Στις 14-16 Σεπτεμβρίου 1943 ο στρατός της ναζιστικής Γερμανίας δολοφόνησε άνανδρα και εν ψυχρώ, με βάση ένα καλά οργανωμένο σχέδιο, 401 (461 συνολικά τα θύματα στα χωριά της Βιάννου την περίοδο της Κατοχής) άμαχους πολίτες. Κύκλωσαν το χωριό Άνω Βιάννος και με τη βία οδήγησαν τους κατοίκους στην πλατεία…
Η διαταγή του στρατηγού Φριντριχ-Βίλχελμ Μύλλερ, Διοικητή του «Οχυρού Κρήτη ήταν ξεκάθαρη: «Καταστρέψατε την επαρχία Βιάννου. Εκτελέσατε πάραυτα, χωρίς διαδικασία, τους άρρενες που είναι πάνω από 16 ετών καθώς και όλους όσοι συλλαμβάνονται στην ύπαιθρο, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας».
Τηλεγράφημα της Βέρμαχτ το οποίο απεστάλη στις 4 τα ξημερώματα της 15ης Σεπτεμβρίου 1943, μετά την πρώτη μέρα του εφιαλτικού τριημέρου:
«Επιχείρηση Βιάννος: Οι στόχοι της ημέρας δεν εκπληρώθηκαν. Μέχρι στιγμής, 280 Έλληνες, οι οποίοι πυροβολήθηκαν ενώ προσπαθούσαν να διαφύγουν, σκοτώθηκαν. Τα χωριά Κάτω Σύμη και Πεύκος κάηκαν. Ο ανδρικός πληθυσμός της Άνω Βιάννου συνελήφθη. Τώρα, συνολικά έχουν συλληφθεί 310 άνδρες».
«Οι στόχοι δεν εκπληρώθηκαν» και «πυροβολήθηκαν ενώ προσπαθούσαν να διαφύγουν»! Αισχρή παραποίηση της πραγματικότητας και κάλυψη της θηριωδίας… Και επειδή «δεν εκπληρώθηκαν», οι Ναζί συνέχισαν το αποτρόπαιο έργο τους…
Οι εκτελέσεις των 401 στα Καμένα Χωριά (ευρύτερη περιοχή Βιάννου) έγιναν από τις 14 έως τις 16 Σεπτέμβρη του ‘43. Οκτώ μηνών ήταν το πιο μικρό, αγέννητο, στην κοιλιά της μάνας του, 96 χρονών ήταν ο πιο μεγάλος, 127 ήταν πάνω από 60 χρονών, 20 ήταν γυναίκες, 980 κατοικίες σε 10 χωριά καταστράφηκαν.
«…οι Γερμανοί εισέβαλον εις τα χωρία της Βιάννου, Αμιράς, Βαχός, Κεφαλοβρύσι, Κρεββατάς, Αγ. Βασίλειος, Πεύκος, Κατω Σύμη, Γδόχια, Μύρτος, Μουρνιές, Ρίζα, Μάλλες κτλ. φονεύοντες μεμονωμένως μεν όσους συνήντων καθ’οδον – ανδρας, γυναίκας και παιδιά- εντός δε των χωρίων συγκεντρούντες τους άνδρας όλους και εκτελούντες αυτούς ομαδικώς», ένα χαρακτηριστικό σημείο της ιστορικής έκθεσης της «Κεντρικής Επιτροπής Διαπιστώσεως Ωμοτήτων εν Κρήτη» με συντάκτες τους Καζαντζάκη, Κακριδή και Καλιτσουνάκη.
Το ολοκαύτωμα της Βιάννου θεωρείται το δεύτερο μεγαλύτερο της Ελλάδας μετά των Καλαβρύτων. Ο στρατηγός Μυλλερ συνελήφθη από τον Κόκκινο Στρατό στην Ανατολική Πρωσσία και εκδόθηκε στην Ελλάδα, όπου καταδικάστηκε σε θάνατο στις 9 Δεκεμβρίου του 1946 και εκτελέστηκε στις 20 Μαΐου 1947. Κανείς άλλος δεν διώχτηκε για τα εγκλήματα αυτά, ενώ ουδέποτε δόθηκε κάποια αποζημίωση.
«461 Βιαννίτες έπεσαν και η Γερμανία αρνείται ακόμη τις ευθύνες της»
Ο Βιαννίτης και βουλευτής Ηρακλείου του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Ηγουμενίδης έκανε την παρακάτω δήλωση για τη μαύρη επέτειο του Ολοκαυτώματος της Βιάννου:
«Μπορεί οι ιδιαίτερες συνθήκες να μην επιτρέπουν φέτος τις εκδηλώσεις όπως τις γνωρίζουμε, αλλά η Βιάννος δεν μπορεί να ξεχάσει. Είναι ο τόπος όπου 20 χωριά και οικισμοί καταστράφηκαν, αφού πρώτα λεηλατήθηκαν, και όπου 401 άοπλοι, μεταξύ αυτών γυναίκες, γέροι και παιδιά δολοφονήθηκαν από το Γερμανικό κράτος των Ναζί.
Σε αυτό το κομμάτι της γης χιλιάδες έμειναν άστεγοι, άρρωστοι χωρίς τροφή και ρούχα, κυρίως γυναίκες και παιδιά. Εδώ η σφιχτή κοινωνική συνοχή και η οργάνωση του ΕΑΜ έσωσε από την πείνα και την αρρώστια όσους μπορούσε και οργάνωσε μια ηρωική Αντίσταση.
Για την ιστορία, τα ειδησεογραφικά sites της Βιάννου αναδημοσιεύουν σήμερα την ιστορική έκθεση της «Κεντρικής Επιτροπής Διαπιστώσεως Ωμοτήτων εν Κρήτη» με συντάκτες τους Καζαντζάκη, Κακριδή και Καλιτσουνάκη που μεταξύ πολλών άλλων αναφέρουν: «οι Γερμανοί εισέβαλον εις τα χωρία της Βιάννου, Αμιράς, Βαχός, Κεφαλοβρύσι, Κρεββατάς, Αγ. Βασίλειος, Πεύκος, Κατω Σύμη, Γδόχια, Μύρτος, Μουρνιές, Ρίζα, Μάλλες κτλ. φονεύοντες μεμονωμένως μεν όσους συνήντων καθ’οδον – ανδρας, γυναίκας και παιδιά- εντός δε των χωρίων συγκεντρούντες τους άνδρας όλους και εκτελούντες αυτούς ομαδικώς».
77 χρόνια μετά, ένα κράτος της Ευρώπης, η Γερμανία συνεχίζει το έγκλημα αρνούμενη να προχωρήσει στο χρέος της. Μόνο στη Βιάννο 461 άνθρωποι έπεσαν και η Γερμανία αρνείται τις ευθύνες της. Την ώρα που οι αξιώσεις της χώρας μας παραμένουν ενεργές και διεκδικήσιμες, και ανεξάρτητα από την πανδημία, το ελληνικό ΥΠΕΞ οφείλει πλέον να ανταποκριθεί στο ιστορικό του καθήκον και να αξιοποιήσει στο έπακρο όλα τα εργαλεία και τους δρόμους που έχουν ανοίξει. Οφείλει έμπρακτα και ενεργητικά να τιμήσει τη μνήμη εκείνων που δεν μπορούν να ξεχαστούν και έδωσαν τη ζωή τους για αυτό τον τόπο.
Kαι 77 χρόνια μετά, και για όλα όσα διαδραματίζονται στη γειτονιά μας δεν χαρίζουμε ούτε σπιθαμή γης από την πατρίδα μας, αλλά παραμένουμε και αταλάντευτα υπέρ της ειρήνης και ενάντια σε όσες δυνάμεις θέλουν να ηχούν τα τύμπανα του πολέμου στην περιοχή. Με αυτό τον τρόπο τιμούμε τη μνήμη των ηρώων μας».
*φωτογραφία από: rethemnos.gr
