Τέτοιες μέρες το 1964 οι Τούρκοι ήταν έτοιμοι να αποβιβαστούν στην Κύπρο. Στην Αθήνα η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου είχε κάνει σαφές ότι αυτό θα σήμαινε πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών.
Τα πρωτοσέλιδα της εποχής δίνουν το κλίμα που επικρατούσε
Ο τουρκικός στόλος ήταν στην Αλεξανδρέττα, κάποια πλοία είχαν ήδη αποπλεύσει. Στόχος να δημιουργήσουν ανεξάρτητο τουρκοκυπριακό κράτος. Στην Αθήνα η κυβέρνηση διατάσσει αυστηρή κινητοποίηση των τμημάτων στρατού, ναυτικού και αεροπορίας.
Στις 5 Ιουνίου ο Αμερικανός πρόεδρος Τζόνσον στέλνει προσωπικό μήνυμα στον Τούρκο πρωθυπουργό Ινονού. Σε αυτό του καθιστά σαφές ότι δεν μπορεί να αλλάξει το καθεστώς που έχουν επιβάλλει οι Εγγυήτριες Δυνάμεις και αφού του υπενθυμίζει ότι θα είναι μόνος στην προσπάθεια αυτή και βάζει σε κίνδυνο τη ζωή χιλιάδων τουρκοκυπρίων από αντίποινα της ελληνικής πλευράς… ρίχνει τη βόμβα: Του δηλώνει ότι σε περίπτωση επίθεσης από μέρους της Σοβιετικής Ένωσης θα είναι μόνη…
Η κατάσταση στην Κύπρο ήταν περίπλοκη. Οι Αμερικανοί πιέζουν να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Ο Μακάριος το αρνείται, ενώ αντιαμερικανικές διαδηλώσεις ξεσπούν στο νησί. Θεωρεί, όχι άδικα, ότι προσχωρώντας στην συμμαχία, χάνει την υποστήριξη των Αδεσμεύτων και δεν θα μπορεί να έχει όταν χρειάζεται στους διεθνείς οργανισμούς την υποστήριξη της Σοβιετικής Ένωσης.
Αντινατοϊκές εκδηλώσεις στην Κύπρο
Παράλληλα οι συνεχείς τουρκικές απειλές για απόβαση υποχρεώνουν την ελληνική κυβέρνηση να στείλει κρυφά στρατιωτικές δυνάμεις. Αξιωματικοί και στρατιώτες μεταφέρονταν με κυπριακά διαβατήρια με πλοία του εφοπλιστή Ανδρέα Ποταμιάνου. Στους σάκκους που μετέφεραν είχαν τον οπλισμό τους. Ενσωματώνονταν στην Εθνική Φρουρά. Σταδιακά είχαν μεταφρθεί εκεί 10.000 άνδρες.
Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Απρίλιο είχε παρθεί η απόφαση όταν σε σύσκεψη των αρχηγών των τριών όπλων διαπιστώθηκε ότι σε περίπτωση τουρκικής εισβολής, όπως υποστήριξε ο αρχηγός ΓΕΝ Αυγέρης δεν θα μπορούσε να βοηθήσει αποτελεσματικά, ενώ ο αρχηγός ΓΕΑ Αντωνάκος συμπλήρωσε ότι το νησί ήταν εκτός της ακτίνας δράσης των ελληνικών αεροπλάνων.
Κάπου εκεί όλοι παίζουν το… χαρτί του στρατηγού Γρίβα. Στην Αθήνα πιστεύουν ότι η παρουσία του θα συγκρατήσει τον Μακάριο στις σχέσεις του με το «μπλοκ» των Αδεσμεύτων, ο Μακάριος που ο ίδιος τον ζήτησε πριν το προτείνει η ελληνική κυβέρνηση πιστεύει ότι η παρουσία του θα… ηρεμήσει την εσωτερική αντιπολίτευση, Αμερικανοί και Άγγλοι τον βλέπουν ως αντίβαρο σε μια ενδεχόμενη επέκταση των Σοβιετικών συμφερόντων στο νησί.
Στις 9 Ιουνίου επισκέπτονται τον Γρίβα στο σπίτι του ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Πέτρος Γαρουφαλιάς και ο υπουργός Εξωτερικών Σταύρος Κωστόπουλος. Του ανακοινώνουν ότι θα πάει μυστικά στην Κύπρο για λίγες μέρες. Πρωινές ώρες αποβιβάζεται στη Λεμεσό.
Μόνο που η παρουσία του δεν μπορούσε να μείνει μυστική. Ο Αμερικανός πρεσβευτής Χένρι Λαμπουίς συναντά τον υπουργό Εξωτερικών Κωστόπουλο και του αναφέρει την τουρκική δυσφορία, ενώ του επισημαίνει ότι η παρουσία μπορεί να επηρεάσει τη συζήτηση στον ΟΗΕ που έχει προγραμματιστεί για τις 19 Ιουνίου. Ο Κωστόπουλος ζητά από τον «Διγενή» να επιστρέψει στην Αθήνα, αλλά αυτός παραμένει στην Κύπρο.
Ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου τον παρουσιάζει ως «εγγυητή της ομαλότητας» και στις αρχές Ιουλίου τον διορίζει διοικητή της Ανώτερης Στρατιωιτκής Διοίκησης Άμυνας Κύπρου (ΑΣΔΑΚ) στην οποία υπάγονται τόσο η Εθνική Φρουρά, όσο και η ΕΛΔΥΚ.
Ακόμη και οι Άγγλοι δείχνουν πλέον να αποδέχονται τον άλλοτε εχθρό τους. Ακόμα και τα ειδησεογραφικά πρακτορεία καλύπτουν εκτενώς τις δραστηριότητές του.
Για του λόγου του αληθές υπάρχει μια συνομιλία του ναυάρχου Μαουντμπάντεν με τον Γαρουφαλιά. Εκεί ο Άγγλος αναφέρει τα στρατηγικά πλεονεκτήματα των Τούρκων σε περίπτωση απόβασης (εγγύτητα προς την Κύπρο κ.ά) κι όταν ο Έλληνας υπουργός του επισημαίνει ότι και η Ελλάδα έχει πάρει τα μέτρα της ο λόρδος διαπιστώνει ότι «τα ελληνικά στρατεύματα αποτελούν εγγύηση ότι η Κύπρος δεν θα πέσει ποτέ στα χέρια των Ρώσων».
Ένα χρόνο αργότερα, το 1965, ο Γρίβας παρακολούθησε την άσκηση της Εθνικής Φρουράς με σύνθημα: «Ο εχθρός να παραμείνει στη θάλασσα».
https://www.youtube.com/watch?v=_MYHktsNh5k&t=3s&ab_channel=%CE%A1%CE%B1%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82
‘Οπως αποδείχτηκε δέκα χρόνια μετά, η τουρκική απόβαση δεν ματαιώθηκε, αλλά απλά αναβλήθηκε. Υλοποιήθηκε όταν οι συνθήκες ήταν κατάλληλες. Οι Αμερικανοί «ξέχασαν» ότι τα όπλα που τους έδιναν ήταν για να τους προστατεύουν από τους Σοβιετικούς, όπως είχε γράψει στην επιστολή του ο Τζόνσον, οι Σοβιετικοί περιορίστηκαν σε λίγες δηλώσεις συμπαράστασης και φυσικά ούτε που τους πέρασε από το μυαλό να κάνουν πόλεμο με την Τουρκία και οι μόνοι χαμένοι ήταν οι ελληνοκύπριοι που έχασαν το 40% του νησιού, πολλές ανθρώπινες ζωές, ακόμα περισσότερες περιουσίες και πολλά άλλα…
