Η εξέλιξη αυτή προκαλεί βαθύτατη και απόλυτη ανησυχία. Η πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 αποτελεί σοβαρή απειλή για την ισορροπία ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο και θέτει σε άμεσο κίνδυνο τα συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου.
Τα κύρια σημεία του δημοσιεύματος των New York Times:
- Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να στείλει σαφές μήνυμα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι έτοιμος να επιτρέψει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35.
- Η κίνηση αυτή έρχεται εν μέσω της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου ο Τραμπ θα συναντηθεί με τον Ερντογάν.
- Οι New York Times επικαλούνται τέσσερα ανώτερα στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης, τα οποία περιγράφουν εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων για την άρση του αδιεξόδου.
- Παράκαμψη του Κογκρέσου: Ο Τραμπ εξετάζει τρόπους να παρακάμψει τους νομικούς και νομοθετικούς περιορισμούς που απαγορεύουν την πώληση F-35 στην Τουρκία όσο διαθέτει ρωσικά S-400.
- Μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι η παράδοση των S-400 σε τρίτο μέρος, ώστε να «ξεμπλοκαριστεί» η διαδικασία.
Το ιστορικό που κάνει την εξέλιξη ακόμα πιο ανησυχητική
Το 2019 η Τουρκία απέκτησε ρωσικά συστήματα S-400, γεγονός που οδήγησε σε κυρώσεις από τις ΗΠΑ και την πλήρη αποβολή της από το πρόγραμμα F-35. Το Κογκρέσο ψήφισε νόμο που απαγορεύει ρητά κάθε πώληση F-35 στην Άγκυρα όσο τα S-400 παραμένουν τουρκικά.
Αντιδράσεις και επιπτώσεις
- Ισχυρή αντίθεση από το Ισραήλ: Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι η Τουρκία δεν πρέπει να αποκτήσει F-35, τονίζοντας ότι ο Ερντογάν απειλεί ανοιχτά το Ισραήλ, την Ελλάδα και την ίδια την Ιερουσαλήμ.
- Το Κογκρέσο αναμένεται να αντιδράσει έντονα στην προσπάθεια παράκαμψης της νομοθεσίας.
Αυτή η πιθανή εξέλιξη δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Απειλεί άμεσα την ασφάλεια της Ελλάδας, υπονομεύει το ΝΑΤΟ και δίνει σε έναν απρόβλεπτο ηγέτη εργαλεία υψηλής τεχνολογίας που μπορεί να χρησιμοποιηθούν εναντίον συμμάχων. Η ανησυχία είναι απόλυτη και δικαιολογημένη.
Φιντάν: Η φιλία Τραμπ-Ερντογάν θα βοηθήσει το ΝΑΤΟ
Τη στρατηγική της να αξιοποιήσει την προσωπική σχέση μεταξύ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Ντόναλντ Τραμπ προκειμένου να αμβλύνει τις ενδοσυμμαχικές εντάσεις στο ΝΑΤΟ αποκάλυψε η Τουρκία, ενόψει της κρίσιμης Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, σε συνέντευξή του στους The New York Times, υπογράμμισε ότι η ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του Τούρκου προέδρου και του Αμερικανού ηγέτη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διατήρηση της συνοχής της διατλαντικής συμμαχίας.
Η Σύνοδος Κορυφής πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας για το μέλλον του ΝΑΤΟ. Οι επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με πιθανή μείωση της αμερικανικής συμμετοχής στη Συμμαχία ή ακόμη και αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επικρίνει δημόσια συμμάχους του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τους ότι δεν στάθηκαν επαρκώς στο πλευρό της Ουάσιγκτον στις εξελίξεις που αφορούν τη Μέση Ανατολή.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Τουρκία εμφανίζεται πρόθυμη να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα εκφραστεί με θετικά λόγια για τον Ερντογάν, χαρακτηρίζοντάς τον «φίλο» και «μεγάλο ηγέτη», γεγονός που, σύμφωνα με την Άγκυρα, δημιουργεί ένα πολύτιμο διπλωματικό κανάλι επικοινωνίας.
«Για τον Τραμπ, το ζήτημα είναι πρωτίστως θέμα εμπιστοσύνης και προσωπικών σχέσεων», ανέφερε ο Φιντάν, προσθέτοντας ότι η Τουρκία σκοπεύει να αξιοποιήσει αυτή τη σχέση «για το ευρύτερο καλό της οικογένειας του ΝΑΤΟ». Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει τη φιλοδοξία της Άγκυρας να ενισχύσει τον γεωπολιτικό της ρόλο σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στο δυτικό στρατόπεδο δοκιμάζονται.
Ο Φιντάν, πρώην επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών και βασικός αρχιτέκτονας της εξωτερικής πολιτικής του Ερντογάν από το 2023, βρίσκεται στο επίκεντρο των τουρκικών διπλωματικών πρωτοβουλιών σε μια σειρά διεθνών κρίσεων, από τη Συρία και τη Γάζα έως το Ιράν και την Ουκρανία. Η παρουσία του στη Σύνοδο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί έναν από τους ελάχιστους αξιωματούχους που διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με όλες σχεδόν τις εμπλεκόμενες πλευρές σε αυτές τις συγκρούσεις.
Κεντρικό θέμα των εργασιών της Συνόδου αναμένεται να είναι η αύξηση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών. Οι σύμμαχοι καλούνται να επιταχύνουν την πορεία προς τον στόχο του 5% του ΑΕΠ για την ενίσχυση των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων. Παρά τις πολιτικές εντάσεις που προκαλούν οι δηλώσεις Τραμπ, ο Τούρκος υπουργός εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι οι τεχνικές διαπραγματεύσεις θα προχωρήσουν χωρίς σοβαρά εμπόδια.
«Ακούγονται πολλές δηλώσεις, όμως στην πράξη τα θεμελιώδη δεδομένα δεν αλλάζουν. Οι συμμαχικές δυνάμεις παραμένουν εκεί», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η σημασία του ΝΑΤΟ δεν αμφισβητείται από κανένα κράτος-μέλος. «Κανείς δεν συζητά την αναγκαιότητα της Συμμαχίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, οι αμφιβολίες για τη μακροπρόθεσμη αμερικανική δέσμευση εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και αξιωματούχους του ΝΑΤΟ. Η πιθανότητα περιορισμού της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη έχει ενισχύσει τις συζητήσεις για την ανάπτυξη αυτόνομων ευρωπαϊκών αμυντικών δομών στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Άγκυρα αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα αυτές τις πρωτοβουλίες. Ο Φιντάν προειδοποίησε ότι η δημιουργία παράλληλων αμυντικών μηχανισμών εντός της ΕΕ ενδέχεται να δημιουργήσει θεσμικές και στρατηγικές επικαλύψεις με το ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα «διαρθρωτικό πρόβλημα» για τη Συμμαχία.
Παράλληλα, τόνισε ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να οικοδομηθεί χωρίς την ενεργό συμμετοχή της Τουρκίας. Όπως υποστήριξε, η γεωγραφική και στρατηγική πραγματικότητα επιβάλλει στενότερη συνεργασία μεταξύ Άγκυρας και ευρωπαϊκών κρατών, καθώς μόνο μέσα από μια κοινή αρχιτεκτονική ασφάλειας μπορεί να διασφαλιστεί η σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
«Είμαστε μέρος της Ευρώπης και εάν δεν ενώσουμε τις δυνάμεις μας για να διαμορφώσουμε μια κοινή πλατφόρμα ασφάλειας, δεν θα αισθανθούμε ποτέ πραγματικά ασφαλείς», κατέληξε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, αποτυπώνοντας το μήνυμα που επιδιώκει να εκπέμψει η Άγκυρα προς τους δυτικούς συμμάχους της.
Πληροφορίες: Δημοσίευμα New York Times (7 Ιουλίου 2026)
Δείτε επίσης:
Türkiye: «Η Άγκυρα στο κέντρο του κόσμου» για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Νετανιάχου για Τουρκία: «Δεν νομίζω ότι πρέπει να τους δοθούν F-35»
