Καθώς τα γεωπολιτικά μποφόρ εντείνονται, η ευρωπαϊκή ηγεσία, πέρα από βαρύγδουπες δηλώσεις, αποδεικνύεται ανίκανη να αποκομίσει συγκεκριμένα αποτελέσματα από τις ενέργειές της, επιβεβαιώνοντας το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται.
- Παρίσι, Μαρία Δεναξά
Η σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη κατέληξε σε αποτυχία, ό,τι κι αν ισχυρίζονται οι επικοινωνιολόγοι, οι πολιτικοί αναλυτές και οι ευρωλάτρεις. Ούτε στο ζήτημα της άμυνας ούτε και στην περίπτωση της Ουκρανίας κατάφεραν τα 27 κράτη-μέλη να λάβουν ουσιαστικές αποφάσεις.
Υπό τον τίτλο «Ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια», τα σύντομα συμπεράσματα της συνόδου μαρτυρούν πως οι 27 χρονοτριβούν: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί την επιτάχυνση των εργασιών […], καλεί σε ταχεία πρόοδο […], ζητεί επείγουσα δράση…». Με άλλα λόγια, αυτό που γίνεται ξεκάθαρο πια είναι η αδυναμία και η ανικανότητα τους.
Σχετικά με την Ουκρανία υιοθετήθηκε μια δήλωση που «υποστηρίχθηκε σθεναρά» από τα κράτη-μέλη, με εξαίρεση την Ουγγαρία. Το κείμενο αυτό επαναλαμβάνει τις πάγιες θέσεις της Ε.Ε. για τη σύγκρουση: «Μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, η οποία θα σέβεται την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, πρέπει να συνοδεύεται από σταθερές και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας, προκειμένου να αποτρέψει τη Ρωσία από μελλοντικές επιθέσεις».
Ωστόσο, το σχέδιο βοήθειας, ύψους 40 δισεκατομμυρίων ευρώ, που πρότεινε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας δεν εγκρίθηκε λόγω έντονων διαφωνιών.
Οσον αφορά τις «εγγυήσεις ασφαλείας» -συμπεριλαμβανομένης της πιθανής ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατευμάτων- το ζήτημα συζητείται σε άλλο πλαίσιο, μεταξύ των «πρόθυμων» χωρών, υπό την πίεση του Λονδίνου και του Παρισιού. Τα επιτελεία των ενόπλων δυνάμεων αυτών των χωρών επεξεργάζονται το ενδεχόμενο συγκρότησης μιας πολυεθνικής δύναμης, η οποία θα μπορούσε να αναπτυχθεί στην Ουκρανία, εφόσον μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός προβλέπει έναν τέτοιο μηχανισμό. Ωστόσο, η Ρωσία αντιτίθεται σθεναρά σε οποιαδήποτε στρατιωτική παρουσία σε ουκρανικό έδαφος από χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ.
Η ευρωπαϊκή διπλωματία, όμως, δεν στερείται αντιφάσεων. Από τη μία πλευρά βλέπουμε τη Γαλλία να συνεργάζεται με το Ηνωμένο Βασίλειο για την υποστήριξη της Ουκρανίας και την ευρωπαϊκή άμυνα, ενώ, από την άλλη, η ίδια η Γαλλία αρνείται να επιτρέψει στη βρετανική αμυντική βιομηχανία να επωφεληθεί από τα μελλοντικά ευρωπαϊκά προγράμματα στρατιωτικής βοήθειας, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Οι συνομιλίες, ως εκ τούτου, έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο. Το (μικρό) πρόγραμμα EDIP για την άμυνα, ύψους 1,5 δισ. ευρώ, δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή. Οσο για το νέο πρόγραμμα SAFE, που συνοδεύεται από δάνειο 150 δισ. ευρώ, καμία απόφαση δεν προέκυψε από τη σύνοδο της Πέμπτης.
Οσο για τα διαφημιζόμενα «800 δισεκατομμύρια» της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν γίνεται όλο και πιο σαφές ότι επρόκειτο για μια φανταχτερή εξαγγελία, που αποσκοπούσε περισσότερο στο να προκαλέσει εντυπώσεις στα ΜΜΕ παρά να έχει ουσιαστική εφαρμογή στην πραγματικότητα.
Το ίδιο ισχύει και για τις πολεμικές δηλώσεις περί ευρωπαϊκών αντιποίνων στην αύξηση των αμερικανικών δασμών: οι αποφάσεις που θα ληφθούν τελικά θα είναι μάλλον ηπιότερες από τις δυναμικές δηλώσεις, που γίνονται κυρίως για εσωτερική κατανάλωση στην Ευρώπη.
