Μπορεί να πιστεύουμε ότι η εφηβεία τελειώνει γύρω στα 18, όμως νέα επιστημονικά δεδομένα ανατρέπουν όσα ξέραμε. Σύμφωνα με πρόσφατη μεγάλη έρευνα του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ, ο ανθρώπινος εγκέφαλος παραμένει –βιολογικά και λειτουργικά– σε «εφηβική φάση» έως και τα 32 έτη, όταν φτάνει στο αποκορύφωμα της απόδοσης και της νευρωνικής του ωρίμανσης.
Η μελέτη, που βασίστηκε σε δεδομένα από περίπου 4.000 άτομα ηλικίας έως 90 ετών, αποκάλυψε ότι ο εγκέφαλος δεν εξελίσσεται γραμμικά αλλά περνάει πέντε ξεκάθαρες φάσεις, με κομβικές ηλικίες τις 9, 32, 66 και 83 έτη.
Η επικεφαλής της έρευνας, Dr. Alexa Mousley, δήλωσε στο BBC ότι «ο εγκέφαλος αναδιαμορφώνεται συνεχώς, ενισχύοντας και αποδυναμώνοντας συνδέσεις σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής μας. Οι αλλαγές αυτές δεν ακολουθούν ευθεία γραμμή – έχουν κύματα και καμπές».
Οι πέντε φάσεις του εγκεφάλου
1. Παιδική Ηλικία (0–9 ετών)
Η περίοδος όπου ο εγκέφαλος μεγαλώνει ταχύτερα από ποτέ. Παρά το ραγδαίο μέγεθος, η λειτουργικότητα είναι «άτακτη» – σαν παιδί που εξερευνά αδιάκοπα χωρίς σαφή κατεύθυνση.
2. Εφηβεία (9–32 ετών)
Η μεγάλη ανατροπή. Από τα 9 ο εγκέφαλος κάνει άλμα σε αποδοτικότητα και παραμένει σε αυτή την υπερδραστήρια κατάσταση μέχρι τα 32.
Είναι η περίοδος όπου ενισχύονται οι νευρωνικές συνδέσεις, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί το πιο ευαίσθητο στάδιο για την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών.
Η διαπίστωση ότι η «εφηβεία» φτάνει μέχρι τα 30+ χαρακτηρίστηκε από τους επιστήμονες «εξαιρετικά ενδιαφέρουσα» και απόλυτα συνεπής με άλλες μετρήσεις νοητικής κορύφωσης.
3. Ενηλικίωση (32–66 ετών)
Ο εγκέφαλος μπαίνει στη μακρύτερη και πιο σταθερή φάση της ζωής του. Οι βελτιώσεις στην αποτελεσματικότητα αρχίζουν να αντιστρέφονται σταδιακά, όμως η προσωπικότητα και η νοημοσύνη παραμένουν σταθερές.
Εδώ κυριαρχεί η εξισορρόπηση: λιγότερη ευελιξία, περισσότερη σταθερότητα.
4. Πρώιμη Γήρανση (66–83 ετών)
Δεν πρόκειται για απότομη παρακμή, αλλά για αλλαγές στα μοτίβα των νευρωνικών συνδέσεων. Σε αυτή την ηλικία κάνουν την εμφάνισή τους και προβλήματα όπως άνοια και υπέρταση, τα οποία επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία του εγκεφάλου.
5. Όψιμη Γήρανση (83+ ετών)
Το τελικό στάδιο του εγκεφάλου, με πιο έντονες εκδοχές των αλλαγών που ξεκινούν στα 66. Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι λιγότερα, καθώς οι επιστήμονες δεν είχαν στη διάθεσή τους μεγάλο αριθμό υγιών εγκεφάλων για μελέτη.
Η έρευνα υπογραμμίζει ότι οι επιστήμονες ανακάλυψαν πως ο εγκέφαλος δεν σταματά ποτέ να αλλάζει – απλώς ακολουθεί ρυθμούς που μέχρι σήμερα δεν είχαμε χαρτογραφήσει.
*Φωτογραφία αρχείου
Δείτε επίσης:
- «30 λεπτά περπάτημα την ημέρα και ο εγκέφαλός σου ευγνωμονεί»
- ΑΠΘ: 244 μέλη του στους κορυφαίους επιστήμονες παγκοσμίως
