Τετάρτη, 1 Φεβρουαρίου 2023

Γοργοπόταμος: «Χωρίς τον Ζέρβα δεν θα γινότανε, χωρίς τον Άρη δεν θα πετύχαινε»

Μετά όμως...

Συντάκτης: Newsroom

Δημοσίευση:

Ο Γοργοπόταμος αποτέλεσε την πρώτη και τελευταία κοινή επιχείρηση των δύο οργανώσεων κατά του κοινού εχθρού.

  • Του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου, Ιστορικού

Η παραπάνω φράση του τίτλου ανήκει στον Κρις Μόνταγκιου Γουντχάουζ, υπαρχηγό της Βρετανικής Συμμαχικής Αποστολής, που έπεσε στα βουνά της Γκιώνας το φθινόπωρο του 1942. Η αρχική δύναμη των 12 σαμποτέρ είχε διαταγές για το σαμποτάζ με πληροφορίες εκτός πραγματικότητας για όσα συνέβαιναν στην Ελλάδα.

Ο αξιωματικός της SOE στο Κάιρο που υπέγραφε τη διαταγή ήταν ο συνταγματάρχης Keble. Στη διαταγή δεν γινόταν λόγος για ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ, παρά μόνο για ομάδες ανταρτών υπό τη διοίκηση του Σεφεριάδη και του Ζέρβα. Το σχέδιο του Keble ήταν γεμάτο κενά και ανακρίβειες, με πρώτη και πλέον χτυπητή το γεγονός πως ανέφερε τον Σεφεριάδη ως ηγέτη αντιστασιακής ομάδας. Αξίζει να αναφερθεί πάντως πως ο Keble γνώριζε, λόγω προηγούμενης θέσης του, πως ο Ρόμελ δεν ανεφοδιαζόταν από τη σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης – Αθηνών και τον Πειραιά από τον Αύγουστο του ’42. Ο ανεφοδιασμός του πλέον γινόταν μέσω Ιταλίας. Κι όμως, η επιχείρηση έγινε κανονικά, περισσότερο για να δικαιολογηθούν οι χιλιάδες χρυσές λίρες της SOE κυρίως προς το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

Στις 28 Σεπτεμβρίου πέφτουν στην Γκιώνα οι δύο πρώτες ομάδες (4 ατόμων καθεμιά) των Μάγερς και Γουντχάουζ. Περίπου έναν μήνα μετά θα πέσει και η ομάδα του Θέμη Μαρίνου. Στα σημεία όπου έπεσαν οι πρώτες ομάδες θα έπρεπε -σύμφωνα με τις οδηγίες του Keble- να περιμένουν με φωτιές τους Βρετανούς Ελληνες αντάρτες του Σεφεριάδη, του Ζέρβα και του Καραλίβανου. Τίποτε από αυτά δεν συνέβη. Ο Σεφεριάδης, που προωθούσε το ΕΑΜ, είχε συλληφθεί από τους Ιταλούς και ο Ζέρβας απλούστατα δεν βρισκόταν εκεί, αφού το αρχηγείο του δεν ήταν στον Τυμφρηστό, αλλά στο Σακαρέτσι της Ηπείρου. Οι άνθρωποι του Keble είχαν μπερδέψει το χωριό Πέρα Κράψη με το Σακαρέτσι. Ετσι, οι Βρετανοί βρήκαν μόνο τον Καραλίβανο. Ο τελευταίος ήταν λησταντάρτης της περιοχής, που όμως ανήκε στον ΕΛΑΣ. Αυτό δεν το γνώριζαν οι Βρετανοί και φρόντισε να μην το μάθουν ο ίδιος. Με την πάροδο των ημερών, ο Μάγερς άκουγε για την ύπαρξη κάποιου αρχηγού ανταρτών, του Αρη Βελουχιώτη, και ρώτησε για αυτόν. Ο Καραλίβανος υποκρίθηκε πως δεν ήξερε πού βρισκόταν. Ο ίδιος είχε δασκαλευτεί από τον Αρη.

Ετσι, οι Βρετανοί έψαχναν για τον ΕΛΑΣ και τον Βελουχιώτη, αλλά άκρη δεν έβγαζαν. Ο Χάμσον γράφει πως είχαν απογοητευθεί και νόμιζαν εν τέλει πως ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ ήταν μυθικό πρόσωπο, που είχαν δημιουργήσει οι χωρικοί των βουνών. Εάν ο Αρης ενδιαφερόταν για τους σκοπούς των Βρετανών, θα φρόντιζε να τους συναντήσει, αφού, μέσω του Καραλίβανου, ήξερε πού βρίσκονταν. Ο ίδιος όμως το απέφυγε, καθώς δεν έβλεπε με καλό μάτι την αποστολή των Βρετανών, τους οποίους πραγματικά μισούσε.

Ακόμη όμως και αν δεχθούμε το «επιχείρημα» μιας μερίδας ιστορικών και ερευνητών, πως «οι Βρετανοί απέφευγαν τον Βελουχιώτη», θα δυσκολευτούμε να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα γιατί ο ίδιος δεν έδωσε άμεσα το «παρών» στο κρησφύγετο του Μάγερς, όταν στα τέλη Οκτωβρίου του 1942 η ομάδα του Θέμη Μαρίνου τυχαία συνάντησε τον ΕΛΑΣ. Απεναντίας, ο ίδιος, αν και ενημερώθηκε για το πού βρισκόταν ο Μάγερς και για τους σκοπούς του -σε περίπτωση που αφελώς δεχθούμε πως όντως μέχρι τότε δεν είχε γνώση για την ύπαρξη των Βρετανών στα βουνά της Ελλάδας-, αρχικά συνέλαβε τον Μαρίνο και τους υπόλοιπους, υποκρινόμενος πως ήταν Γερμανοί κατάσκοποι! Τελικά, τους απελευθέρωσε αλλά ακολούθησε πορεία αντίθετη από αυτήν που θα έπρεπε αν όντως επιθυμούσε να συναντήσει τον Μάγερς και να αναλάβει το σαμποτάζ.

Εν κατακλείδι, ο Βελουχιώτης αποφάσισε να κατευθυνθεί προς τους Βρετανούς μόνο όταν έμαθε πως οι τελευταίοι είχαν απευθυνθεί στον Ζέρβα. Ο αρχηγός του ΕΔΕΣ, χωρίς όρους και υποσημειώσεις, δέχθηκε να μεταφέρει τον κύριο όγκο των δυνάμεών του, που αναμετρούνταν την εποχή εκείνη στη Σκουληκαριά επιτυχώς με τους Ιταλούς, μόνο και μόνο γιατί αντιλήφθηκε τη σπουδαιότητα της επιχείρησης. Τότε μόνο ο Αρης Βελουχιώτης αποφάσισε να παρακούσει τις διαταγές του ΚΚΕ, που απαγόρευε στον ίδιο να συμμετάσχει στο σαμποτάζ, και προσφέρθηκε να βοηθήσει, για να μην καρπωθούν όλη τη δόξα ο Ζέρβας και ο ΕΔΕΣ.

Για τα γεγονότα της μάχης έχουν ειπωθεί πολλά και αντιφατικά από τους αγωνιστές των δύο οργανώσεων. Οι Βρετανοί που συμμετείχαν στο σαμποτάζ τονίζουν πως οι ομάδες υπό τον εδεσίτη Μυριδάκη τα κατάφεραν ιδανικά στην κατάληψη του νότιου βάθρου. Οι δυνάμεις αυτές βασίζονταν περισσότερο σε αντάρτες του ΕΛΑΣ και δευτερευόντως του ΕΔΕΣ. Στο βόρειο βάθρο, τα πράγματα δεν πήγαν αρχικά θετικά. Δυνάμεις του ΕΔΕΣ αιφνιδιάστηκαν από τις δυνάμεις των Ιταλών, που είχαν ενισχυθεί σημαντικά το προηγούμενο βράδυ. Εν τέλει, με την αποστολή της δυνάμεως εφεδρείας -της οποίας, σύμφωνα με τις πηγές του ΕΑΜ, ηγούνταν ο «Νικηφόρος» του ΕΛΑΣ, ενώ, σύμφωνα με τις πηγές του ΕΔΕΣ, ηγούνταν ο Πυρομάγλου-, η κατάληψη του βόρειου βάθρου επετεύχθη.

Ο Ζέρβας, εξαιτίας της αρχικής αποτυχίας των δυνάμεών του στο βόρειο βάθρο, ανησυχούσε έντονα για την έκβαση της επιχείρησης. Ο Βρετανός σαμποτέρ Ντένις Χάμσον στις αναμνήσεις του έγραψε πως δεν ήταν ο μόνος που ανησυχούσε, καθώς κάθε αντάρτης είχε περιορισμένο αριθμό πυρομαχικών. Ο Μάγερς σε σχετική έκθεσή του για τα γεγονότα έγραψε στους ανωτέρους του πως ο Βελουχιώτης ήταν καθ’ όλη τη διάρκεια της επιχείρησης περισσότερο ψύχραιμος από τον Ζέρβα και οι άντρες του πιο αποφασισμένοι, παρόλο που τόσο καιρό απέφευγε να συναντηθεί με τον Ζέρβα και τους Βρετανούς.

Ο Γοργοπόταμος αποτέλεσε την πρώτη και τελευταία κοινή επιχείρηση των δύο οργανώσεων κατά του κοινού εχθρού. Τον επόμενο μήνα, ο ΕΛΑΣ ξεκίνησε τον κατοχικό εμφύλιο με την ανεπιτυχή επίθεση του Βελουχιώτη κατά του Ζέρβα, που αποσκοπούσε στη διάλυση του ΕΔΕΣ και τη δολοφονία του αρχηγού του.

Ακολουθήστε το newsbreak.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο newsbreak.gr

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ APP ΤΟΥ NEWSBREAK

Ακολουθήστε μας στο Youtube!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Αριθμομνήμονες: Τους έβαλαν στην άκρη τα κομπιούτερ, αλλά μέχρι τότε έζησαν στιγμές μεγαλείου και...

Είναι από τα επαγγέλματα που σάρωσε η τεχνολογία. Κάποτε οι αριθμομνήμονες, οι άνθρωποι δηλαδή...

Πως ο ηθοποιός Δημήτρης Μυράτ ξεκίνησε ως ποδοσφαιριστής και γλίτωσε το ξύλο, ως διαιτητής,...

Πολλοί κορυφαίοι ηθοποιοί στα νιάτα τους πέρασαν από τα ποδοσφαιρικά γήπεδα. Είναι γνωστό ότι...

Διαχρονική η δυσφορία της εξουσίας για τους καλλιτέχνες – Τι πίστευε η κυβέρνηση το...

Η εξουσία δεν αντέχει την κριτική. Η κάθε λογής εξουσία. Πολύ περισσότερο τη σάτιρα...

Η ταινία που δεν πίστεψε ούτε ο Φίνος, έθαψε η κριτική, αλλά παιζόταν για...

Ήταν Δευτέρα 23 Ιανουαρίου 1950 όταν σε τρεις Αθηναϊκούς κινηματογράφους και δύο της Θεσσαλονίκης...

Ο Νίκος Ξανθόπουλος… παιδί της ΑΕΚ και του αθλητισμού

Πριν γίνει το «παιδί του λαού», ο Νίκος Ξανθόπουλος ήταν «παιδί της ΑΕΚ». Γεννημένος...

Ο σεισμός των 10 ρίχτερ που δεν κατάλαβε κανείς!

Η Ελλάδα είναι σεισμογενής χώρα γνωστό αυτό. Οι ειδικοί μας λένε ότι «πρέπει να...

Η… ρεπόρτερ Αλίκη Βουγιουκλάκη γράφει για το γάμο της!

Στις 18 Ιανουαρίου 1965 οι Δελφοί ήταν το κέντρο του καλλιτεχνικού κόσμου. Μπορεί να...

Η παρακολούθηση Καραμανλή και η ρελάνς της τότε κυβέρνησης!

Η ΕΥΠ δεν έχει το προνόμιο των παρακολουθήσεων. Πολύ πριν βγουν τα υπερσύγχρονα συστήματα...

Η τελευταία κηδεία με βασιλικές τιμές στην Ελλάδα μέσα από σπάνια φιλμ και εφημερίδες...

Ο τελευταίος Βασιλιάς που θάφτηκε με τιμές αντάξιες του αξιώματός του ήταν ο Παύλος...

Πώς ο Ωνάσης αγόρασε το Καζίνο του Μονακό και πώς του το πήρε ο...

Υπάρχει μια εταιρία στο Μονακό. Ο τίτλος της είναι: «Εταιρεία Θαλασσίων Λουτρών», ακούγεται εξαιρετικά...

Η «τελετή» που κανείς δεν θέλει να θυμάται – Η μέρα που Γάλλοι και...

Η Σημαία κάθε χώρας είναι Ιερό σύμβολο. Ακόμα και στις ήττες υποστέλλεται με ειδικό...

Η «πριβέ» κηδεία της Φρειδερίκης, τα ονόματα των 157 προσκεκλημένων και το πρωτοσέλιδο που...

Ο Φεβρουάριος του 1981 ήταν ένας πολύ κακός μήνας σε μια εξαιρετικά κακή χρονιά...

Το χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο του Κωνσταντίνου, το έγχρωμο φιλμ, ο Ωνάσης, η Κάλλας και...

Το 1960 ο Κωνσταντίνος ήταν Διάδοχος του ελληνικού θρόνου. Στα 20 χρόνια του, έζησε...

Παύλος και Φρειδερίκη, ο γάμος τους στην Αθήνα το 1938 μέσα από φιλμ της...

Ήταν 9 Ιανουαρίου του 1938 όταν η Αθήνα σημαιοστολίστηκε για να υποδεχτεί τους υψηλούς...

Το… χιλιοτραγουδισμένο «βαπόρι από την Περσία» και η αληθινή του ιστορία – Ο μόνος...

Υπάρχει ένα τραγούδι. Το «βαπόρι απ' την Περσία» που το ξέρουν όλοι, ή σχεδόν...

Σχολιαστε το αρθρο

Tο newsbreak.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το newsbreak.gr ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρει.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Κραυγή αγωνίας από τον Τέρη Χρυσό: «Θέλω να πεθάνω για να λυτρωθώ»

Κραυγή απόγνωσης και απελπισίας από τον τραγουδιστή Τέρη Χρυσό...

H άγνωστη «αδερφή» του Νίκου Ξανθόπουλου

Εννιά μέρες συμπληρώνονται σήμερα από το φευγιό του Νίκου...

Oλυμπία Γλύξμπουργκ: Τα χρήματα που ξοδεύει για την εμφάνισή της ζαλίζουν

Ο Παύλος Γλύξμπουργκ και η Μαρί Σαντάλ Μίλερ έχουν...

«Πιάστηκε» με ναρκωτικά ο γιος του Τάκη Θεοδωρικάκου

Την ώρα που βρίσκεται στα άκρα η κόντρα ΣΥΡΙΖΑ-Θεοδωρικάκου,...

Σείστηκε η Λάρισα από την παρουσίαση του βιβλίου του Άρη Πορτοσάλτε

Δεν ήταν επεισόδιο από τα Looney Tunes, αλλά παρουσίαση...

«Δίνει» την Πισπιρίγκου ο Δασκαλάκης: «Αντί να ψάξει τι έπαθαν τα παιδιά μας, ρωτούσε…»

«Eίπε στον πατέρα μου ''για να μη με κατηγορήσουν θα τον πάρω μαζί μου''» κατέθεσε ο πατέρας των νεκρών κοριτσιών

Δύσκολες ώρες για τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην Κρήτη

Πίκρες κερνάνε τον Κυριάκο Μητσοτάκη οι συντοπίτες του, οι...

Σκληρή απάντηση για την συγκέντρωση του Άρη Πορτοσάλτε στη Λάρισα

Στο πλαίσιο του δημόσιου λόγου, βρίσκονται και οι στιγμές...
spot_img

NEWSROOM