Σε μια προσπάθεια να περιορίσουν την ικανότητα του Ιράν να ελέγχει και να εμποδίζει τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν ενεργά τα σχέδια του Ιράκ και της Συρίας για την αναβίωση ενός κρίσιμου πετρελαιαγωγού αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η Ουάσινγκτον προσβλέπει στη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών στην κατασκευή και αναβάθμιση του αγωγού Κιρκούκ–Μπανίγιας, ο οποίος παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργός από το 2003, όταν υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια της αμερικανικής εισβολής στο Ιράκ.
Ο αγωγός αυτός έχει ως στόχο τη μεταφορά αργού πετρελαίου από τα πλούσια κοιτάσματα του Κιρκούκ απευθείας προς τις δυτικές ακτές της Συρίας στη Μεσόγειο. Πρόκειται για μια κομβική κίνηση, καθώς η εξάρτηση της περιοχής από τα Στενά του Ορμούζ αποδείχθηκε εξαιρετικά ριψοκίνδυνη μετά το ουσιαστικό κλείσιμο του περάσματος κατά τον πόλεμο που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ιράκ, που έβλεπε το 95% των εξαγωγών του να εξαρτάται από αυτό το μοναδικό θαλάσσιο πέρασμα, υπέστη τεράστιο πλήγμα, με την παραγωγή του να συρρικνώνεται δραματικά.
Η εμπλοκή μεγάλων κολοσσών όπως η Chevron, η οποία πάντως δηλώνει επίσημα «ως θέμα πολιτικής, δεν σχολιάζουμε δηλώσεις τρίτων ή ζητήματα εμπορικού χαρακτήρα», αλλά και της γαλλικής TotalEnergies, δείχνει ότι το έργο έχει ξεφύγει από το επίπεδο των θεωρητικών συζητήσεων.
«Τεράστιες» συμφωνίες
Η επίσημη στήριξη της Ουάσινγκτον επισφραγίστηκε στα μέσα Ιουλίου, κατά τη διάρκεια της συνάντησης του Αμερικανού προέδρου με τον Ιρακινό πρωθυπουργό Άλι αλ-Ζαΐντι στον Λευκό Οίκο. Στο πλαίσιο αυτό, ο Αμερικανός ηγέτης προανήγγειλε ότι «τεράστιες» συμφωνίες στον τομέα του πετρελαίου αναμένεται να ανακοινωθούν τις επόμενες εβδομάδες.
Παράλληλα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε ότι ο ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και το Ιράκ, Τομ Μπάρακ, εργάζεται συστηματικά προς αυτή την κατεύθυνση, μετατρέποντας το έργο σε επίσημη αμερικανική πολιτική. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία ενός εναλλακτικού ενεργειακού διαδρόμου μέσω του άξονα Μπασρά–Χαντίθα με τελική έξοδο το συριακό λιμάνι της Μπανίγιας.
Ο εσωτερικός άξονας και η έξοδος στη Μεσόγειο
Για την κατανόηση του εγχειρήματος απαιτείται η διάκριση μεταξύ δύο διαφορετικών έργων που συχνά συγχέονται. Το πρώτο αφορά τον εσωτερικό αγωγό Μπασρά–Χαντίθα, προϋπολογισμού 4,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ο οποίος θα μετατρέψει τη Χαντίθα σε κεντρικό ενεργειακό κόμβο εντός του Ιράκ έως το 2028.
Το δεύτερο και πιο περίπλοκο έργο είναι η εξαγωγική σύνδεση από τη Χαντίθα προς τη συριακή Μπανίγια. Εδώ εξετάζονται δύο σενάρια: είτε η πλήρης ανακατασκευή του κατεστραμμένου ιστορικού αγωγού Κιρκούκ–Μπανίγιας με κόστος που αγγίζει τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια, είτε η κατασκευή ενός εντελώς νέου αγωγού, με τη συνδρομή της αμερικανικής KBR, η δυναμικότητα του οποίου θα μπορούσε να φτάσει έως και το 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως.
Η γεωπολιτική πρόκληση για την Άγκυρα
Αν και αρχικά η μείωση της περιφερειακής αστάθειας θα μπορούσε να φανεί ευνοϊκή για την Τουρκία, η ενεργειακή γεωπολιτική αναδεικνύει μια σοβαρή απειλή για τα συμφέροντά της. Εάν το ιρακινό πετρέλαιο παρακάμψει πλήρως το τουρκικό έδαφος και τον αγωγό Κιρκούκ–Τσεϊχάν, η Άγκυρα κινδυνεύει να χάσει τον στρατηγικό της ρόλο ως ο μοναδικός ενεργειακός κόμβος της Ανατολικής Μεσογείου.
Η ροή τεράστιων ποσοτήτων πετρελαίου μέσω της Συρίας θα προσφέρει στη Δαμασκό, υπό την κυβέρνηση του Αλ Τζολάνι, όχι μόνο σημαντικά έσοδα από τέλη διέλευσης αλλά και ισχυρό διπλωματικό εκτόπισμα, ενισχύοντας τη διεθνή της θέση. Το γεγονός επιτείνει την ανάγκη της Άγκυρας να καταστήσει την Συρία ως ένα είδος προτεκτοράτου της.
Τα εμπόδια και η επόμενη μέρα
Παρά τη δυτική στήριξη, το έργο αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις ασφαλείας και χρηματοδότησης. Η προτεινόμενη διαδρομή διέρχεται από περιοχές όπου εξακολουθούν να δρουν πυρήνες του ISIS, ενώ φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές και η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG) ενδέχεται να αντιδράσουν δυναμικά.
Ωστόσο, η Τουρκία δεν μπορεί να επαναπαύεται στις δυσκολίες αυτές. Για να προστατεύσει τη θέση της, η Άγκυρα προσπαθεί να επαναφέρει σε πλήρη λειτουργία τον αγωγό Κιρκούκ–Τσεϊχάν, να συνδέσει τις ενεργειακές της υποδομές με το έργο του Αναπτυξιακού Δρόμου και αντιλαμβάνεται ότι, στην ενεργειακή σκακιέρα, ο ανταγωνισμός για τις διόδους της Μεσογείου είναι πλέον άμεσος και υπαρκτός.
Δείτε επίσης:
- ΗΠΑ, Ιράκ και Συρία σχεδιάζουν αγωγό πετρελαίου για παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ
- Ο Τραμπ αίρει τον χαρακτηρισμό της Συρίας ως κράτος-χορηγό της τρομοκρατίας
- Έφοδος-σοκ στο Ιράκ: Συλλήψεις υπουργού και πολιτικών στην «Πράσινη Ζώνη» της Βαγδάτης
