Πότε ήταν η τελευταία φορά που σφίξατε το χέρι κάποιου ή τον φιλήσατε στο μάγουλο για να πείτε «γεια»; Η πανδημία έχει σταματήσει αυτές τις απλές χειρονομίες, ενώ οι κοινωνικές αποστάσεις και οι αυστηρές πρακτικές υγιεινής έχουν γίνει μέρος της καθημερινής μας ζωής ως απαραίτητος τρόπος ελαχιστοποίησης της εξάπλωσης του ιού. Αλλά πρέπει αυτός ο νέος τρόπος αλληλεπίδρασης να είναι μόνιμος;
Ορισμένοι ειδικοί λένε ότι ενδέχεται να μην επιστρέψουμε στους παλιούς τρόπους, όταν τελειώσει η πανδημία, και κάποιοι ακραίοι ότι πιθανόν και να μην πρέπει! Όπως λόγου χάρη, ο Άντονι Φάουτσι, επικεφαλής ιατρικός σύμβουλος του Προέδρου των ΗΠΑ, που δήλωσε: «Δεν νομίζω ότι πρέπει να κάνουμε χειραψίες ποτέ ξανά» (!), υποστηρίζοντας ότι έτσι θα μειωθεί η εξάπλωση όχι μόνο της Covid-19 αλλά και άλλων ιών, όπως η γρίπη.
Διαφωνούμε σφόδρα. Μόλις η πανδημία τεθεί υπό έλεγχο και θεωρείται ασφαλές να το πράξουμε, υπάρχουν σοβαροί λόγοι για τους οποίους πρέπει σταδιακά να ξαναγυρίσουμε στις παλιές μας συνήθειες: αγκαλιές, χειραψίες και συγχρωτισμό με ανθρώπους. Στους πολιτισμούς όπου τέτοιες συνήθειες είναι συνηθισμένες εδώ και αιώνες, κάτι τέτοιο έχει πολλά κοινωνικά, ψυχολογικά και βιολογικά οφέλη.
Η απώλεια του αγγίγματος μπορεί να είναι επιζήμια για την κοινωνία στο σύνολό της, με τρόπο που δεν μπορεί να αντισταθμιστεί αγκαλιάζοντας αυτούς τους λίγους ανθρώπους που βρίσκονται πιο κοντά μας ή τους οικείους μας. Ίσως, αφού κριθεί ασφαλές, τα μακροπρόθεσμα οφέλη της χειραψίας, της αγκαλιάς ή του φιλιού στο μάγουλο υπερτερούν των κινδύνων.
Η σημασία της αφής
Από τη στιγμή της γέννησής μας, η σωματική επαφή αυξάνει και ενισχύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα, μειώνει το άγχος και μας συνδέει με τους αγαπημένους μας. Η επαφή δέρματος σε ένα μωρό ρυθμίζει τον καρδιακό ρυθμό, μειώνει τις αντιδράσεις του πόνου και ηρεμεί συναισθηματικά τόσο τη μητέρα όσο και το βρέφος.
Ως ενήλικες, η φυσική επαφή, όπως το κράτημα των χεριών, μπορεί να προσφέρει ανακούφιση, έναντι μιας αγχωτικής εμπειρίας. Επιπλέον, η σωματική επαφή αυξάνει επίσης την ανοσολογική λειτουργία. Ο φιλόσοφος Maurice Merleau–Ponty αναφέρει τη χειραψία ως αυτό που ονόμασε «ενδοσωματικότητα» – δηλαδή την, συχνά σιωπηρή ή ασυνείδητη, αμοιβαία αναγνώριση της μεταξύ μας σύνδεσης ως ανθρώπων.
Σε επίπεδο μικρότερης οικειότητας, σε πολλούς πολιτισμούς, οι χειραψίες αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό κοινωνικό τελετουργικό, μέσω του οποίου χτίζεται το αίσθημα της εμπιστοσύνης και η διατήρηση της έννοιας του ανήκειν.
Η σοφία του πλήθους
Στην έρευνά μας διαπιστώσαμε ότι πολλοί άνθρωποι έχουν αναπτύξει φοβίες που σχετίζονται με την επιστροφή τους στη συνήθεια να συγκεντρώνονται σε ομάδες, ακόμη και μετά την υποχώρηση της πανδημίας. Αυτό το άγχος είναι κατανοητό, αλλά μακροπρόθεσμα θα πρέπει να ενθαρρύνουμε τις ομαδικές συγκεντρώσεις. Ο συγχρωτισμός με πολλούς ανθρώπους αναπτύσσει την αλληλεγγύη, την ενότητα και την κοινή ταυτότητα.
Τα πλήθη παρέχουν ευκαιρίες γι’ αυτό που ο κοινωνιολόγος Emile Durkheim ονόμασε «συλλογικό αναβρασμό». Οι συγκεντρώσεις μάς βοηθούν να διαμορφώσουμε και να «πιάσουμε» κοινά συναισθήματα, τα οποία μας οδηγούν στην «κοινωνική κόλλα» για αλληλεγγύη, ενότητα και κοινή ταυτότητα. Αυτό είναι καλό με την προϋπόθεση ότι η διάθεση είναι θετική, για παράδειγμα σε γάμους, συναυλίες και αθλητικές εκδηλώσεις.
Συμπεριφορές που θα παραμείνουν σε ισχύ
Με την αισιοδοξία ότι η επιδημία θα τελειώσει (μέσω εμβολίων ή μέσω της γενικής ανοσίας), πρέπει να σκεφτούμε ποιες συμπεριφορές πρέπει να διατηρήσουμε στη συνέχεια και ποιες πρέπει να απορρίψουμε. Η πανδημία μπορεί να έχει κάνει πολλούς ανθρώπους πιο ενήμερους για τον ρόλο που παίζουν στην προστασία άλλων, ακόμη και όταν οι ίδιοι μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε μια ασθένεια.
Μία καλή συνήθεια που απέκτησαν πολλοί άνθρωποι είναι η καλύτερη υγιεινή των χεριών, αλλά και το να μένουν σπίτι τους όταν έχουν κρυολόγημα ή γρίπη. Κι αυτό είναι καλό. Σε πολλές χώρες, οι εκστρατείες ενημέρωσης για την υγεία από την αρχή της πανδημίας, οδήγησαν σε σοβαρή βελτίωση σε θέματα που αφορούν την προσωπική υγιεινή, για παράδειγμα τη μεγάλη σημασία που έχει η καλή υγιεινή των χεριών και τα οφέλη που αυτή αποφέρει.
- Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο mensarena.gr.
