Σοβαρές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο η χώρα διαχειρίζεται τα μείζονα εθνικά της θέματα εντόπισε ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος, κατά την ομιλία του στο κλείσιμο του συνεδρίου του Κύκλου Ιδεών.
Ο κύριος Βενιζέλος άσκησε έντονη κριτική στην κυρίαρχη πολιτική κουλτούρα, τονίζοντας ότι η Ελλάδα δυσκολεύεται να αντεπεξέλθει στις σύγχρονες προκλήσεις με «ρεαλιστικό και ειλικρινή τρόπο», καθώς επιμένει να αναπαράγει ξεπερασμένα στερεότυπα. Στο πλαίσιο της θεματικής συζήτησης για τη σχέση του παρελθόντος με το μέλλον, υποστήριξε ότι οι ιστορικές αγκυλώσεις εξακολουθούν να καθορίζουν τις τρέχουσες στρατηγικές επιλογές.
Όπως ανέφερε, «η αδυναμία μας έγκειται στο να μην προσεγγίζουμε τα πράγματα με τον ρεαλιστικό και ειλικρινή τρόπο που απαιτείται. Επικρατεί μία υποκριτική και επιπόλαιη αναπαραγωγή στερεοτύπων ενώ σε πάρα πολλά ζητήματα είμαστε εγκλωβισμένοι στο παρελθόν». Παράλληλα, εξέφρασε την ανησυχία του για τη δυναμική αυτής της καθήλωσης, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά: «Σε πάρα πολλά ζητήματα είμαστε εγκλωβισμένοι στο παρελθόν. Ένα παρελθόν που έχει εισχωρήσει στο παρόν και, φοβούμαι ότι προδιαγράφει σε πάρα πολλά θέματα το μέλλον. Το νέο διεθνές περιβάλλον είναι αβέβαιο, ολισθηρό, επικίνδυνο».
Το ιστορικό σύνδρομο και οι διολισθήσεις στην εξωτερική πολιτική
Εμβαθύνοντας στην ανάλυσή του για τα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό, ο Ευάγγελος Βενιζέλος περιέγραψε μια διαχρονική φοβία των ελληνικών κυβερνήσεων, την οποία ονόμασε σύνδρομο της Ζυρίχης και του Λονδίνου. Εξήγησε ότι η συνθήκη ίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις την εποχή εκείνη, επηρεάζει ακόμα και σήμερα ασυνείδητα την άσκηση πολιτικής, σημειώνοντας ότι «Η χώρα εξακολουθεί να είναι αιχμάλωτη αυτού που ονομάζω σύνδρομο Ζυρίχης – Λονδίνου. Η συνθήκη δυνάμει της οποίας αναγνωρίστηκε ως ανεξάρτητο κράτος η Κυπριακή Δημοκρατία, με αποτέλεσμα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής να λέει “υπέγραψα τη συνθήκη αυτή και κατηγορήθηκα ως προδότης”, καθοδηγεί υποδόρια τις αντιλήψεις όλων των κυβερνήσεων από το 1974 έως σήμερα».
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στηλίτευσε τη συνεχή μετάθεση των κρίσιμων αποφάσεων για το μέλλον και την αναμονή των κατάλληλων συγκυριών, αναφέροντας ότι «Κανείς δεν προτείνει να αντιμετωπίσουμε με άλλη αντίληψη του χρόνου τα ζητήματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Πάλι θέλουμε να τα αφήσουμε για μια καταλληλότερη περίσταση, για έναν καλύτερο συσχετισμό. Όταν θα έχουμε ολοκληρώσει την προετοιμασία μας, όταν θα θεωρούμε ότι είμαστε απολύτως εξοπλισμένοι και η άλλη πλευρά θα συνεκτιμήσει το βαρύ κόστος που συνεπάγεται μια στρατιωτικού χαρακτήρα προσέγγιση των θεμάτων αυτών».
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη θεωρία των επεισοδίων, η οποία κατά την άποψή του προκαλεί σταδιακές υποχωρήσεις, επισημαίνοντας ότι «έχουμε φθάσει στο να διατηρείται το casus belli και εμείς να μην έχουμε δώσει μια οριστική απάντηση στο ζήτημα των χωρικών υδάτων». Ζήτησε επομένως την υιοθέτηση μιας πιο τολμηρής και ξεκάθαρης στάσης, συμπληρώνοντας: «Διακηρύσσουμε την κυριαρχία μας, την προστατεύουμε απολύτως, την θέτουμε εκτός συζητήσεως, αλλά δεν επεκτείνουμε τα χωρικά ύδατα. Διακηρύσσουμε ρητορικά τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, αλλά δεν έχουμε ανακηρύξει ΑΟΖ και δεν έχουμε οριοθετήσει υφαλοκρηπίδα. Πρέπει κάποια στιγμή να μιλήσουμε με μια στοιχειώδη ευθύτητα και να πούμε τι θέλουμε να κάνουμε απέναντι στα θέματα αυτά», υπενθυμίζοντας με νόημα ότι οι διεθνείς βεβαιότητες του 2019 έχουν δώσει πλέον τη θέση τους στις αβεβαιότητες του 2026.
Οι τουρκικές κινήσεις και η νέα επιχειρησιακή στρατηγική
Σχετικά με τις πληροφορίες που θέλουν την Άγκυρα να επεξεργάζεται εσωτερικό νόμο για τις θαλάσσιες ζώνες της, ο Ευάγγελος Βενιζέλος δήλωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση και οι αρμόδιοι υπουργοί πράττουν το καθήκον τους, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα δεν πρέπει να παρακολουθεί παθητικά τις εξελίξεις. Όπως σημείωσε, «Δεν περιμένουμε να ψηφιστεί ο νόμος, να δημοσιευτεί στην τουρκική εφημερίδα της κυβερνήσεως και να τον διαβάσουμε. Πρέπει να μετατρέψουμε αυτή τη συγκυρία, η οποία φαίνεται να είναι αρνητική, σε ευκαιρία».
Τέλος, ερωτηθείς για το αν οι παραδοσιακές συμμαχίες της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και οι διμερείς συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες επαρκούν για να εγγυηθούν το αίσθημα ασφάλειας, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κάλεσε για μια σαφώς πιο ενεργητική και προληπτική διπλωματία. Συμπλήρωσε μάλιστα με έμφαση ότι «Εάν περιμένουμε να χτυπήσει το τηλέφωνο, θα είναι σε κάθε περίπτωση αργά. Θα πρέπει να έχουμε αποτρέψει αυτού του είδους τα τηλεφωνήματα. Χρειαζόμαστε άλλου τύπου επίκαιρη και επιχειρησιακή εθνική στρατηγική», κλείνοντας έτσι την τοποθέτησή του για την ανάγκη αναθεώρησης των εθνικών μας ανακλαστικών.
Δείτε επίσης:
- Γετκίν: Η Αθήνα θέλει να παγώσει τη «Γαλάζια Πατρίδα»… μέχρι τις εκλογές
- Γαλάζια Πατρίδα: Ο «εμπνευστής» του δόγματος ζητά ρητή αναφορά 153 «γκρίζων ζωνών»
- Χαραλαμπίδης: Η Τουρκία εκβιάζει – Συγκυριαρχία ή πολεμική σύγκρουση
- Η Χουριέτ διαχωρίζει τη στάση Μητσοτάκη – Δένδια έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων
- Μαυρίδης: «Θα επιβάλουμε κυρώσεις στον τουρκικό επεκτατισμό;»
- Γεραπετρίτης και Αιγαίο: Μια διαχρονική ολιγωρία με βαρύ τίμημα
- Shay Gal: «Τα τουρκικά πλοία που επιβάλουν παράνομους χάρτες δεν θα επιπλέουν για πάντα»
- Εκτός ελέγχου η Τουρκία: Έτοιμη να διεκδικήσει 152 ελληνικά νησιά ως «αμφισβητούμενα»
