Με μέσα που νομιμοποιούνται μέσα από… δημοκρατικές διαδικασίες, κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο επιστρατεύουν έξυπνες τεχνολογίες για να παρακολουθούν πολίτες, αλλά και «ιδιαίτερες» κοινωνικές ομάδες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ισραήλ, όπου το υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε αυτή την εβδομάδα υπέρ της αδειοδότησης της υπηρεσίας πληροφοριών για την παρακολούθηση των τηλεφωνικών δεδομένων πολιτών που έχουν μολυνθεί με την παραλλαγή Όμικρον, προκειμένου να ιχνηλατηθούν οι επαφές τους.
Η απόφαση προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων για την εργαλειοποίηση της πανδημίας στον περιορισμό των δικαιωμάτων των πολιτών. Ωστόσο αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που εμπλέκονται οι μυστικές υπηρεσίες. Η τεχνολογία παρακολούθησης που διαθέτει η Shin Bet έχει χρησιμοποιηθεί από την αρχή της πανδημίας για την ιχνηλάτηση φορέων.
Η υπηρεσία ασφάλειας στο Ισραήλ ιχνηλατεί πληροφορίες σχετικά με τη γεωγραφική τοποθεσία των επιβεβαιωμένων περιστατικών για 14 ημέρες πριν από την αρχική διάγνωση. Οι πληροφορίες αυτές χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό όσων έχουν έρθει σε επαφή με όσους μολύνθηκαν, ώστε να εντοπιστούν τα αρχικά περιστατικά μετάδοσης του ιού.
Για… αρνητές
Σύμφωνα με τους «New York Times», η κυβέρνηση επιχειρηματολογεί υπέρ αυτής της απόφασης ως μέτρο απαραίτητο προκειμένου να ελεγχθεί η διασπορά της Όμικρον. «Έχουμε όντως φτάσει σε ένα σημείο που χρειαζόμαστε έναν “Μεγάλο Αδελφό“ που να έχει στοιχεία για το πού πηγαίνουμε», ανέφερε σε άρθρο του ο καθηγητής Εγκληματολογίας Λιμόρ Γιεχούντα.
Οι επικριτές της εν λόγω απόφασης μιλούν για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για νομοθεσία που αντιβαίνει στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου τον περασμένο Μάρτιο. Το δικαστήριο είχε αποφασίσει ότι η υπηρεσία πληροφοριών θα μπορεί να χρησιμοποιεί τηλεφωνικά δεδομένα μόνο για την παρακολούθηση ατόμων που αρνούνταν να συμμορφωθούν με τα προβλεπόμενα μέτρα περιορισμού και ιχνηλάτησης.
«Καμία άλλη δημοκρατική χώρα δεν επέλεξε να επιστρατεύσει τις υπηρεσίες ασφαλείας της για την ιχνηλάτηση ατόμων», δήλωσε ο Γκιλ Γκαν-Μορ, δικηγόρος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ανανέωση της αδειοδότησης της υπηρεσίας για παρακολούθηση ήταν μια «τρομακτική, παράνομη απόφαση», πρόσθεσε.
Κωδικός «μαζικές ταραχές»
Ο «Μεγάλος Αδελφός» όμως βρίσκει μία από τις πιο εξελιγμένες μορφές του στη Ρωσία, καθώς με ένα λογισμικό θα προβλέπονται και θα αποτρέπονται από τις ρωσικές Αρχές οι μαζικές… ταραχές!
H κρατική εταιρία Rostec, που εδρεύει στη Μόσχα και ειδικεύεται στην επενδυτική δραστηριότητα για την ανάπτυξη συστημάτων και εξοπλισμού άμυνας και εσωτερικής ασφάλειας, σχεδιάζει, με ορίζοντα το τέλος του έτους, πρόγραμμα επιτήρησης, το οποίο θα βοηθάει τις ομοσπονδιακές και περιφερειακές Αρχές να προβλέπουν τις «μαζικές ταραχές» και να αποτρέπουν την κλιμάκωσή τους, έγραψε η ρωσική εφημερίδα «Kommersant», επικαλούμενη δική της πηγή.
Συγκεκριμένα, το ειδικό αυτό λογισμικό, με την κωδική ονομασία «Μαζικές Ταραχές», θα αναλύει τις ειδήσεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ θα ελέγχει τους δρόμους μέσα από «έξυπνες» κάμερες και άλλες πηγές. Με αυτόν τον τρόπο οι κρατικές Αρχές θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν στενά την οργάνωση μιας κινητοποίησης από τη στιγμή που θα υπάρξει το κάλεσμα μέχρι τη στιγμή που θα καταλήξει στη συγκέντρωση στους δρόμους.
Ακόμη, στο σενάριο ξεσπάσματος «μαζικών ταραχών», το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης θα προτείνει στα όργανα επιβολής της τάξης τρόπους αντιμετώπισης που θα ανταποκρίνονται στην εκάστοτε περίπτωση. Ο εκπρόσωπος του προγράμματος Αντρέι Μισούρνιι επιβεβαίωσε τη δημιουργία του τεχνικού μέρους, ενώ το υπουργείο Έκτακτων Καταστάσεων αναφέρθηκε στη μεθοδολογία ανάλυσης που χρησιμοποιεί το εν λόγω πρόγραμμα, το οποίο φέρει την ονομασία «Μαζικές Ταραχές».
Στην περίπτωση που οι μαζικές ταραχές έχουν αρχίσει, το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης θα προτείνει στα όργανα επιβολής της τάξης τρόπους λύσης του προβλήματος. Το νέο λογισμικό εκπονείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασφαλής Πόλη» του υπουργείου Έκτακτων Καταστάσεων. Στο πρόγραμμα έχουν συμπεριληφθεί οι ορισμοί της «συγκέντρωσης», της «πολιτικής διένεξης», του «δυναμικού διαμαρτυρίας», της «θρησκευτικής διένεξης» των «δράσεων κατά τη αστυνομίας», όπως και οι τρόποι αποτροπής των συγκρούσεων σε παρόμοιες καταστάσεις.
Η ίδια διαδικασία πραγματοποιείται ήδη στις περιφέρειες από τα Κέντρα Διαχείρισης Περιφερειών. Πρόκειται για ψηφιακές πλατφόρμες, βασισμένες στην τεχνητή νοημοσύνη, που συλλέγουν τα αιτήματα των κατοίκων από επίσημους ιστοτόπους και κοινωνικά δίκτυα, και τα διαβιβάζουν στις τοπικές Αρχές.
Σπεσιαλίστας στον «Μεγάλο Αδελφό» η Κίνα
Μία από τις τρεις μεγαλύτερες επαρχίες της Κίνας παρήγγειλε σύστημα αναγνώρισης προσώπων που θα παρακολουθεί τις κινήσεις δημοσιογράφων, ξένων φοιτητών και άλλων «ύποπτων προσώπων»!
Στην Κίνα λειτουργεί σήμερα το μεγαλύτερο δίκτυο παρακολούθησης στον κόσμο, με εκατομμύρια κάμερες αναγνώρισης προσώπων να καταγράφουν τους διερχομένους σε δημόσιους χώρους. Σύμφωνα με το Reuters, το σύστημα που ετοιμάζει η επαρχία Χενάν για τα «ύποπτα πρόσωπα» θα αντλεί στοιχεία από κρατικές βάσεις δεδομένων και θα παρουσιάζει αυτόματα τους φακέλους των ατόμων που αναγνωρίζονται από τις 3.000 κάμερες που λειτουργούν στην περιφέρεια.
Η προκήρυξη του διαγωνισμού αναρτήθηκε στις 29 Ιουλίου, λίγες ημέρες αφότου δημοσιογράφοι του BBC, των «Los Angeles Times» και του Γαλλικού Πρακτορείου στοχοποιήθηκαν σε κινεζικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετά τα ρεπορτάζ τους για τις σαρωτικές πλημμύρες στο Χενάν.
Άλλα έγγραφα που εξέτασε το Reuters δείχνουν ότι συμβόλαιο ύψους 5.000.000 γουάν (700.000 ευρώ) δόθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου στην κινεζική εταιρία Neusoft, η οποία αρνήθηκε να σχολιάσει την υπόθεση. Η κυβέρνηση του Χενάν επίσης δεν έκανε κάποιο σχόλιο.
Ο διαγωνισμός προέβλεπε ότι το σύστημα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί εντός δύο μηνών από την υπογραφή του συμβολαίου, παραμένει ωστόσο ασαφές αν έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία. Οι όροι του διαγωνισμού προέβλεπαν ότι οι κάμερες θα μπορούν να αναγνωρίζουν ακόμα και πρόσωπα που φορούν μάσκα ή γυαλιά και ότι το σύστημα θα μπορεί να αναζητεί πρόσωπα με βάση φωτογραφίες που εισάγονται.
Το σύστημα θα διαχειρίζονται τουλάχιστον 2.000 αξιωματούχοι και αστυνομικοί, ενώ θα είναι σε θέση να διαχωρίζει τους δημοσιογράφους σε τρεις κατηγορίες, κόκκινη, κίτρινη και πράσινη, ανάλογα με τον βαθμό… κινδύνου, όπως αναφέρεται.
