Ήταν 6 Μαρτίου του 1994 όταν η Μελίνα Μερκούρη άφηνε την τελευταία της πνοή νικημένη από τον καρκίνο, στη Νέα Υόρκη, όπου πήγε για να χειρουργηθεί. Την ημέρα της κηδείας της κάθε λογής άνθρωποι έκλαιγαν γοερά είτε μέσα και έξω από τη Μητρόπολη Αθηνών είτε μπροστά στις τηλεοράσεις…
Η Μελίνα, αυτή η παθιασμένη Ελληνίδα, είχε ενώσει όλους τους Έλληνες ως υπουργός Πολιτισμού, με τα συνεχή αιτήματά της για επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα. Ναι, ναι, ακόμα κι εκείνους, που δεν ψήφιζαν ΠΑΣΟΚ.
Η λαμπερή ηθοποιός, που έγινε πολιτικός μοιραία, προερχόμενη από πολιτικό «τζάκι», ήταν το ίδιο φλογερή σε ό,τι και να έκανε στη ζωή της.
Γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1920 στην Αθήνα, στο σπίτι του παππού της, Σπύρου Μερκούρη, δημάρχου Αθηνών, και πέθανε σαν σήμερα, 6 Μαρτίου 1994, στη Νέα Υόρκη.
Ως ηθοποιός βραβεύτηκε με πλήθος διεθνών βραβείων, ενώ ως πολιτικός υπήρξε η μακροβιότερη υπουργός Πολιτισμού της χώρας (τα έτη 1981—89 και 1993—94, σε όλες τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ). Όπως είχε πει τότε ο Ανδρέας Παπανδρέου, η Μελίνα «άντεξε» και στους 16 ανασχηματισμούς κυβέρνησης που πραγματοποίησε.
Φυσικά, πέραν του αγώνα της για την επιστροφή των μνημείων του Παρθενώνα, που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο, σημαντικός ήταν και ο αγώνας της κατά της δικτατορίας.
Η καλλιτεχνική της καριέρα
Ως πρωταγωνίστρια καθιερώθηκε το 1949 με το έργο του Τένεσι Γουίλιαμς «Λεωφορείον ο Πόθος», που ανέβηκε στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν.
Στο Θέατρο Τέχνης παρέμεινε μέχρι το 1950 και τον επόμενο χρόνο εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου διακρίθηκε ως ηθοποιός του βουλεβάρτου, αρχίζοντας συγχρόνως τη διεθνή σταδιοδρομία της. Το 1955 επέστρεψε στην Ελλάδα και πρωταγωνίστησε σε έργα, όπως «Μάκβεθ» του Σαίξπηρ, «Κορυδαλλός» του Ζαν Ανούιγ και «Λυσσασμένη Γάτα» του Τένεσι Γουίλιαμς.
Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1955 με την θρυλική ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη «Στέλλα». Η παρουσία της στις Κάννες γοήτευσε τον Αμερικανό σκηνοθέτη Ζιλ Ντασέν, τον οποίο και παντρεύτηκε το 1966.
Με τον Ντασέν γύρισε τις ταινίες «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται (1957), από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη, «Ο νόμος» (1958), «Ποτέ την Κυριακή» (1960), «Φαίδρα» (1962) και «Τοπ Καπί» (1964).
Το 1960 ήταν η χρονιά-ορόσημο για την καριέρα της Μελίνας Μερκούρη, η χρονιά του διεθνούς θριάμβου του «Ποτέ την Κυριακή». Η ταινία βραβεύτηκε με το Όσκαρ Καλύτερου Τραγουδιού και εκείνη με το βραβείο Α’ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ των Καννών.
Έπαιξε στα «Παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι, που έναν χρόνο μετά πήρε το Όσκαρ Καλύτερου Τραγουδιού κι έκανε διάσημη την ελληνική μουσική, το λιμάνι του Πειραιά, τον Ολυμπιακό (αν και εκείνη ήταν ορκισμένη Παναθηναϊκός) και την Ελλάδα γενικά.
Η Μελίνα κατέβηκε στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης , έπαιξε στο «Γλυκό πουλί της νιότης» του Τενεσί Ουίλιαμς, ενώ ήρθε καταιγισμός προτάσεων για κινηματογραφικούς ρόλους. Ταξίδευε άλλοτε στη Γαλλία κι άλλοτε στην Ιταλία, για να συμμετάσχει σε ταινίες των διεθνώς αναγνωρισμένων Κλοντ Οτάν Λάρα και Βιττόριο Ντε Σίκα.
Παράλληλα με τη θεατρική και κινηματογραφική καριέρα σε Ελλάδα και εξωτερικό η Μελίνα κυκλοφόρησε πάνω από δεκαπέντε δίσκους, με ερμηνείες έργων των Μάνο Χατζηδάκι, Μίκη Θεοδωράκη, Σταύρο Ξαρχάκο, Γιάννη Μαρκόπουλο, Βασίλη Τσιτσάνη, Κουρτ Βάιλ και Μπέρτολτ Μπρεχτ.
Μάλιστα, το φετινό έτος (2020) έχει ανακηρυχθεί ως «Έτος Μελίνας Μερκούρη» από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού, για να την τιμήσει, με αφορμή την συμπλήρωση ενός αιώνα από την γέννησή της.
Σήμερα, η Μαριάννα Βαρδινογιάννη, ενθυμούμενη την αγαπημένη της φίλη, ανήρτησε στον προσωπικό της λογαριασμό στο twitter κάποια λόγια της Μελίνας στην ίδια λίγο πριν φύγει από τη ζωή και πάντα σε σχέση με τα γλυπτά του Παρθενώνα.
«Σαν σήμερα, έφυγε από τη ζωή η αγαπημένη μου φίλη Μελίνα. Η Μελίνα μας. Η Μελίνα όλων των Ελλήνων. Όλοι την αποκαλούμε με το μικρό της όνομα γιατί όλοι οι Έλληνες τη νιώθουμε τόσο δική μας. Δεν ξεχνώ ποτέ τα τελευταία της λόγια που μου εκμυστηρεύτηκε λίγο πριν φύγει από τη ζωή: «Μαριάννα, αν επιστρέψουν τα μάρμαρα, εγώ θα ξαναγεννηθώ». Της έδωσα μια υπόσχεση ζωής: πως θα προσπαθήσω με όλες μου τις δυνάμεις. Αγαπημένη μου Μελίνα, να ξέρεις πως για αυτή την υπόσχεση αγωνίζομαι».
https://twitter.com/M_Vardinoyannis/status/1235888238449000448?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1235888279288975360&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.protothema.gr%2Flife-style%2Farticle%2F981931%2Fmelina-merkouri-marianna-an-epistrepsoun-ta-marmara-tha-xanagennitho-eipe-sti-vardinogianni%2F
Τι έγραψε η πρόεδρος του ΚΙΝΑΛ, Φώφη Γεννηματά
«Τη Μελίνα δεν την χώραγε η Ελλάδα, δεν τη χώραγε το σπίτι της, δεν την χώραγε η παράταξη της.
Ήταν εκπρόσωπος μιας γενιάς που δεν την περιόρισαν η φτώχεια, οι κακουχίες του πολέμου και η δικτατορία. Μιας γενιάς που έκανε τη λέξη Ελλάδα να ακουστεί σε όλο τον κόσμο», αναφέρει η πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής Φώφη Γεννηματά, σε δήλωσή της για την επέτειο του θανάτου της Μελίνας Μερκούρη.
Η πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής προσθέτει ότι η Μελίνα Μερκούρη αγάπησε και αγαπήθηκε με πάθος, μια Ελληνίδα σύμβολο που σαγήνευε Έλληνες και ξένους. «Συνεργάτης του Ανδρέα, υπουργός πολιτισμού, η Μελίνα όλων των Ελλήνων που πάλεψε για την επιστροφή των μαρμάρων και σήκωσε την πατρίδα ψηλά.
Σαν σήμερα έφυγε. Θα τη θυμόμαστε για πάντα και θα παλεύουμε γι΄ αυτά που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Με πολύ αγάπη», σημειώνει η κ. Γεννηματά.
