Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε στους Financial Times, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει το ραδιοφάσμα ως στρατηγικό οικονομικό πόρο και όχι ως απλό αντικείμενο εθνικής αρμοδιότητας.
Το βασικό επιχείρημα για το ραδιοφάσμα
Ο Πιερρακάκης ξεκινά επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ περιορίζεται συνήθως στο πώς θα μοιραστούν οι υπάρχοντες πόροι ανάμεσα σε ανταγωνιστικές προτεραιότητες. Κατά τον ίδιο, αυτή είναι λάθος ερώτηση: οι μεγαλύτερες πρόοδοι της Ευρώπης δεν προήλθαν από αναδιανομή πλούτου, αλλά από τη δημιουργία νέου, όπως έγινε με την ενιαία αγορά και το ευρώ.
Υποστηρίζει ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη έναν στρατηγικό πόρο του οποίου η αξία θα μπορούσε να πολλαπλασιαστεί μέσω βαθύτερης ολοκλήρωσης: το ραδιοφάσμα. Παρότι κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης ή ψηφιακή δημόσια υπηρεσία εξαρτάται από αυτό, η ΕΕ εξακολουθεί να το διαχειρίζεται μέσω 27 ξεχωριστών εθνικών καθεστώτων αδειοδότησης.
Το πρόβλημα του κατακερματισμού
Οι τηλεπικοινωνίες δεν αποτελούν πλέον απλώς έναν κλάδο υποδομών, αλλά την πλατφόρμα πάνω στην οποία στηρίζεται ολόκληρη η ψηφιακή οικονομία. Οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών επενδύουν με βάση 27 διαφορετικά χρονοδιαγράμματα δημοπρασιών, διάρκειες αδειών και κανονιστικούς όρους, κάτι που αυξάνει την αβεβαιότητα, το κόστος κεφαλαίου και καθυστερεί την ανάπτυξη δικτύων.
Η πρόταση: Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος
Ο Πιερρακάκης βλέπει στη μετάβαση από το 5G στο 6G μια ευκαιρία διόρθωσης, ιδίως καθώς η ζώνη 6425–7125 MHz παραμένει ακόμη αδιάθετη. Προτείνει τη δημιουργία μιας «Ευρωπαϊκής Ένωσης Φάσματος», όπου:
- Το φάσμα θα παραμένει ιδιοκτησία των κρατών-μελών, με πλήρη σεβασμό των υφιστάμενων αδειών μέχρι τη λήξη τους.
- Το μελλοντικό στρατηγικό φάσμα θα κατανέμεται μέσω ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου, με συντονισμένα χρονοδιαγράμματα ανανέωσης και εναρμονισμένους όρους αδειοδότησης.
Δημοσιονομικό όφελος και επενδύσεις
Το άρθρο προτείνει ένα «δεύτερο μέρισμα»: τα έσοδα από τις παραχωρήσεις φάσματος, που σήμερα καταλήγουν σχεδόν αποκλειστικά στους εθνικούς προϋπολογισμούς, θα μπορούσαν να διοχετεύονται κατά 75% στον προϋπολογισμό της ΕΕ ως νέος ίδιος πόρος, με το υπόλοιπο 25% να κεφαλαιοποιεί μια διευκόλυνση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για συνδεσιμότητα και τεχνολογία.
Χάρη στη μοχλευτική ικανότητα της ΕΤΕπ, αυτό το ποσοστό θα μπορούσε να στηρίξει επενδύσεις πολύ πέραν της ονομαστικής του αξίας, χρηματοδοτώντας υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, κβαντικές τεχνολογίες και νέα ψηφιακά δίκτυα.
Απάντηση σε επικριτές
Ο πρόεδρος του Eurogroup αναγνωρίζει πως το φάσμα αποτελεί σήμερα εθνική αρμοδιότητα, αλλά υπενθυμίζει ότι πολλές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της ΕΕ ξεκίνησαν ως εθνικές αρμοδιότητες πριν η οικονομική πραγματικότητα επιβάλει βαθύτερη ολοκλήρωση. Το ερώτημα, γράφει, δεν είναι αν τα κράτη μπορούν να διαχειριστούν μόνα τους το φάσμα, αλλά αν ο κατακερματισμός είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος οργάνωσης ενός στρατηγικού πόρου στη σημερινή ψηφιακή ήπειρο.
Καταλήγοντας, ο Πιερρακάκης παραλληλίζει τη σημερινή συζήτηση με την ιστορία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: όπως ο άνθρακας και ο χάλυβας τροφοδότησαν τη βιομηχανική εποχή, η συνδεσιμότητα τροφοδοτεί σήμερα την ψηφιακή. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ, καταλήγει, δεν θα πρέπει απλώς να καθορίζει πώς θα ξοδεύονται οι πόροι της Ευρώπης, αλλά και πώς αυτοί δημιουργούνται.
