνησε έπειτα από έντονο διάλογο με τον Βασιλιά Γεώργιο.
Η Βραδυνή ήταν από τις εφημερίδες που άργησαν να προχωρήσουν σε αλλαγές. Μέχρι το 1942 στην ταυτότητα εμφανιζόταν η πραγματική ιδιοκτήτρια Νίνα Αραβαντινού και διευθυντής ο Λεωνίδας Μπαρτόλης. Όπως είπαν αργότερα οι υπεύθυνοι της εφημερίδας η τακτική αυτή ήταν αναγκαία κάλυψη για να μπορεί να τυπώνεται η παράνομη αντιστασιακή εφημερίδα Ανεξαρτησία στις ίδιες εγκαταστάσεις της με τον ίδιο διευθυντή και το ίδιο συντακτικό προσωπικό.
Ιδιότυπη ήταν η… τιμωρία του Έθνους που λίγες μέρες μετά την εισβολή των Γερμανών έπαψε να εκδίδεται. Δεν υπήρξε κάποια σχετική απαγόρευση. Πολύ απλά οι κατακτητές κατέλαβαν και τα γραφεία του και κυρίως τις τυπογραφικές του εγκαταστάσεις που τους ενδιέφεραν. Το τελευταίο φύλλο που καταφέραμε να εντοπίσουμε ήταν στις 29 Απριλίου 1941.
Η Εστία και τότε ασκούσε παρεμβατική πολιτική με τα άρθρα της. Επηρέαζε σημαντικά την κοινή γνώμη. Ιδιοκτήτες της ήταν ο Αχιλλέας και ο Κύρος Κύρου. Τα ονόματά τους έπαψαν να αναφέρονται στην ταυτότητα από τις 24 Απριλίου 1941. Ως διευθυντής εξακολουθούσε να αναφέρεται ο πατέρας τους Άδωνις που είχε πεθάνει το 1918! Την εφημερίδα… έτρεχε ο Ι.Π. Ζωγράφος ο οποίος ανέλαβε διευθυντής στις 26 Απριλίου.
