Απόκριες σημαίνει μάσκες, μεταμφίεση. Είναι η ανάγκη του ανθρώπου να ξεφύγει από την πραγματικότητα, να μπει στο… πετσί ενός ρόλου.
Κοντέψαμε να το ξεχάσουμε τα τελευταία χρόνια, όπου οι μάσκες έγιναν υποχρεωτικές λόγω κορωνοϊού. Από «εργαλείο» διασκέδασης, φυγή από την πραγματικότητα… κατάντησαν προστασία από άγνωστες επιδημίες με επίσης άγνωστες συνέπειες.
Στην Αρχαία Ελλάδα δεν ήξεραν από covid-19, ήξεραν όμως από θέατρο (που τόσο κυνηγά η σημερινή εξουσία…) και αποτελούσαν απαραίτητο αξεσουάρ κάθε παράστασης από τους ηθοποιούς είτε έπαιζαν κωμωδία είτε τραγωδία.
Λέγεται ότι τις καθιέρωσε ο Αισχύλος και εμπλουτίστηκαν στο πέρασμα του χρόνου με γένια, μαλλιά ή μουστάκια. Βασικό υλικό ήταν το ξύλο ή το μέταλλο.
Ένας διάσημος ηθοποιός του πρώτου π.Χ αιώνα, ο μονόφθαλμος Ρόσκιος τις εισήγαγε στο ρωμαϊκό θέατρο. Το έκανε από ανάγκη για να κρύβει το μάτι που δεν είχε, αλλά με τον καιρό έγινε… μοδα.
Επί αυτοκράτορος Αυγούστου οι μάσκες είχαν περάσει και στους ευγενείς. Οι κυρίες της εποχής όταν πήγαιναν στο θέατρο ή στον Ιππόδρομο έκρυβαν το πρόσωπό τους κάτω από περίτεχνες μάσκες που ήταν στολισμένες με πολύτιμα πετράδια και μαργαριτάρια, τις ζωγράφιζαν μάλιστα διάσημοι καλλιτέχνες της εποχής, ανάλογα φυσικά με το πορτοφόλι της πελάτισας.
Το Βυζάντιο τιμούσε με το παραπάνω τις Απόκριες και οι μάσκες ήταν απαραίτητες όχι μόνο στους ευγενείς, αλλά και τον απλό λαό.
Από εκεί, με τις Σταυροφορίες, πέρασε και στην Ιταλία. Οι Βεντσιάνικες γιορτές έγραψαν ιστορία.
Πρώτοι τις χρησιμοποίησαν οι δόγηδες και οι πατρίκιοι για να περνούν απαρατήρητοι μέσα στο πλήθος.
Εκτός από το… κουτσομπολιό για τα καμώματά τους απέφευγαν και τους εχθρούς. Η Γαληνοτάτη δεν φημιζόταν μόνο για το καρναβάλι της, αλλά και τις δολοπλοκίες της.
Στην αρχή ήταν ένα απλό κομμάτι ύφασμα με δύο τρύπες στη θέση των ματιών. Σύντομα όμως έγινε «έργο τέχνης».
Τα χρόνια εκείνα υπήρχαν πολλοί, άνδρες και γυναίκες, που από δειλία ή κοινωνική θέση έπρεπε να διαφυλάξουν την ανωνυμία τους. Η μάσκα τους επέτρεπε να φλερτάρουν, να κάνουν τολμηρά αστεία, ακόμα και ερωτική εξομολόγηση.
Με τα χρόνια η μάσκα απέκτησε σατυρικό χαρακτήρα. Ήταν μια καλή ευκαιρία για τους αδύναμους να γελάσουν με τους δυνατούς χωρίς να φοβούνται.
Μοιάζει απίστευτο, αλλά όλοι οι λαοί είχαν ανάγκη από μάσκες. Στην Κίνα και την Ιαπωνία οι μάσκες είναι απαραίτητες, ακόμα και σήμερα, σε θεατρικές παραστάσεις. Στην Αφρική αντίθετα τις χρησιμοποιούν, ακόμα, σε θρησκευτικές τελετές. Συνήθως είναι φρικιαστικές, συμβολίζουν δαίμονες στην ξηρά ή στη θάλασσα, ακόμα και άγρια ζώα. Τις κατασκευάζουν από ξύλο και τις διακοσμούν με δόντια άγριων ζώων! Αλλού τις φορούν οι μάγοι της φυλής για να εντυπωσιάσουν ή να φοβίσουν τον κόσμο. Τις φορούσαν και οι πολεμιστές διαφόρων φυλών την ώρα της μάχης για να κρύψουν το φόβο τους και να τρομοκρατήσουν τους αντιπάλους τους.
Αυτές οι απόκριες είναι μια καλή ευκαιρία να φορέσουμε τις μάσκες που όλοι ξέρουμε και να αφήσουμε στην άκρη τις άλλες, τις υγειονομικές.Κανείς δεν ξέρει τι μας επιφυλάσσει το μέλλον…
