Σοβαρά ερωτήματα για την λειτουργία του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών προκαλεί καταγγελία του βουλευτή της Νέας Αριστεράς Νάσου Ηλιόπουλου, σύμφωνα με την οποία συνταξιούχος με 81% αναπηρία και μηνιαίο εισόδημα 700 ευρώ έλαβε πρόταση ρύθμισης με μηνιαία δόση… 2.560 ευρώ.
Η υπόθεση αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο αλγόριθμος της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, που καθορίζει την «ικανότητα αποπληρωμής» κάθε οφειλέτη.
Ο αλγόριθμος που «βλέπει» περιουσία, όχι εισόδημα
Το υπολογιστικό εργαλείο του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν βασίζεται αποκλειστικά στο εισόδημα του οφειλέτη. Αντιθέτως, λαμβάνει υπόψη τηn μεγαλύτερη αξία μεταξύ εισοδηματικής και περιουσιακής κατάστασης.
Αυτό σημαίνει ότι, αν κάποιος διαθέτει περιουσιακά στοιχεία (π.χ. κατοικία ή οικόπεδο) με υψηλή εμπορική αξία, το σύστημα θεωρεί πως έχει αυξημένη οικονομική δυνατότητα, ανεξάρτητα από τα πραγματικά του ρευστά διαθέσιμα.
Η προσέγγιση αυτή οδηγεί σε εξωπραγματικές δόσεις που δεν αντικατοπτρίζουν την ρεαλιστική οικονομική αντοχή των νοικοκυριών, αλλά εστιάζουν αποκλειστικά στην μέγιστη δυνατή ικανοποίηση των τραπεζών και των servicers.
Απόρρητο αποτέλεσμα – Διαφάνεια υπό αμφισβήτηση
Αξιοσημείωτο είναι ότι το αποτέλεσμα του αλγορίθμου παραμένει απόρρητο για τον οφειλέτη. Μόνον οι πιστωτές έχουν πλήρη πρόσβαση στην πρόταση ρύθμισης που παράγει το σύστημα.
Σε περίπτωση απόρριψης, ο οφειλέτης λαμβάνει απλώς μια συνοπτική αιτιολογία, χωρίς να γνωρίζει τους υπολογισμούς ή τα δεδομένα που οδήγησαν στην απόφαση. Έτσι, στερείται την δυνατότητα ελέγχου ή διαπραγμάτευσης, γεγονός που περιορίζει δραστικά τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη της διαδικασίας.
Η «λογική» του συστήματος
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός λειτουργεί βάσει της αρχής της «μη χειροτέρευσης» των πιστωτών, δηλαδή οι τράπεζες δεν πρέπει να βρεθούν σε χειρότερη θέση απ’ ό,τι σε περίπτωση αναγκαστικής ρευστοποίησης.
Ως αποτέλεσμα, η πρόταση που παράγει ο αλγόριθμος πλησιάζει συχνά την εμπορική αξία των περιουσιακών στοιχείων μετατρέποντας τη διαδικασία σε έμμεση εκτίμηση ρευστοποίησης αντί σε αξιολόγηση της πραγματικής δυνατότητας αποπληρωμής.
Η κοινωνική διάσταση που απουσιάζει
Η περίπτωση που έφερε στο φως ο Νάσος Ηλιόπουλος αναδεικνύει τις ενδογενείς στρεβλώσεις ενός συστήματος που παρουσιάζεται ως κοινωνική λύση, αλλά στην πράξη λειτουργεί με αμιγώς πιστωτικά κριτήρια.
Όταν συνταξιούχοι, άνεργοι ή ευάλωτοι πολίτες καλούνται να πληρώνουν δόσεις πολλαπλάσιες του εισοδήματός τους δεν πρόκειται για «σφάλμα» του συστήματος· είναι η ίδια του η λογική.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός, όπως εφαρμόζεται σήμερα, φαίνεται να στοχεύει στην μέγιστη δυνατή ικανοποίηση των πιστωτών, ακόμη και αν αυτό οδηγεί σε οικονομική ασφυξία για τους πιο αδύναμους οφειλέτες.
Δείτε επίσης:
- Εξωδικαστικός μηχανισμός: Αυτή είναι η ευκαιρία ένταξης για περισσότερους οφειλέτες!
- Σημαντικό λίφτινγκ στον εξωδικαστικό μηχανισμό
