Για πρώτη φορά μετά την κρίση της πανδημίας το 2020, η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αναπόφευκτη συρρίκνωση. Σύμφωνα με τις δυσοίωνες εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ), η κατανάλωση πετρελαίου αναμένεται να σημειώσει πτώση εντός του 2026, ως άμεση συνέπεια των ελλείψεων και των ραγδαίων ανατιμήσεων που πυροδότησε η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι η τρέχουσα κατάσταση συνιστά το «σοβαρότερο σοκ εφοδιασμού πετρελαίου στην ιστορία», ανατρέποντας την ανοδική πορεία που είχε καταγραφεί τα προηγούμενα έτη.
Η σύγκριση με την πανδημική κρίση και οι νέες προβλέψεις
Ενώ η προηγούμενη σημαντική κάμψη της ζήτησης οφειλόταν στους περιορισμούς των μετακινήσεων λόγω Covid-19, η σημερινή κρίση έχει γεωπολιτικά αίτια. Τα στοιχεία του ΔΟΕ δείχνουν ότι η παγκόσμια ζήτηση πρόκειται να «μειωθεί κατά μέσο όρο 80.000 βαρέλια την ημέρα το 2026, σε σύγκριση με την αύξηση των 730.000 βαρελιών την ημέρα που προβλεπόταν στην έκθεση του περασμένου μήνα». Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το δεύτερο τρίμηνο του έτους, όπου η αναμενόμενη μείωση του 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως «θα είναι η πιο απότομη από τότε που η Covid-19 προκάλεσε μείωση στην κατανάλωση καυσίμων».
Το φαινόμενο της καταστροφής της ζήτησης και η παγκόσμια εξάπλωση
Η μείωση της κατανάλωσης ξεκίνησε από τη Μέση Ανατολή και την Ασία, επηρεάζοντας κυρίως τα αεροπορικά καύσιμα και το υγραέριο. Ωστόσο, ο ενεργειακός οργανισμός προειδοποιεί ότι «η καταστροφή της ζήτησης αναμένεται να εξαπλωθεί καθώς οι ελλείψεις και οι αυξανόμενες τιμές επιμένουν». Η παραγωγή υποχώρησε δραματικά τον Μάρτιο λόγω των επιθέσεων σε υποδομές του Κόλπου και των προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ, με αποτέλεσμα οι βιομηχανίες πετροχημικών στην Ασία να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους και πολλές χώρες να στραφούν σε μέτρα λιτότητας. «Όπου τα αποθέματα πετρελαίου δεν μπόρεσαν να καλύψουν το κενό, η ζήτηση έχει επηρεαστεί», σημειώνει χαρακτηριστικά ο ΔΟΕ.
Τα σενάρια για το μέλλον και η ρωσική ωφέλεια
Οι προοπτικές για το άμεσο μέλλον παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες, με τον Απρίλιο να αναμένεται «ακόμη χειρότερος από τον Μάρτιο». Η ομαλοποίηση της αγοράς εξαρτάται άμεσα από την «επανέναρξη των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ», η οποία χαρακτηρίζεται ως η κρισιμότερη μεταβλητή για την παγκόσμια οικονομία. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει ένα βασικό σενάριο μερικής επανέναρξης των παραδόσεων έως τα μέσα του έτους, ο ΔΟΕ προειδοποιεί ότι αν η σύγκρουση παραταθεί, «θα χρειαστούν περαιτέρω και σκόπιμες προσπάθειες για τη μείωση της ζήτησης γρήγορα για να εξισορροπηθεί η αγορά και να αποφευχθεί ακόμη πιο σοβαρή οικονομική ζημία». Μέσα σε αυτό το σκηνικό κρίσης, η Ρωσία εμφανίζεται ως η κερδισμένη της υπόθεσης, έχοντας διπλασιάσει τα έσοδά της από εξαγωγές ενέργειας λόγω των υψηλών τιμών και της αυξημένης ζήτησης από την Ινδία.
Δείτε επίσης:
- Στενά Ορμούζ: Η ζημιά των 270 δισ. στο Ιράν και το… σχέδιο Ξέρξη για να σπάσει ο αποκλεισμός
- Ενεργοποίηση αποκλεισμού του Ιράν από τις ΗΠΑ
