Μια πρωτοφανής οδηγία για τον περιορισμό της διδασκαλίας των έργων του Πλάτωνα στο Πανεπιστήμιο Texas A&M έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις, με τους ακαδημαϊκούς να κάνουν λόγο για ευθεία επίθεση στην ελευθερία της σκέψης. Η διαμάχη ξέσπασε όταν η διοίκηση του ιδρύματος παρενέβη στο πρόγραμμα σπουδών του καθηγητή Φιλοσοφίας, Μάρτιν Πίτερσον, ζητώντας την αφαίρεση κειμένων που θεωρούνται «ασύμβατα» με τις νέες πολιτικές της Πολιτείας.
Ο Πλάτων στο στόχαστρο της «ιδεολογικής καθαρότητας»
Η κρίση επικεντρώνεται στην εφαρμογή των νέων κανονισμών του Πανεπιστημιακού Συστήματος του Τέξας, οι οποίοι περιορίζουν τις συζητήσεις γύρω από τη φυλή, την ιδεολογία του φύλου και τον σεξουαλικό προσανατολισμό στα μαθήματα κορμού. Σύμφωνα με εσωτερική αλληλογραφία, η επικεφαλής του τμήματος Φιλοσοφίας, Kristi Sweet, κάλεσε τον καθηγητή Πίτερσον να αναθεωρήσει τη διδακτέα ύλη του, προειδοποιώντας τον μάλιστα με απομάκρυνση από το μάθημα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Ο καθηγητής Πίτερσον, με πάνω από 20 χρόνια προϋπηρεσίας, χαρακτήρισε την απόφαση «παράλογη», διερωτώμενος:
«Πώς μπορεί ένα σοβαρό ερευνητικό πανεπιστήμιο να λογοκρίνει τον ιδρυτή της ιδέας του πανεπιστημίου; Είναι δυνατόν να μην μπορούμε πλέον να διαβάσουμε τα βιβλία του Πλάτωνα επειδή κάποιοι θεωρούν ότι οι ιδέες του προκαλούν “δυσφορία” στους φοιτητές;»
Ένα παγκόσμιο φαινόμενο «συρρίκνωσης» των Κλασικών Σπουδών
Η περίπτωση του Texas A&M δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα μετασχηματισμού των ανθρωπιστικών επιστημών, το οποίο κινείται μεταξύ δύο αντίθετων ιδεολογικών πόλων:
Πολιτική Πίεση από τα Δεξιά (ΗΠΑ): Σε πολιτείες όπως το Τέξας και η Φλόριντα (νόμος «Stop WOKE Act»), η νομοθεσία στοχεύει στην εξάλειψη περιεχομένου που θεωρείται «προκατειλημμένο». Σύμφωνα με το greekreporter.com παρόλο που δεν πρόκειται για γενική απαγόρευση του Αριστοτέλη ή του Πλάτωνα, οι καθηγητές έχουν αναφέρει ότι «αυτολογοκρίνονται» ή ότι τους συμβουλεύουν να αποφεύγουν τους σωκρατικούς διαλόγους που ασχολούνται με την κοινοτική διαβίωση ή τις μη παραδοσιακές κοινωνικές δομές, ώστε να συμμορφώνονται με την πολιτειακή νομοθεσία.
Πίεση από τα Αριστερά (Ευρώπη/ΗΠΑ): Το 2024, το Πανεπιστήμιο SOAS του Λονδίνου χαρακτήρισε τη μελέτη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη ως «θεωρία της πολυθρόνας», προωθώντας τη μετατόπιση προς μη δυτικούς στοχαστές. Αντίστοιχα, το Κολλέγιο Reed μείωσε δραστικά τη διδασκαλία των κλασικών κειμένων μετά από φοιτητικές διαμαρτυρίες το 2018.
Οικονομική πίεση και το τέλος του «Κανόνα»
Πέρα από τις ιδεολογικές μάχες, οι Κλασικές και Ελληνικές Σπουδές δέχονται πλήγμα και από την ανάγκη των πανεπιστημίων για εξοικονόμηση πόρων. Σε όλη τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, τμήματα συγχωνεύονται ή καταργούνται, καθώς η ακαδημαϊκή αγορά στρέφεται προς πτυχία που υπόσχονται πιο άμεση επαγγελματική αποκατάσταση.
Το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: η σταδιακή απομάκρυνση των φοιτητών από τα «Μεγάλα Βιβλία» των Ελλήνων φιλοσόφων που θεμελίωσαν τον δυτικό πολιτισμό, είτε λόγω κρατικής παρέμβασης είτε λόγω θεσμικής αναθεώρησης.
Δείτε επίσης:
