Την ώρα που η δημόσια συζήτηση στην Ευρώπη περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από την «πράσινη μετάβαση», τους περιορισμούς στην ενέργεια και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ένα τεράστιο κομμάτι των πραγματικών εκπομπών παραμένει σχεδόν εκτός συζήτησης: οι στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Μια ενδεικτική εκτίμηση για μια ημέρα έντονων πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή δείχνει το μέγεθος του ζητήματος. Αν υποθέσουμε περίπου 150 πτήσεις μαχητικών αεροσκαφών (F-35, F-16 κ.ά.), μαζί με 50 εκτοξεύσεις πυραύλων Patriot, χρήση drones και βαλλιστικών πυραύλων, τότε οι συνολικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μπορούν να φτάσουν περίπου τους 3.100 τόνους CO₂ σε μία μόνο ημέρα.
Το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από τα ίδια τα μαχητικά αεροσκάφη. Ένα σύγχρονο μαχητικό μπορεί να καταναλώνει χιλιάδες λίτρα καυσίμου την ώρα, ενώ κάθε λίτρο αεροπορικού καυσίμου εκπέμπει περίπου 2,7 κιλά CO₂. Με μέση διάρκεια αποστολής περίπου μιάμιση ώρα, οι εκπομπές μιας μόνο αποστολής μπορεί να φτάνουν τους 18 τόνους CO₂. Πολλαπλασιάζοντας αυτόν τον αριθμό για εκατοντάδες πτήσεις, το αποτύπωμα γίνεται ιδιαίτερα σημαντικό.
Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος, αξίζει μια σύγκριση με έναν τομέα που βρίσκεται συνεχώς στο στόχαστρο της ενεργειακής πολιτικής: την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα σύγχρονο θερμικό εργοστάσιο φυσικού αερίου ισχύος 500 MW, με συντελεστή εκπομπών περίπου 0,45 τόνους CO₂ ανά MWh, παράγει σε 24 ώρες περίπου 5.400 τόνους CO₂.
Με άλλα λόγια, μια μόνο ημέρα έντονων πολεμικών επιχειρήσεων μπορεί να αντιστοιχεί περίπου στο 57% των ημερήσιων εκπομπών ενός μεγάλου εργοστασίου ηλεκτροπαραγωγής. Ή αλλιώς, ισοδυναμεί περίπου με 13–14 ώρες λειτουργίας ενός τέτοιου σταθμού.
Το παράδοξο είναι ότι, ενώ οι ενεργειακοί τομείς υφίστανται αυστηρές ρυθμίσεις, φόρους άνθρακα και πολιτικές περιορισμού εκπομπών, οι στρατιωτικές δραστηριότητες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός του δημόσιου διαλόγου για το κλίμα. Στις περισσότερες διεθνείς συμφωνίες, οι στρατιωτικές εκπομπές είτε εξαιρούνται είτε δεν καταγράφονται με την ίδια διαφάνεια.
Η αντίφαση αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Αν ο στόχος είναι πραγματικά η μείωση των εκπομπών σε παγκόσμια κλίμακα, μπορεί να αγνοείται ένας τομέας με τόσο μεγάλο ενεργειακό αποτύπωμα; Και πόσο πλήρης είναι η συζήτηση για την «πράσινη μετάβαση» όταν επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά σε πολίτες, αυτοκίνητα και εργοστάσια, αφήνοντας στο περιθώριο έναν από τους πιο ενεργοβόρους μηχανισμούς του σύγχρονου κόσμου;
Η συζήτηση για το κλίμα είναι αναμφίβολα σημαντική. Ωστόσο, χωρίς μια συνολική και ειλικρινή αποτίμηση όλων των πηγών εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών, κινδυνεύει να παραμείνει μερική, επιλεκτική και τελικά λιγότερο αποτελεσματική.
