Στα τέλη της δεκαετίας του ’40 υπήρχε ένα νήμα που ένωνε όλους τους Ιταλούς, από το βορρά μέχρι το νότο. Το «κρατούσε» μια ποδοσφαιρική ομάδα, η Τορίνο. Η χώρα είχε περάσει πολλά Ήταν ηττημένη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, διαιρεμένη πολιτικά και κατεστραμμένη οικονομικά. Το μόνο που της έδινε χαρά ήταν το ποδοσφαιρικό της καμάρι.
Σπάνια ομάδα γνώρισε τέτοια αποδοχή από τον κόσμο. Αιτία δεν ήταν μόνο το θέαμα που προσέφερε και οι επιτυχίες, αλλά και η ελπίδα που έδινε για καλύτερες μέρες. «Αφού το πέτυχε η Τορίνο, γιατί να μην πετύχει η ίδια η Ιταλία;»
Αν υπήρχαν μεγάλες ευρωπαϊκές ή παγκόσμιες διοργανώσεις είναι βέβαιο ότι θα σάρωνε τους τίτλους. ..
Αυτή η ομάδα σύμβολο της νέας εποχής που έδινε μόνο χαρά σκόρπισε θλίψη στους οπαδούς της και απόγνωση στους συγγενείς και τις οικογένειες των 18 ποδοσφαιριστών της.
Εκείνο το απόγευμα της 4ης Μαΐου 1949, τρία λεπτά μετά τις πέντε το απόγευμα το αεροπλάνο Fiat G.212 της εταιρείας Avio Linee Italiane – ALI προσπαθεί να βρει τον αεροδιάδρομο προς το αεροδρόμιο του Τορίνο. Ο καιρός είναι συννεφιασμένος. Υπάρχει ομίχλη. Ξαφνικά χτυπά με την κοιλιά στο νότιο μέρος του κτιριακού συγκροτήματος της Βασιλικής στο λόφο της Σουπέργκα. Εκεί που έθαβαν τους πρώτους Ιταλούς βασιλιάδες.
Μεταφέρει 31 άτομα. Όλοι σκοτώνονται ακαριαία. Ανάμεσά τους και 18 ποδοσφαιριστές της ομάδας – θαύμα.
Για πρώτη φορά ο κόσμος όλος βίωνε μια τέτοια αεροπορική τραγωδία συνυφασμένη με τον αθλητισμό.
Είχε κερδίσει το τελευταίο πρωτάθλημα πριν την ήττα στον πόλεμο (1942-43) και τα τρία επόμενα (1945-48), ενώ βάδιζε ακάθεκτη για ένα ακόμα (1948-49), αφού τέσσερις αγωνιστικές πριν το τέλος είχε τέσσερις βαθμούς περισσότερους από την Ίντερ και έξι από τη Μίλαν.
Αυτή η ομάδα έπαιζε το καλύτερο ποδόσφαιρο στην Ευρώπη. Κι αντί η παραμονή της στην κορυφή να δημιουργεί φθόνο το αντίθετο δημιουργούσε νέους οπαδούς.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά από τα αστέρια της Τορίνο εργάζονταν στο εργοστάσιο της FIAT, της ιδιοκτήτριας δηλαδή της ανταγωνίστριας Γιουβέντους με την οποία χώριζε… άσβεστο μίσος. Μόνο ο μεγάλος της σταρ, ο Βαλεντίνο Ματσόλα όταν πήρε μεταγραφή από την Βενέτσια στην Τορίνο προτίμησε να αλλάξει και εργοδότη και να πάει στην ανταγωνίστριά «Alfa Romeo».
Όλη η Ιταλία την αγαπούσε, τη λάτρευε.
Τι ήταν αυτό που έκανε τη Τορίνο διαφορετική; Το ποδόσφαιρο που έπαιζε. Προσέφερε θέαμα. Ε, εάν ερχόταν και η νίκη, που συνήθως ερχόταν, έχει καλώς…
Στη Λισαβόνα είχε πάει για να τιμήσει τον Φρανσίσκο (Χίκο) Φερέϊρα (Francisco Ferreira 23 Αυγούστου 1919-14 Φεβρουαρίου 1986) ένα σταρ της Μπενφίκα και της εθνικής Πορτογαλίας. Στο περιθώριο του αγώνα Ιταλίας – Πορτογαλίας στη Γένοβα στις αρχές του 1949 είχε εκμυστηρευτεί στον φίλο του Βαλεντίνο Ματσόλα, αλλά και στον πρόεδρο της Τορίνο, τον Φερούσιο Νόβο ότι θα ήθελε να δώσει ένα αποχαιρετιστήριο αγώνα με την ομάδα τους. Συμφώνησαν γρήγορα και το φιλικό κλείστηκε με τους «Αετούς» την Τρίτη 3 Μαΐου. Το προηγούμενο Σάββατο η Τορίνο είχε φέρει «λευκή ισοπαλία» με την Ίντερ για το πρωτάθλημα..
Στο ματς της Λισαβόνας ο αγώνας ήταν σκληρός. Μάλιστα ο Ματσόλα στο ημίχρονο κάποια στιγμή για να… ανεβάσει τους συμπαίκτες του είπε: «Αν δεν κερδίσουμε καλύτερα να μη γυρίσουμε στο Τορίνο!» Τραγική ειρωνεία…
Ο Φρανσίσκο (Χίκο) Φερέϊρα δεν μπορούσε να πιστέψει αυτό που συνέβη. Μάλιστα έδωσε στις οικογένειες των ποδοσφαιριστών ένα ποσό που αντιστοιχεί σε σημερινά 250 ευρώ. Τότε δεν ήταν μόνο η ζωή πιο φτηνή, αλλά και τα οικονομικά των ποδοσφαιριστών περιορισμένα.
Στις 26 Μαΐου έγινε ένα φιλικό της Τορίνο με τη Ρίβερ Πλέϊτ (των Ντι Στέφανο και Λαπρούνα). Τα έσοδα διατέθηκαν για τις οικογένειες των ποδοσφαιριστών. Τη φανέλα της Τορίνο φορούσαν αστέρια του «καμπιονάτο» από άλλες ομάδες
Η Ίντερ και η Μίλαν που διεκδικούσαν τον τίτλο από την Τορίνο, ζήτησαν το πρωτάθλημα να κατακυρωθεί στην ομάδα χωρίς να περιμένουν τους τέσσερις επόμενους αγώνες. Η ομοσπονδία διαφώνησε. Οι επόμενοι αγώνες έγιναν, η Τορίνο υποχρεωτικά χρησιμοποίησε την ομάδα των νέων κι οι αντίπαλοί της σε ένδειξη σεβασμού χρησιμοποίησαν κι αυτοί τους αναπληρωματικούς. Αποτέλεσμα να κερδίσουν οι Τορινέζοι και τα τέσσερα εναπομείναντα ματς με Τζένοα, Παλέρμο, Σαμπντόρια και Φιορεντίνα.
• Δύο ποδοσφαιριστές φάνηκαν τυχεροί. Ο Σάουρο Τομά, αναπληρωματικός ήταν τραυματίας και δεν ταξίδεψε στη Λισαβόνα και ο Λουίτζι Τζουλιάνο της δεύτερης ομάδας ο οποίος είχε επιλεγεί να πάει, αλλά δεν πρόλαβε να βγάλει διαβατήριο. Ο Τζουλιάνο έκανε καριέρα στη Ρόμα, αργότερα και ως προπονητής εργάστηκε στο Αιγάλεω.
Στη Λισαβόνα επρόκειτο να ταξιδέψει κι ο Λάζλο Κουμπάλα. Έκανε προπονήσεις με την Προ Πάτρια, αλλά δεν είχε πάρει άδεια συμμετοχής σε αγώνες πρωταθλήματος. Αρρώστησε όμως ο γιος του κι αποφάσισε να μην ταξιδέψει!
Ο Λίσλεϊ Λίβεσλι, ο Άγγλος προπονητής της ομάδας ήταν μόλις 38 χρόνων (23 Ιουνίου 1911). Άνθρωπος της περιπέτειας, ήταν αλεξιπτωτιστής στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και είχε υπηρετήσει στην Ιταλία. Την Τορίνο ανέλαβε το 1948 κι ήδη είχε υπογράψει συμβόλαιο με τη Μαρσέιγ. Φυσικά δεν πρόλαβε
Ο Ούγγρος Έργκι Ερπστέιν (13 Μαΐου 1898) είχε γεννηθεί στην αχανή Αυστροουγγαρία που δεν υπήρχε πλέον. Έπειτα από μια 15τή ποδοσφαιρική καριέρα το 1928 έγινε προπονητής και στην Τορίνο εργαζόταν από την αρχή της σεζόν του 1938-39 για να επιστρέψει το καλοκαίρι του 1948.
Τα χρόνια μπορεί να πέρασαν, το ποδόσφαιρο να άλλαξε, αλλά στο Τορίνο υπάρχει πάντα η αύρα εκείνης της ομάδας. Νέα παιδιά μιλούν για τους παίκτες του τότε και περιγράφουν κάθε κίνησή τους στο γήπεδο, αναλύουν την τακτική λες και μιλούν για κάτι το σημερινό κι ας υπάρχουν ελάχιστα στιγμιότυπα σε ασπρόμαυρα φιλμ που δίνουν μια… θολή εικόνα της ομάδας.
Το όνειρο μπορεί να κράτησε λίγο, αλλά έγινε θρύλος και ακολουθεί τα βήματα όχι μόνο του συλλόγου, αλλά και όλου του Ιταλικού ποδοσφαίρου. Ακόμα και τα ρεκόρ της, όσα αντέχουν στο χρόνο αποτελούν μια καλή αφορμή για να να μιλήσουν για τη Μεγάλη Τορίνο…
