Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου 2023

Η αχάλαστη λάμψη της ποίησης

Δημοσίευση:

Με αυτό το έργο ο Παλαμάς όρισε το υπαρκτικό νόημα και την πνευματική αποστολή των ποιητών και, κατ’ επέκταση, των πνευματικών ανθρώπων κάθε εποχής

  • Από τον Παναγιώτη Λιάκο

Ὦ Φοινικιά, μᾶς ἔσπειρεν ἐδῶ ἕνα χέρι,
καὶ θὰ ξαναπλωθῇ, καὶ θὰ μᾶς ξερριζώσῃ,
καὶ θὰ πεθάνουμε· τὸ κῦμα καὶ τ᾿ ἀγέρι
καὶ τὸ νερὸ ἀνελεήμονα θὰ μᾶς σαρώσῃ,
καὶ δὲ θὰ κλάψῃ μας τ᾿ ὁλόανθο καλοκαῖρι,
κ᾿ ἡ πλατιὰ πλάση τὸ χαμό μας δὲ θὰ νιώσῃ,
καὶ κάτου ἀπὸ τοῦ ἴσκιου σου τὰ μάγια πάλι
θ᾿ ἀναστηθῇ μοσκόπνοη μιὰ βλάστηση ἄλλη.
Καὶ μήτε θὰ βρεθῇ γιὰ μᾶς κανένα μνῆμα
τοῦ διάβα μας τὸ φάντασμα νὰ συγκρατήσῃ·
μονάχα ὁλόφωτο τριγύρω σου ἕνα ντύμα
μὲ νέα μία λάμψη ἀχάλαστη θὰ σὲ στολίσῃ,
καὶ θὰ εἶναι ἡ σκέψη μας κι ὁ λόγος μας καὶ ἡ ρίμα.
Καὶ θὰ φανῆς ἐσὺ στὴν ξαφνισμένη χτίση
σὰν ἕνα χρυσοπράσινο καινούργιο ἀστέρι.
Καὶ μήτ᾿ ἐσύ, μήτε κανεὶς δὲ θὰ μᾶς ξέρῃ…

Από το ποίημα του Κωστή Παλαμά «Ἡ Φοινικιά», το οποίο δημοσιεύτηκε στην ποιητική συλλογή «Ἡ Ἀσάλευτη Ζωή» (τυπογραφείο Ἑστία, Αθήνα, 1904, σ. 100-101)

Ο 20ός μεταχριστιανικός αιώνας της ελληνικής ποίησης φέρει το ανεξίτηλο σημάδι του παλαμικού αριστουργήματος, που τιτλοφορείται «Ἡ Φοινικιά». Είναι ένα ποίημα που αποτελείται από 312 ιαμβικούς δεκατρισύλλαβους στίχους, οι οποίοι χωρίζονται σε 39 οκτάστιχες στροφές. Με αυτό το έργο, ο Παλαμάς όρισε το υπαρκτικό νόημα και την πνευματική αποστολή των ποιητών και, κατ’ επέκταση, των πνευματικών ανθρώπων κάθε εποχής.

Πριν ξεκινήσει το ξεδίπλωμα της λυρικής και μεταφυσικής ονειροφαντασίας της Φοινικιάς του, ο Παλαμάς εξηγεί περί τίνος πρόκειται: «Mέσα σ᾿ ἕνα περιβόλι, γύρω στὸν ἴσκιο μιᾶς φοινικιᾶς, κάποια γαλανὰ λουλουδάκια, ἐδῶ κατάβαθα, καὶ κεῖ πιὸ ἀνοιχτά, μιλούσανε. Πέρασ᾿ ἕνας ποιητής (ποὺ πέθανε τώρα) καὶ ρύθμισε τὸ μίλημά τους ἔτσι:»

Ο ποιητής είναι ο Παλαμάς. Μιλά για λογαριασμό των γαλανών λουλουδιών που ζουν κάτω από τον ίσκιο της Φοινικιάς και είναι όλοι οι ποιητές, διαχρονικά, οι άνθρωποι του λόγου, οι υπηρέτες της τέλειας Ιδέας, που απλώνει τον μαγικό ίσκιο της στον πνευματικό ορίζοντα. Αυτοί οι μικροί, οι ταπεινοί, που έρχονται και παρέρχονται, είναι και περαστικοί, μα και ξεχωριστοί, γιατί η εγγύτητά τους με τη γη και η σύντομη ζωή τους κάτω από το δέντρο τούς έδωσε το προνόμιο που περιγράφεται σ’ αυτόν τον ιστορικής σημασίας στίχο: «K᾿ ἐμεῖς γυρτὰ στὴ γῆ, δαρμέν᾿ ἀπὸ μία λύπη, ἀκούσαμε τῆς γῆς τὸ μέγα καρδιοχτύπι».

Το μέγα καρδιοχτύπι της γης το ακούν τα λουλουδάκια με τους ανθούς που υποχρεώνει ο άνεμος να γέρνουν προς το έδαφος. Το αφουγκράζονται και οι εικαστικοί των ψυχικών ηχοχρωμάτων των ανθρώπων και των λαών, που είναι οι ποιητές, οι συγγραφείς, οι συνθέτες και οι πάσης φύσεως και τάξεως καλλιτέχνες. Όλοι οι θνητοί δέρνονται από τις λύπες, αλλά εκείνοι που σκύβουν με προσοχή πάνω από τις δικές τους πληγές είναι εκείνοι οι οποίοι θα αισθανθούν τους παλμούς της καρδιάς της ίδιας της πλάσης. Γι’ αυτό έχουν διαχρονικά τόσο μεγάλη ισχύ εκείνοι που διατάζουν τις λέξεις, τις νότες, τις γραμμές, τις σκιές και τα χρώματα να στηθούν, να σταθούν και να αναπτυχθούν στη σωστή σειρά – διαφορετική κάθε φορά.

Οι καλλιτέχνες που σπέρνονται κάτω από το αιώνιο δέντρο της Ιδέας αντλούν δύναμη από εκείνη και ξεπερνούν την ασημαντότητά τους, συντονιζόμενοι με το μέγα καρδιοχτύπι της αλήθειας, την οποία βιώνουν και εκφράζουν.

Θα ξεριζωθούν τα μικρά λουλούδια, αλλά θα είναι πάντα εκεί – το είδος τους ποτέ δεν θα λείπει από τη θέση του. Κάτω από την τέλεια Ιδέα κουρνιάζουν οι θνητοί, που στέλνουν στο μέλλον την αθανασία του έργου τους. Κι αυτό το έργο είναι που μετρά, όχι οι φυσικοί φορείς του.

Ο καρπός όλων των μόχθων δικαιώνει εκείνους που τον κατέβαλαν. Έτσι ορίστηκαν τα πράγματα να είναι κι έτσι είναι.

Στο διάβα των αιώνων, όσα έργα γεννήθηκαν από φθαρτούς φορείς, αλλά εξαστερώνονται, γιατί ανήκουν στο είδος της Υψηλής Τέχνης, αποφλοιώνονται, ξεγυμνώνονται ακόμα κι από τα ονόματα των δημιουργών τους. Μένουν μόνα τους, σαν φως που εκπέμπει αυτό το «ἕνα χρυσοπράσινο καινούργιο ἀστέρι» της Ιδέας.

Ακολουθήστε το newsbreak.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο newsbreak.gr

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ APP ΤΟΥ NEWSBREAK

Ακολουθήστε μας στο Youtube!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Εκλογές χωρίς Δεξιά

Η χώρα πηγαίνει προς εκλογές χωρίς ουσιαστικά δεξιά παράταξη. Το δεξιό κυβερνητικό σχήμα διά...

Οι «156» συνυπέγραψαν το «ανήθικο πλεονέκτημα»!

Κάθε κόμμα έχει τα δικά του που το «κυνηγούν». Ο Γεραπετρίτης το είπε στον...

Τα παρασκήνια των κωδίκων και τα ψεύδη των κομμάτων

Θα χαλάσουμε τις καρδιές μας σήμερα. Αλλά δεν γίνεται αλλιώς. Δεν αντέχω τα ψέματα....

Οι κριτικοί του καναπέ

Ο Φιλήμων ήταν ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νέας κωμωδίας (γιατί και οι...

Πολιτική: Υπόθεση ποινικού δικαίου

Χθες ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Τάκης Θεοδωρικάκος επισκέφθηκε τον Αρειο Πάγο και κατέθεσε...

Κροκοδείλια δάκρυα από την αριστερά για τους πιλότους

Κανείς δεν πονάει περισσότερο από τους γονείς των χαμένων αεροπόρων μας. Η συντριπτική πλειονότητα...

Του Μέγα, του Λέων, του επικεφαλούς

Λένε ότι το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι. Δίκιο έχουν. Δεν λένε, όμως, ότι...

Ψηφίζοντας για Ίμια και Οτσαλάν

Χθες ήταν η 27η επέτειος από την ημέρα που διαπράχθηκε η μεγάλη προδοσία των...

Γενεές μηδενικής μνήμης

Φοβάμαι ότι, κατά τη διάρκεια αυτής της μακράς και επίπονης προεκλογικής εκστρατείας, θα έρθουν...

Ουκρανία: Οι όμορφες κυρίες… προοδεύουν

Οι ιδιοφυείς, εκτός από την ικανότητα προσαρμογής, βλέπουν τη μεγάλη εικόνα στα γεγονότα και...

Σχολιαστε το αρθρο

Tο newsbreak.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το newsbreak.gr ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρει.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

H πανσέληνος «βρυχάται» – Οι προβλέψεις της κορυφαίας αστρολόγου Λίτσας Πατέρα

Στις 5 Φεβρουαρίου πραγματοποιείται Πανσέληνος στον 16ο 40’ του...

Σείστηκε το Νευροκόπι από τις κραυγές της μάνας του αδικοχαμένου Ικάρου – Γαμπρός κηδεύτηκε ο Σμηναγός Τσιτλακίδης

Στην τελευταία κατοικία του ο Σμηναγός Ευστάθιος Τσιτλακίδης - Εικόνες από αρχαία τραγωδία στην κηδεία του

Σοκ! «Δεν προήλθε από ασφυξία ο θάνατος της Ίριδας!» – Τι κατέθεσε η Αγγελική Τσιόλα

Αλλάζει το τοπίο η νέα συμπληρωματική κατάθεση που κλήθηκε...

Βγήκε στο Κολωνάκι με ρόμπα και γούνινες παντόφλες

Έχει τον τρόπο να κάνει «φασαρία» και να γίνεται...

Φρούριο το Κολωνάκι για το δείπνο της Σακελλαροπούλου

Το βράδυ της περασμένης Δευτέρας 30 Ιανουαρίου, ανήμερα των...

Μάγκας ο Νίκος Μάνεσης

Πριν από λίγες ημέρες η εφημερίδα Δημοκρατία και το...

Έγκλημα! «Αμέλεια» της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου μάς κόστισε 5.179.865 ευρώ

Μια σκανδαλώδη ενέργεια, ταυτόσημη με παράβαση καθήκοντος και απιστία...

Γιώργος Φουρεράι: Δείτε για πρώτη φορά τον αδερφό της Ελένης Φουρέιρα

Η εγκυμονούσα αυτή την περίοδο Ελένη Φουρέιρα, γεννήθηκε στις...

Τηλεργασία τη Δευτέρα στο δημόσιο – Ισχυρή σύσταση για τον ιδιωτικό τομέα

Τηλεργασία θα ισχύσει αύριο, Δευτέρα στον δημόσιο τομέα, όπως...

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ