Aτμοσφαιρική ρύπανση: Καταστροφικές είναι οι συνέπειες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αποτελώντας σημαντική αιτία πρόωρων θανάτων και νόσων.
- Αναδημοσίευση από dimarxos.gr
Ειδικότερα, οι καρδιαγγειακές παθήσεις και τα εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν τις πιο συνηθισμένες αιτίες των πρόωρων θανάτων που αποδίδονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση, ενώ ακολουθούν οι πνευμονικές παθήσεις και ο καρκίνος του πνεύμονα.
Οι επιπτώσεις της επεκτείνονται και στη βιοποικιλότητα, καθώς δηλητηριάζει τις καλλιέργειες και τα δάση, προκαλώντας μεγάλες οικονομικές απώλειες. Από την ατμοσφαιρική ρύπανση πλήτεται σε μεγάλο βαθμό και η χώρα μας, με αποτέλεσμα να κρίνεται επιτακτική η λήψη δράσεων για τη θωράκιση των κατοίκων.
Πώς παρακολουθούμε την ποιότητα του αέρα
Χρήσιμα στοιχεία για τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Ελλάδα προκύπτουν από έρευνα της IQAir, βασιζόμενη στη συγκέντρωση των σωματιδίων PM2.5. Πρόκειται για έναν από τους πιο επικίνδυνους ρύπους που υπάρχουν στον αέρα και προέρχονται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων, πυρκαγιές και σύννεφα σκόνης.
Οι πολίτες μπορούν να παρακολουθούν την ποιότητα του αέρα σε πραγματικό χρόνο μέσω:
1.IQAir (Αθήνα/Αττική).
2.Παρατηρητήριο Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Περιφέρειας Αττικής.
3.PurpleAir (διαδραστικός χάρτης).
Η «μαύρη» λίστα της χώρας
Οι περιοχές με την υψηλότερη ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία (IQAir 2024-2025), είναι:
- Τα Ιωάννινα – Κατέχουν την αρνητική πρωτιά λόγω της καύσης ξύλων για θέρμανση σε συνδυασμό με τη γεωγραφική τους θέση (λεκάνη).
- Η Θεσσαλονίκη – Ιδιαίτερα οι δυτικές συνοικίες και το κέντρο.
- Το Αγρίνιο – Συστηματικά υψηλά επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων.
- Η Κοζάνη (Ελλήσποντος) – Λόγω της δραστηριότητας των εργοστασίων παραγωγής ενέργειας.
Οι 7 περιοχές της Αττικής που έχουν μολυσμένο αέρα
Οι πιο μολυσμένες περιοχές στην Αττική, με βάση τα επίπεδα μικροσωματιδίων (PM_{2.5}), είναι:
Ελευσίνα – Η πιο επιβαρυμένη περιοχή της Αθήνας (συγκέντρωση 14,9\ \mu\text{g/m}^3).
Θρακομακεδόνες – Υψηλή ρύπανση κυρίως λόγω της καύσης ξύλου τον χειμώνα.
Μαρούσι – Μεγάλη επιβάρυνση από την κίνηση στους κεντρικούς οδικούς άξονες.
Λυκόβρυση – Κατατάσσεται σταθερά στις πρώτες θέσεις της «μαύρης λίστας».
Αχαρνές – Παρουσιάζει συχνά υπερβάσεις στα όρια ασφαλείας.
Νέα Σμύρνη & Περιστέρι – Περιοχές με υψηλή οικιστική πυκνότητα και ρύπους.
Αντίθετα, οι πιο καθαρές περιοχές θεωρούνται η Βουλιαγμένη, η Ηλιούπολη και το Χαϊδάρι.
Πώς μπορούν οι δήμοι να βελτιώσουν την ποιότητα του αέρα τους
Οι δήμοι μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα του αέρα μέσω στοχευμένων υποδομών και αυστηρών κανονισμών.
Βασικές Στρατηγικές
Πράσινες Υποδομές: Φύτευση αστικών δασών και δημιουργία πάρκων που λειτουργούν ως «πνεύμονες» φιλτράροντας τους ρύπους.
Βιώσιμη Κινητικότητα: Επέκταση δικτύων ποδηλατοδρόμων, πεζοδρομήσεις κέντρων και ενίσχυση των ηλεκτρικών μέσων μαζικής μεταφοράς.
Έλεγχος Ρύπανσης: Εγκατάσταση δικτύου αισθητήρων για παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα σε πραγματικό χρόνο και επιβολή ζωνών χαμηλών εκπομπών (LEZ).
Ενεργειακή Αναβάθμιση: Κίνητρα για αντικατάσταση παλιών καυστήρων με αντλίες θερμότητας και ενεργειακή θωράκιση δημοτικών κτιρίων.
Οι δήμοι μπορούν να αξιοποιήσουν τα εξής κύρια ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης:
1. Πρόγραμμα LIFE
Το κύριο εργαλείο της ΕΕ για το περιβάλλον. Το υποπρόγραμμα «Κυκλική Οικονομία και Ποιότητα Ζωής» χρηματοδοτεί έργα για την παρακολούθηση και βελτίωση της ποιότητας του αέρα, καθώς και την εφαρμογή των σχεδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
2. Ορίζων Ευρώπη (Horizon Europe)
Χρηματοδοτεί καινοτόμα έργα έρευνας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η Αποστολή για τις «Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις», που στοχεύει σε 100 πόλεις-πρότυπα με μηδενικούς ρύπους έως το 2030.
3. Πρόγραμμα URBACT IV
Υποστηρίζει τη συνεργασία μεταξύ πόλεων για την ανταλλαγή καλών πρακτικών. Οι δήμοι μπορούν να συμμετέχουν σε δίκτυα που εστιάζουν στη βιώσιμη κινητικότητα και την πράσινη μετάβαση.
4. Μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF Transport)
Εστιάζει στις υποδομές μεταφορών. Χρηματοδοτεί την εγκατάσταση υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και την προώθηση των μεταφορών χαμηλών εκπομπών.
5. Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Αστικών Περιοχών (EUI)
Διαθέτει πόρους για καινοτόμες δράσεις (πρώην UIA) που δοκιμάζουν νέες λύσεις σε αστικά περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας του αέρα.
Επισημαίνουμε ότι οι δήμοι μπορούν επίσης να αντλήσουν κεφάλαια μέσω των Περιφερειακών Προγραμμάτων (ΕΣΠΑ), που διαθέτουν ειδικούς άξονες για την «Πράσινη Ευρώπη» και την προστασία του περιβάλλοντος.
