Οι Σέρρες είχαν καταληφθεί απ’ τους Βούλγαρους κατά τον Α Βαλκανικό πόλεμο και παρέμεινε υπό βουλγαρική κατοχή για 9 μήνες περίπου. Στο διάστημα αυτό οι βουλγαρικές αρχές προσπάθησαν με κάθε μέσον να προετοιμάσουν το έδαφος για οριστική προσάρτηση της περιοχής στη Βουλγαρία όταν θα τελείωνε ο πόλεμος, με συστηματική προσπάθεια τρομοκράτησης του ελληνικού πληθυσμού, διώξεων, καταπίεσης, εκτελέσεων και δολοφονιών πρώην Μακεδονομάχων, ώστε να τον εκβουλγαρίσουν ή να αναγκάσουν να φύγουν όσους αρνούνταν να συμμορφωθούν και θα μπορούσαν να σταθούν σοβαρό εμπόδιο στα σχέδιά τους αυτά.
Όμως ο Β Βαλκανικός πόλεμος ξέσπασε σύντομα και η φονικότατη αλλά νικηφόρα για τα ελληνικά όπλα τριήμερη μάχη Κιλκίς Λαχανά, σήμανε την αρχή της απελευθέρωσης της Αν. Μακεδονίας, καθώς ο ηττημένος βουλγαρικός στρατός αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την περιοχή.
Έτσι στις 29 Ιουνίου τα πρώτα ελληνικά στρατεύματα μπήκαν στην πόλη των Σερρών, την οποία όμως είχαν πυρπολήσει προηγουμένως οι Βούλγαροι ξεσπώντας την εκδικητική τους μανία στον άμαχο ελληνικό πληθυσμό. Δυστυχώς στους Βαλκανικούς πολέμους το 1912 οι Βούλγαροι έφθασαν πρώτοι στις Σέρρες. Στην οκτάμηνη κατοχή τους έβγαλαν τα προαιώνια απωθημένα τους. Εκδικήθηκαν πολλούς Μακεδονομάχους και έθεσαν το θέμα να εκβουλγαρίσουν τις Σέρρες ή αλλιώς να την εξαφανίσουν από το γεωγραφικό χάρτη. Αφού δεν κατόρθωσαν το πρώτο επιδίωξαν το δεύτερο με την πυρπόληση της πόλεως κατά την αναχώρηση τους, μετά από την πανωλεθρία που έπαθαν στη μάχη του Λαχανά.
Σχεδίασαν σφαγή στις Σέρρες αλλά δεν το κατόρθωσαν. Οι Βούλγαροι ζήτησαν από τον Μητροπολίτη Απόστολο να προτρέψει τους κατοίκους να μην αντιδράσουν εναντίον τους, αλλά αυτός αντίθετα όταν το απαίτησαν οι συνθήκες οργάνωσε την άμυνα των κατοίκων κατά των Βουλγάρων και απέφυγε τη σφαγή. Ένα τμήμα του Ελληνικού στρατού μπήκε κρυφά στις Σέρρες και ενίσχυσε την Ελληνική πολιτοφυλακή. Στις 28/6/1913 προ της αναχωρήσεώς τους οι Βούλγαροι λεηλάτησαν την πόλη, αφού κατατρόμαξαν τον πληθυσμό με βολές πυροβολικού από τα βόρεια υψώματα. Απερίγραπτες είναι οι σκηνές της πυρπόλησης και της καταστροφής των Σερρών του 1913 από τους Βουλγάρους. Κάηκαν τα περισσότερα μνημεία (ναοί, σχολεία) της πόλης, τέσσερις χιλιάδες σπίτια και χίλια καταστήματα.
Το βράδυ της 28ης Ιουνίου κατέφθασε η Ελληνική εμπροσθοφυλακή με τον ταγματάρχη Μαζαράκη και την 29η το πρωί έφθασε η VII Μεραρχία. Η υποδοχή έγινε ανατολικά της πόλης, στην τοποθεσία του Αγίου Γεωργίου του Κρυονερίτου, εκεί όπου πριν από 530 χρόνια έγινε η συνθήκη της παράδοσης της πόλης στους Τούρκους. Επακολούθησαν απερίγραπτες στιγμές συγκίνησης και εθνικού ενθουσιασμού στην πόλη. Μέσα από τους θρήνους, τους στεναγμούς, τους καπνούς και της φλόγες πρόβαλε η ελευθερία έπειτα από 530 χρόνια (1383-1913) σκλαβιάς.
Ο πληθυσμός παρ’ ότι ήταν άστεγος, νηστικός πανηγύριζε το μέγα γεγονός της απελευθερώσεως του. Επακολούθησαν συλλαλητήρια διαμαρτυρίας για τις ωμότητες των Βουλγάρων προς τις Μεγάλες Δυνάμεις. Ξανάρχισαν μια καινούργια ζωή μέσα από τα ερείπια και τις στάχτες. Έκτισαν από την αρχή τα καμένα σπίτια τους και προσπάθησαν να καλύψουν το χάος που τους άφησε ο εχθρός.
