Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ προχώρησε σήμερα Δευτέρα σε μια ιστορική απολογία για τον ρόλο που έπαιξε η ίδια η Αγία Έδρα στη νομιμοποίηση της δουλείας, αλλά και για το γεγονός ότι επί αιώνες δεν την είχε καταδικάσει, κάνοντας λόγο για «πληγή στη χριστιανική μνήμη» σχετικά με το ιστορικό του Βατικανού.
Όπως αναφέρει το AP, προηγούμενοι πάπες έχουν ζητήσει συγγνώμη για τη συμμετοχή χριστιανών στο διατλαντικό δουλεμπόριο. Ωστόσο, κανένας ποντίφικας μέχρι σήμερα δεν είχε αναγνωρίσει δημόσια —πολύ περισσότερο δεν είχε ζητήσει συγγνώμη— για τον ρόλο προηγούμενων παπών που είχαν δώσει σε Ευρωπαίους ηγεμόνες ρητή εξουσιοδότηση να υποτάσσουν και να υποδουλώνουν «απίστους».
BREAKING: Pope Leo XIV makes historic apology for Holy See’s own role in legitimizing slavery and for failing to condemn it for centuries. https://t.co/cQz8oU5Wkh
— The Associated Press (@AP) May 25, 2026
Ο πρώτος πάπας στην ιστορία που έχει γεννηθεί στις ΗΠΑ, του οποίου το οικογενειακό παρελθόν περιλαμβάνει τόσο σκλάβους όσο και δουλοκτήτες, διατύπωσε την απολογία στην πρώτη του εγκύκλιο με τίτλο «Magnifica Humanitas» («Μεγαλοπρεπής Ανθρωπότητα»), η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα.
Το εκτενές κείμενο εστιάζει στην προστασία της ανθρωπότητας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Λέων συνέδεσε το ιστορικό της δουλείας με σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης και «ψηφιακής αποικιοκρατίας», όπως η ανεξέλεγκτη εργασία για την εξόρυξη σπάνιων μετάλλων που απαιτούνται για τα τσιπ της τεχνητής νοημοσύνης.
In his first #encyclical “#Magnificahumanitas“, on the Church’s social doctrine in the era of #ArtificialIntelligence, Pope Leo XIV appeals for the safeguarding of humanity, promotion of truth, dignity of work, social justice, and peace.https://t.co/4Mev5jVPxD pic.twitter.com/EtoMGByPFe
— Vatican News (@VaticanNews) May 25, 2026
Με αυτόν τον τρόπο, απάντησε και σε χρόνια αιτήματα Μαύρων Καθολικών, ακτιβιστών και μελετητών προς το Βατικανό να αναγνωρίσει τη δική του ιστορική ευθύνη στο δουλεμπόριο της αποικιοκρατικής περιόδου.
«Είναι αδύνατο να μη νιώσει κανείς βαθιά θλίψη όταν συλλογίζεται τα τεράστια βάσανα και την ταπείνωση που υπέστησαν τόσοι πολλοί, σε απόλυτη αντίθεση με την ανεκτίμητη αξιοπρέπειά τους ως πρόσωπα που αγαπιούνται απείρως από τον Κύριο», έγραψε ο Λέων. «Για αυτό, στο όνομα της Εκκλησίας, ζητώ ειλικρινά συγγνώμη».
Αιώνες νομιμοποίησης της δουλείας από τη Δύση
Το Βατικανό έχει υποστηρίξει ότι διαχρονικά προασπιζόταν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων ως τέκνων του Θεού. Ωστόσο, παπικές διατάξεις του 15ου αιώνα είχαν δώσει σε Πορτογάλους ηγεμόνες το δικαίωμα να κατακτούν περιοχές της Αφρικής και της Αμερικής και να υποδουλώνουν μη χριστιανικούς πληθυσμούς.
Το 1452, για παράδειγμα, ο Πάπας Νικόλαος Ε’ εξέδωσε την παπική βούλα Dum Diversas, που έδινε στον βασιλιά της Πορτογαλίας το δικαίωμα να «εισβάλλει, κατακτά, υποτάσσει» και να αφαιρεί περιουσίες από «Σαρακηνούς, ειδωλολάτρες και άλλους απίστους».
Η βούλα αυτή και μία ακόμη το 1455 αποτέλεσαν τη βάση του λεγόμενου «Δόγματος της Ανακάλυψης», που νομιμοποίησε την αποικιοκρατική κατάκτηση σε Αφρική και Αμερική.
Το Βατικανό έχει αναγνωρίσει το 2023 ότι απορρίπτει το συγκεκριμένο δόγμα, χωρίς όμως να έχει ακυρώσει επισήμως τις ίδιες τις παπικές βούλες.
«Δεν είναι δυνατόν να κρίνουμε με σημερινά κριτήρια»
Στην εγκύκλιό του, ο Λέων σημειώνει ότι ο προκάτοχός του Λέων ΙΓ΄ ήταν ο πρώτος πάπας που καταδίκασε ρητά τη δουλεία το 1888, πολύ αργότερα από την κατάργησή της σε πολλές χώρες.
Παράλληλα αναφέρει ότι δεν είναι δυνατόν να αξιολογούνται οι αποφάσεις του παρελθόντος με σύγχρονα ηθικά κριτήρια, επισημαίνει όμως ότι η Εκκλησία καθυστέρησε να καταδικάσει το φαινόμενο. «Αυτό αποτελεί πληγή στη χριστιανική μνήμη, από την οποία δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι έχουμε αποκοπεί», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο Πάπας υπογραμμίζει επίσης ότι η Εκκλησία οφείλει σήμερα να καταδικάσει όλες τις σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης που σχετίζονται με την τεχνολογική επανάσταση, προκειμένου να μη χρειαστεί στο μέλλον νέα συγγνώμη για παραβίαση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Δείτε επίσης:
Ο Ρούμπιο «έσβησε τη φωτιά» με το Βατικανό – Συναντήθηκε με τον Πάπα Λέοντα
Τραμπ: Νέα επίθεση κατά του Πάπα Λέοντα – «Θέτει σε κίνδυνο πολλούς ανθρώπους»
Βατικανό: Ο Πάπας Λέων και η πρώτη γυναίκα αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι προσευχήθηκαν παρέα
