Στη Βόρεια Ευρώπη «Σάμινα» σημαίνει «ανακούφιση του πόνου» μέσα από μια αλυσίδα πολυτελών ξενοδοχείων αποκατάστασης. Στην Ελλάδα το όνομα έχει γίνει συνώνυμο όχι μόνο του πόνου και του πένθους, αλλά και της αδιαφορίας.
Το «Εξπρές Σάμινα» είναι το πλοίο που έγινε ο υγρός τάφος 81 ατόμων, ενώ… παράπλευρη απώλεια ήταν κι ο λιμενάρχης Πάρου, Δημήτρης Μάλαμας η καρδιά του οποίου σταμάτησε ενώ συντόνιζε την επιχείρηση διάσωσης των ναυαγών.
Ήταν λίγο μετά τις 10 το βράδυ της 26ης Σεπτεμβρίου 2000. Όλη η Ελλάδα παρακολουθούσε στην τηλεόραση Τσάμπιονς Λιγκ, ο Παναθηναϊκός έπαιζε στο Αμβούργο με την ομώνυμη ομάδα.
Στις 22.15 το πλοίο προσκρούει με ταχύτητα 18 κόμβων στις νησίδες Πόρτες Πάρου. Παίρνει κλίση. Πάνω στο πλοίο δεν λειτουργεί τίποτα. Επικρατεί συσκότιση παντού, οι γεννήτριες δεν δουλεύουν, ούτε η σειρήνα κινδύνου, ενώ το πλήρωμα διαβεβαιώνει του επιβάτες, ότι δεν είναι τίποτα σημαντικό. Ακόμα και οι υδατοστεγείς πόρτες, που εμποδίζουν το νερό να μπει στο πλοίο είναι ανοιχτές!
Οι 472 επιβάτες και τα 61 μέλη του πληρώματος βλέπουν το πλοίο να παίρνει κλίση. Πολλοί από αυτούς τηλεφωνούν στους τηλεοπτικούς σταθμούς για να μάθουν τι συμβαίνει. Οι δημοσιογράφοι με τη σειρά τους επικοινωνούν με το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας για λεπτομέρειες.
«Μια πρόσκρουση είναι, δεν υπάρχει πρόβλημα» διαβεβαιώνουν, αφού κι αυτοί με τη σειρά τους έχουν επικοινωνήσει με τον θάλαμο επιχειρήσεων.
Όλοι λοιπόν είναι σίγουροι ότι «δεν τρέχει τίποτα» εκτός από τους επιβάτες του «Σάμινα». Ο κόσμος έντρομος πηδά στη θάλασσα ή ψάχνει να βρει σωσίβια και βάρκες για να απομακρυνθεί. Δεν υπάρχει σχέδιο, εκκένωσης. Πλήρης πανικός. Τα τηλεφωνήματα στα κανάλια δεν είναι πια απορίας για τι συμβαίνει, αλλά απόγνωσης για την κατάσταση που επικρατεί. Από τα έκτακτα δελτία των καναλιών και τους επιβάτες που βγαίνουν στον αέρα οι υπεύθυνοι καταλαβαίνουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Παρά τα 8 μποφόρ οι ψαράδες της Πάρου ξεκινούν να περισυλλέξουν τους ναυαγούς. Πολλά μέλη του πληρώματος μπαίνουν από τους πρώτους στις στις σωσίβιες λέμβους.
Εκεί εκτυλίσσονται σκηνές αυτοθυσίας. Στο στρατόπεδο της Σάμου επέστρεφαν 21 φαντάροι. Φεύγουν από τους τελευταίους. Θα παρουσιαστούν 20. Ο 19χρονος Βασίλης Ραχούτης, από τη Φθιώτιδα δεν προλαβαίνει. Θέλει να σώσει όσους γίνεται περισσότερους.
Ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης εκφράζει «τη βαθιά του θλίψη για την τραγωδία».Μόνο που ο κρατικός μηχανισμός, δεν κοιμόταν μόνο εκείνο το βράδυ, αλλά και τις προηγούμενες μέρες. Οι επιθεωρητές του Κλάδου Ελέγχου Εμπορικών Πλοίων του αρμόδιου υπουργείου, πέντε μέρες νωρίτερα, το είχαν επιθεωρήσει. Όλα τα βρήκαν καλά. Αντίθετη άποψη είχε ο ΑΒ’ Μηχανικός Αναστάσιος Σορόκας που θεωρούσε το πλοίο αναξιόπλοο. Παραιτήθηκε με καταγγελίες κι αυτές προκάλεσαν νέα έρευνα, λίγες ώρες πριν την αναχώρησή του πλοίου από τον Πειραιά για το μοιραίο ταξίδι. Και πάλι οι κύριοι της επιτροπής τα βρήκαν όλα… τέλεια.
Λίγες ώρες αργότερα οι επιβάτες που είχαν γίνει πλέον ναυαγοί διαπίστωσαν το πόσο τέλεια ήταν. Τα σωσίβια ήταν λιγοστά, τα περισσότερα δεν είχαν φωτάκια για τον εντοπισμό τους μέσα στη μαύρη νύχτα, ούτε σφυρίχτρες συναγερμού. Όσο για το σχέδιο εκκένωσης του πλοίου και όλα τα σχετικά υπήρχαν μόνο στα χαρτιά. Στη πράξη ουδέν.
Το πλοίο δεν διέθετε πιστοποιητικό ασφαλείας, είχε λήξει στις 17/8 και κυκλοφορούσε με προσωρινό, ενώ σε ένα χρόνο θα αποσύρονταν από τη κυκλοφορία αφού συμπλήρωνε τα 35 χρόνια στη θάλασσα. Άλλο εντυπωσιακό γεγονός είναι ότι είχε παροπλιστεί δύο φορές, το 1980 από τους Γάλλους ιδιοκτήτες του και το 1984 όταν λεγόταν «Golden Vergina».
Ένα χρόνο κράτησε η έρευνα των εμπειρογνωμόνων που διαπίστωσαν σοβαρά ανθρώπινα λάθη που έφθαναν από τις τρεις ανοιχτές από τις 11 υδατοστεγείς πόρτες οι οποίες ήταν ανοιχτές έως την καθυστέρηση στην ενημέρωση του πλοιάρχου, αλλά και του λιμεναρχείου Πάρου.
Δύο μήνες αργότερα στις 29 Νοεμβρίου 2000 αυτοκτονεί ο εφοπλιστής, αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ιδιοκτήτριας εταιρείας Παντελής Σφηνιάς. Βουτά στο κενό από τον 6ο όροφο των γραφείων του στην Ακτή Κονδύλη στον Πειραιά.
Στη δίκη που έγινε πέντε χρόνια μετά και κράτησε εννιά μήνες καταδικάστηκαν ο πλοίαρχος, ο υποπλοίαρχος, ο ύπαρχος, ο Α’ Μηχανικός και ο ασυρματιστής. Η μεγαλύτερη ποινή ήταν 16 χρόνια που στον Άρειο Πάγο μειώθηκε σε 5,5 και αφορούσε τον πλοίαρχο. Μάλιστα η ολομέλεια δέχτηκε ότι μπορεί να στραφεί κατά του κράτους και να ζητήσει αποζημίωση για τον επιπλέον χρόνο παραμονής του στη φυλακή, αφού η απόφαση εκδόθηκε το 2010!
Το κουφάρι του «Σάμινα» παραμένει στο βυθό και προκαλεί οικολογική καταστροφή, σύμφωνα με τις αρχές της Πάρου. Δύτες που το εξερεύνησαν, ένα μήνα μετά το ναυάγιο, διαπίστωσαν ότι ενώ στην πρώτη κατάδυση το ραντάρ ήταν ακέραιο, στις επόμενες το βρήκαν σπασμένο, ενώ στη γέφυρα κάποια όργανα της κονσόλας είχαν αφαιρεθεί!
Οι εφημερίδες τυπώθηκαν αργά το βράδυ της Τρίτης και δεν είχαν συλλάβει το μέγεθος της τραγωδίας. Επανήλθαν τις επόμενες μέρες με αποκαλυπτικά ρεπορτάζ
22 χρόνια μετά οι οικογένειες 82 ανθρώπων περιμένουν μια απάντηση για το τι πραγματικά έφταιξε. Κι όπως φαίνεται θα αργήσουν να την πάρουν. Αν την πάρουν. Η ανέλκυση του πλοίου εκκρεμεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας που καλείται να αποφασίσει για το ποιος θα πληρώσει τα σχετικά έξοδα…
