Ανατιμήσεις στο ρεύμα, ρήτρα αναπροσαρμογής, μπλε και πράσινα τιμολόγια, φέρνουν ασφυξία στα νοικοκυριά. Όλοι καταλαβαίνουν ότι όλα αυτά γίνονται για ένα και μόνο λόγο: Για να δικαιολογηθούν οι νέες αυξήσεις και ο καταναλωτής να πιστεύει ότι ο ίδιος έκανε λάθος. Δεν πόνταρε στο… σωστό χρώμα, λες και παίζει στο καζίνο.
Τα τιμολόγια ρεύματος αποτελούν μια ακόμη… πονεμένη ιστορία για τα νοικοκυριά. Είτε με το μονοπώλιο της ΔΕΗ, είτε με την πληθώρα των παρόχων το αποτέλεσμα είναι ένα. Σε κάθε ευκαιρία πληρώνουμε ακριβότερα τον ηλεκτρισμό που αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς μας.
Το πρόβλημα δεν είναι σημερινό. Και πριν 91 χρόνια (!) το 1932 οι ανατιμήσεις προκαλούσαν την οργή των καταναλωτών.
Τότε, στο στόχαστρο ήταν η Πάουερ, η αγγλική εταιρεία που είχε το μονοπώλιο της ενέργειας στην Ελλάδα.
Εκείνη την εποχή η Ελλάδα είχε παραχωρήσει:
Το ρεύμα στην αγγλική Πάουερ
Το νερό στη γαλλική Ούλεν
κι αργότερα παραχώρησε τις τηλεπικοινωνίες στη γερμανική Ζίμενς.
Έτσι όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής ήταν ευχαριστημένες με τις επενδύσεις τος στην Ελλάδα. Μόνο οι… ιθαγενείς, οι κάτοικοι της χώρας, ως καταναλωτές ανακάλυπταν ότι από τη μια πλήρωναν φουσκωμένους λογαριασμούς κι από την άλλοι οι εταιρείες δεν έκαναν τις επενδύσεις που είχαν υποσχεθεί – και υπογράψει – τις συμβάσεις με το Δημόσιο για να γίνουν φθηνότερες και καλύτερες οι παροχές.
Ειδικά η συμφωνία με την Πάουερ που υπογράφηκε από τον δικτάτορα Θεόδωρο Πάγκαλο το 1925 είναι εντυπωσιακή. Όχι απλά το ελληνικό κράτος… χάριζε βασικές υποδομές, αλλά τις πλήρωνε κιόλας!
Η Σύμβαση περί Προμήθειας Ηλεκτρισμού και περί Μεταφορών προβλέπει μεταξύ άλλων:
-Το δικαίωμα εκμετάλλευσης του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου
-Το μονοπώλιο της κίνησης λεωφορείων στους δρόμους της Αθήνας με την παράλληλη υποχρέωση του κράτους να διατηρεί σε καλή κατάσταση το οδικό δίκτυο της πόλης. Ιδιώτες αυτοκινητιστές είχαν δικαίωμα να κυκλοφορούν μόνο εκεί που δεν υπήρχαν λεωφορεία της εταιρείας!
–Ατέλεια βενζίνης, ελαστικών και κάθε μηχανήματος που εξασφάλιζε την ομαλή λειτουργία του συγκοινωνιακού δικτύου της εταιρείας.
-Η διάρκεια της σύμβασης έφτανε μέχρι το 1985 (!), αλλά το 1965 το ελληνικό Δημόσιο μπορούσε να την καταγγείλει με την κατάλληλη αποζημίωση.
-Η τιμή των προσφερόμενων υπηρεσιών καθορίζονταν μόνο από την εταιρεία χωρίς τη συμμετοχή του κράτους.
Η Πάουερ ανέλαβε την κατασκευή του νέου κεντρικού σταθμού παραγωγής ρεύματος στο Κερατσίνι. Ίδρυσε δύο εταιρείες, την Ηλεκτρική Εταιρεία Παραγωγής και την Ηλεκτρική Εταιρεία Διανομής, οι οποίες το 1930 συγχωνεύθηκαν στην Ηλεκτρική Εταιρεία Αθηνών Πειραιώς (ΗΕΑΠ).
Οι επιπτώσεις του κραχ» στο αμερικανικό χρηματιστήριο ήρθαν καθυστερημένα στην Ευρώπη κι ακόμα αργότερα στην Ελλάδα. Η χώρα ουσιαστικά είχε χρεοκοπήσει.
Το 1932 η εταιρεία αποφάσισε να αυξήσει κατά 50% τα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος και μάλιστα αναδρομικά.
Ο κόσμος ξεσηκώθηκε. Από κοντά και οι εφημερίδες, ειδικά οι αντιπολιτευόμενες.
Έγιναν συγκεντρώσεις στην Αθήνα και τον Πειραιά με εντυπωσιακή την παρουσία του κόσμου.
Η εφημερίδα Ακρόπολις ρίχνει την ιδέα του μποϊκοτάζ.
Δημοσιεύει και σχετικές γελοιογραφίες με συμβουλές για οικονομία
Παρά τη φασαρία και οι αυξήσεις πέρασαν και ο κόσμος πλήρωσε τους αυξημένους λογαριασμούς. Οι διαδοχικές κυβερνητικές κρίσεις δεν έδιναν τη δυνατότητα στο επίσημο κράτος να δράσει αποτελεσματικά και να ζητήσει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων. Πάντα κάποιος υψηλά ιστάμενος έβαζε φρένο στη διαδικασία.
Τελικά αποδείχτηκε ότι δεν ήταν πρόβλημα των βραχύβιων κυβερνήσεων και ανίσχυρων κυβερνητικών συνασπισμών, αλλά νοοτροπίας. Όπως βλέπουμε και σήμερα δύσκολα μια κυβέρνηση θα υψώσει ανάστημα.
Μια φορά έγινε όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ξήλωσε τις γραμμές του τραμ που ανήκαν στην Πάουερ και έμεινε στην Ιστορία…
