Σημαντικά αλλά και ανησυχητικά ευρήματα για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα αποκαλύπτει η πρώτη εθνική μελέτη για την εμβολιαστική κάλυψη έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) για την περίοδο 2022–2024, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Vaccine.
Η μελέτη βασίστηκε στην αξιοποίηση ψηφιακών δεδομένων της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης (ΗΔΙΚΑ) και αποτυπώνει για πρώτη φορά με ακρίβεια τη συνολική εικόνα του HPV εμβολιασμού στη χώρα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, παρά τη σαφή πρόοδο των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να απέχει από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που προβλέπει 90% πλήρη εμβολιαστική κάλυψη στα κορίτσια έως τα 15 έτη μέχρι το 2030.
Η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες από το ΕΚΠΑ, την ΗΔΙΚΑ και το υπουργείο Υγείας, κατέγραψε τόσο βελτίωση όσο και έντονες γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες στην εμβολιαστική κάλυψη.
Αυξάνεται ο εμβολιασμός για τον HPV, αλλά με καθυστέρηση
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η έναρξη του εμβολιασμού (τουλάχιστον μία δόση) σε παιδιά ηλικίας 9–15 ετών αυξάνεται σταθερά. Στα κορίτσια, το ποσοστό ανέβηκε από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024, ενώ στα αγόρια σημειώθηκε ακόμη μεγαλύτερη άνοδος, από 10,8% σε 31,4%, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.
Ωστόσο, η μελέτη αναδεικνύει ένα κρίσιμο πρόβλημα: ο εμβολιασμός ξεκινά συχνά αργότερα από τη συνιστώμενη ηλικία. Στην ομάδα 9–11 ετών, που θεωρείται η ιδανική ηλικία έναρξης, το 2024 είχε λάβει έστω μία δόση μόλις το 18,6% των κοριτσιών και το 16,6% των αγοριών.
Πλήρης κάλυψη: ακόμη μακριά από τον στόχο
Όσον αφορά την πλήρη εμβολιαστική κάλυψη με δύο δόσεις έως τα 15 έτη, στα κορίτσια καταγράφεται μικρή βελτίωση: από 47,7% το 2022 σε 52,5% το 2024. Με άλλα λόγια, σχεδόν ένα στα δύο κορίτσια δεν έχει ολοκληρώσει το εμβολιαστικό σχήμα.
Στα αγόρια, η πρόοδος είναι εντυπωσιακή αλλά ξεκινά από πολύ χαμηλή βάση: από 1% το 2022, το ποσοστό πλήρους εμβολιασμού έφτασε το 27,7% το 2024, παραμένοντας όμως χαμηλό σε απόλυτους όρους.
Μεγάλες γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες
Η ανάλυση ανά περιφέρεια αποκαλύπτει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Η Κρήτη εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά εμβολιασμού, ενώ οι περιφέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου καταγράφουν τα χαμηλότερα, ιδιαίτερα στα παιδιά που φτάνουν τα 15 έτη. Τα ευρήματα συνδέονται με γνωστές δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Ιδιαίτερα έντονες είναι και οι κοινωνικές ανισότητες. Παιδιά και έφηβοι που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά εμβολιασμού σε σχέση με εκείνα που έχουν γεννηθεί στη χώρα, τόσο στην έναρξη όσο και στην ολοκλήρωση του σχήματος.
Ο ρόλος των ψηφιακών δεδομένων
Οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία της αξιοποίησης ψηφιακών δεδομένων υγείας, όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, για την αξιόπιστη παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης και τον εντοπισμό «κενών» ανά ηλικία, φύλο, περιοχή και κοινωνική ομάδα.
Όπως επισημαίνεται, απαιτούνται στοχευμένες πολιτικές και παρεμβάσεις, με έμφαση στην έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού, την ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, την ενημέρωση γονέων και εφήβων, καθώς και ειδικές δράσεις σε νησιωτικές και ευάλωτες κοινότητες, ώστε η χώρα να πλησιάσει τους διεθνείς στόχους για την πρόληψη του HPV.
Δείτε επίσης:
Εμβόλιο HPV: Γιατί πρέπει να εμβολιαστούν και τα αγόρια
