Μια φορά κι έναν καιρό η Λαμπρή στη Μικρά Ασία

Συντάκτης: Newsroom

Εθιμα και παραδόσεις του Ελληνισμού των χαμένων πατρίδων για την εβδομάδα των Παθών, πριν από τον ξεριζωμό του 1922

Οι ημέρες του Πάσχα αποτελούσαν ένα ξεχωριστό γεγονός για τον Ελληνισμό τόσο στην κοσμοπολίτικη Σμύρνη όσο και στην ευρύτερη Μικρά Ασία. Το Σάββατο του Λαζάρου άρχιζαν οι δραστηριότητες, οι οποίες αποτελούσαν την εισαγωγή στο πνεύμα της Μεγάλης Εβδομάδας.

Οι γυναίκες φρόντιζαν για τον καθαρισμό και τον στολισμό των τάφων, ενώ τα παιδιά τραγουδούσαν από γειτονιά σε γειτονιά το εγκώμιο του Λαζάρου. Οι ομάδες των παιδιών είχαν μαζί τους και μια κούκλα, η οποία παρίστανε τον σαβανωμένο Λάζαρο, ενώ κρατούσαν στεφάνια φτιαγμένα από πράσινα φύλλα και μεγάλες κίτρινες και άσπρες μαργαρίτες.

Οι νοικοκυρές δεν άφηναν παραπονεμένα τα παιδιά που τους χτυπούσαν την πόρτα και φρόντιζαν να τα τρατάρουν αβγά και «λαζάρους», κουλουράκια που στο σχήμα τους αποτυπωνόταν η ανθρώπινη μορφή και ήταν ζυμωμένα με μαστίχα, ζάχαρη και κανέλα. Οταν βράδιαζε, στα χωριά που βρίσκονταν στην περιφέρεια της Σμύρνης άναβαν μεγάλες φωτιές, πηδούσαν πάνω από αυτές και έλεγαν τροπάρια και τραγούδια στο πνεύμα της Μεγάλης Εβδομάδας.

Ο υποστράτηγος Κωνσταντίνος Μανέτας στο άλογο καθώς τσουγκρίζει το πασχαλινό αβγό με Ελληνα φαντάρο στο μέτωπο της Μικρασίας το 1920

Οταν ξημέρωνε η Κυριακή των Βαΐων, οι οικογένειες ξυπνούσαν νωρίς και ετοιμάζονταν για να πάνε στη θεία λειτουργία. Μετά το τέλος έπαιρναν τα βαγιόκλαρα (δάφνες), που τα τοποθετούσαν στις άγιες εικόνες, δίπλα στο αναμμένο καντήλι. Οι γυναίκες φρόντιζαν την Κυριακή να μαγειρέψουν ψάρια και άλλα νηστίσιμα εδέσματα, σύμφωνα με το έθιμο, ενώ τα παιδιά γύριζαν στα σοκάκια ξεσηκώνοντας τον κόσμο με παραδοσιακά τραγούδια, όπως: «Βάγια, Βάγια των Βαγιώ/τρώμε ψάρι και κολιό/και την άλλη Κυριακή/βάνω τ’ άσπρο μου βρακί…»

Από τη Μεγάλη Δευτέρα, όλες οι δραστηριότητες προσαρμόζονταν στο πένθιμο κλίμα και απαγορευόταν η διδασκαλία της Ωδικής στα σχολεία. Στους ναούς, ο στολισμός αποτελείτο από μαύρα τούλια και μοβ κορδέλες. Οι γυναίκες έκαναν τις δραστηριότητές τους σιωπηλές ή τραγουδώντας κατανυκτικά το μοιρολόι της Παναγιάς. Ανδρες και γυναίκες φορούσαν ρούχα με μαύρο και σκούρο χρώμα.

Αποβίβαση του Ελληνικού Στρατού στη Σμύρνη

Τη Μεγάλη Πέμπτη κορυφώνονταν οι δουλειές, τα αβγά είχαν βαφτεί και τα τσουρέκια είχαν ψηθεί στον φούρνο. Οσον αφορά τα αβγά, οι νοικοκυρές προτιμούσαν να χρησιμοποιούν για τη βαφή όχι μπογιά, αλλά κρεμμυδόφυλλα, αμυγδαλόφυλλα, αλιζάρι (ερυθρόδανο) και αλισάχνη (χένα). Εκτός από κόκκινο, επέλεγαν επίσης το καφέ και το κίτρινο ως χρώματα. Τα κίτρινα αβγά τα έτρωγαν στα Αλάτσατα (πόλη στη χερσόνησο της Ερυθραίας) και στο Μελί (χωριό απέναντι από τη Χίο) την Πρωτομαγιά. Στις Ερυθρές (στα παράλια της Μικράς Ασίας) έβαφαν και περντικάβγουλα (αβγά πέρδικας) και τα πρόσφεραν ως δώρο στα παιδιά που έλεγαν τα τραγούδια της Μεγάλης Εβδομάδας.

Με κορούνες και κουτσούνες

Συγχρόνως, φτιάχνονταν και ποικιλίες κουλουριών, με πιο γνωστά τις κορούνες των Βουρλών και τις κουτσούνες των Αλατσάτων. Επρόκειτο για ανθρωπόμορφα κουλούρια, πάνω στα οποία είχαν τοποθετήσει ένα αβγό. Στο όλο προεόρτιο τελετουργικό συμμετείχαν και οι άνδρες. Τη Μεγάλη Πέμπτη έπιαναν τα σφυριά και κάρφωναν στον τοίχο -ή κρεμούσαν από τη λάμπα– ένα τραπουλόχαρτο, θέλοντας να εκφράσουν την απέχθειά τους για την ατιμωτική πράξη του Ιούδα, ο οποίος πρόδωσε τον Ιησού.

Πάσχα στο μέτωπο κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας

Τη Μεγάλη Παρασκευή σταματούσαν όλες οι εργασίες. Τα κορίτσια, έχοντας μαζέψει από τους μπαξέδες λουλούδια, πήγαιναν από πολύ νωρίς να στολίσουν τον Επιτάφιο. Κύριο αντικείμενο συζήτησης στον ανδρικό πληθυσμό ήταν πώς θα καταφέρουν να σηκώσουν τον Επιτάφιο στην περιφορά. Ο ανταγωνισμός ήταν μεγάλος, αφού παρέες από διάφορες συνοικίες προσέφεραν πολλά χρήματα για να εξασφαλίσουν το δικαίωμα. Οποια ομάδα έδινε τα περισσότερα σήκωνε τον Επιτάφιο, τον σταυρό, τις εικόνες και τα μπαργιάκια (λάβαρα) της εκκλησιάς.

Το βράδυ, γύρω στις 9, ξεκινούσε η περιφορά στους κοντινούς πέριξ των ναών δρόμους, επειδή φοβούνταν για τυχόν επεισόδια από την πλευρά των Τούρκων. Στις γειτονιές των Ελλήνων πολλοί περίμεναν υπομονετικά γονατιστοί για να περάσει από πάνω τους ο Επιτάφιος. Οταν πραγματοποιούσαν αυτό το τάμα έπαιρναν τον δρόμο για το σπίτι, όπου οι γυναίκες έφερναν λουλούδια από τους Επιταφίους και κεριά, τα οποία θεωρούσαν αγιασμένα και τα χρησιμοποιούσαν για ξεμάτιασμα, εξορκισμούς και την ίαση από διάφορες αρρώστιες.

Οικογένεια Ελλήνων Μικρασιατών

Στους ναούς έμεναν ηλικιωμένες και εκείνοι τους οποίους οι γονείς τους είχαν τάξει σε κάποιον άγιο. Την ημέρα της Αγίας Παρασκευής η νηστεία ήταν επιβεβλημένη και στο οικογενειακό τραπέζι δέσποζαν οι φακές, που συμβόλιζαν τα δάκρυα της Παναγίας, τα μαρούλια, οι κουκόμυτες (βλαστοί φρέσκων κουκιών). Στη χερσόνησο της Ερυθραίας και τη Σμύρνη οι Ελληνες συνήθιζαν να πίνουν τη Μεγάλη Παρασκευή το θιάσο ή διάσο, ένα περίεργο μείγμα με ρύζι, αμύγδαλα και σπόρους από πεπόνι με νερό, ζάχαρη και κανέλα.
Οταν ξημέρωνε Μεγάλο Σάββατο, οι άνδρες γύριζαν στα μαγαζιά για τις αγορές της τελευταίας στιγμής. Ολοι είχαν φορέσει τα γιορτινά τους και ανέμεναν τη μεγάλη ώρα. Κατά τις 10 το βράδυ ο ντελάλης έπαιρνε με τη σειρά τα σπίτια και χτυπώντας τις εξώπορτες με το μπαστούνι του ειδοποιούσε τον κόσμο πως έπρεπε να ξεκινήσουν για την εκκλησία. Μόλις ακουγόταν το «Χριστός Ανέστη» ξεσπούσε πανδαιμόνιο χαράς και ενθουσιασμού.

Η Ανάσταση για τους Μικρασιάτες είχε ξεχωριστή σημασία, αφού συνδυαζόταν με την ευχή να ελευθερωθούν σύντομα από τον τουρκικό ζυγό. Στο σπίτι, η πρώτη τους δουλειά ήταν να τοποθετήσουν ένα κόκκινο αβγό στο εικονοστάσι, το οποίο φύλαγαν ως το επόμενο Πάσχα. Μετά κάθονταν γύρω από το τραπέζι και έτρωγαν σούπα αβγολέμονο, τηγανητά τζιεράκια και σγαρδουμάκια (συκωτάκια και εντόσθια), φρέσκες μουτζήθρες και κόκκινα αβγά. Οι Μικρασιάτες δεν σούβλιζαν αρνί την Κυριακή του Πάσχα, αλλά το έψηναν πάνω σε κληματόβεργες στον φούρνο.

Ακολουθήστε το newsbreak.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο newsbreak.gr

Ακολουθήστε μας στο Youtube!

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Σαν σήμερα: Τα σημαντικότερα γεγονότα!

Ό,τι αφορά την 7η Γενάρη!

Τα Θεοφάνεια του Διχασμού

Ο πιο περιπετειώδης εορτασμός των Θεοφανείων υπήρξε εκείνος του έτους 1917. Ποτέ άλλοτε μια θρησκευτική τελετή δεν έλαβε τόσο έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Γενικότερα οι...

Σαν σήμερα γεννιέται ο Ουμπέρτο Έκο

Η ζωή και το έργο του

Η χαμένη για πάντα ταινία του Αλέκου Σακελλάριου – Η άγνωστη ιστορία της και...

Η φιλμογραφία του Αλέκου Σακελλάριου περιλαμβάνει 73 ταινίες, είτε ως συγγραφέας, είτε ως σκηνοθέτης, είτε και τα δύο μαζί. Τις περισσότερες από αυτές τις...

Σαν σήμερα πέθανε ο Αλμπέρ Καμύ – Η άγνωστη σχέση με το ποδόσφαιρο και...

Ο Γάλλος συγγραφέας, έχασε την ζωή του στις 4 Ιανουαρίου του 1960 σε δυστύχημα

Σαν σήμερα… η αυτοκρατορία Χίλτον!

Η αρχή ενός κολοσσού

Ο κρητικός οικοδόμος που έγινε αεροπειρατής για να φύγει από την Ελλάδα!

Η ιστορία είναι παλιά, μας πάει πίσω στα δύσκολα χρόνια του 1969. Μόλις είχαν αρχίσει να γίνονται... μόδα οι αεροπειρατίες. Συνήθως Άραβες οδηγούσαν σε...

Η αλήθεια για τη δολοφονία του Ρασπούτιν και η απίστευτη σύμπτωση

Ο Ρασπούτιν πριν γίνει τραγούδι και παγκόσμια επιτυχία για την ντίσκο μουσική τη δεκαετία του '70, από τους «Μπόνεϊ Εμ» υπήρξε ένας από τους...

Μια έρευνα που είναι επίκαιρη και σήμερα – Οι γελοιογράφοι του 1980 μιλούν για...

Τέτοια εποχή το 1980 η εφημερίδα Ελευθεροτυπία δημοσίευσε σε συνέχειες μια έρευνα με τους γελοιογράφους εκείνης της εποχής. Θέμα, τι άλλο, το χιούμορ και...

Πως έκοψαν το μυαλό του Λένιν σε φέτες! – Τον χρόνο που έρχεται θα...

Για χρόνια ο τόπος που αναπαύεται το σώμα του Λένιν, στο ομώνυμο Μαυσωλείο στη Μόσχα ήταν σημείο αναφοράς για τους κομμουνιστές απ' όλο τον...

«Η ανακωχή των Χριστουγέννων»: Βρετανοί και Γερμανοί έπαιξαν ποδόσφαιρο στo μέτωπο!

Μία διαφορετική εκεχειρία με αθλητικό φόντο! Πάμε πίσω πολλές δεκαετίες... Στις 25/12/1914, βράδυ συγκεκριμένα. Το ποδόσφαιρο έχει αποκτήσει ήδη την δυναμική ώστε να ενώνει...

Χριστουγεννιάτικα σκίτσα μιας άλλης εποχής που παραμένουν επίκαιρα

Πολλά χρόνια πριν οι γιορτές των Χριστουγέννων ήταν διαφορετικές. Οι ευχές δεν στέλνονταν με sms, οι αποδράσεις από τις μεγάλες πόλεις δεν συνοδεύονταν από...

Σαν σήμερα πέθανε η κυρα-Βασιλική, η ευφυής καλλονή που μάγεψε τον Αλή Πασά

Η περιπετειώδης ζωή της έχει περιβληθεί με πολλούς θρύλους και το όνομά της σώθηκε σε παραδόσεις και σε δημοτικά τραγούδια. Εμπνεόμενος από το βίο της,...

ΣΧΟΛΙΑ

Tο newsbreak.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το newsbreak.gr ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρει.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Λάμπρος Κωνσταντάρας: «Γελάνε τα ληξιαρχεία αν ο Δημήτρης Παπανώτας είναι στην ίδια ηλικία με την Μπέττυ Μαγγίρα»

Καλεσμένος βρέθηκε χθες ο Δημήτρης Παπανώτας στην εκπομπή «Fay's Time» και μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στην κόντρα που έχει προκύψει μεταξύ εκείνου και της Μπέττυς...

Super Κική για Μαυρίκιο Μαυρικίου: «Ποιο ζευγάρι με την Ιλάειρα; Στη φαντασία του εννοείς»- Η υπόθεση θα πάρει τη νομική οδό

Ένας νέος «πόλεμος» έχει ξεσπάσει στην showbiz η οποία ενδέχεται να πάρει και τη νομική οδό.Ο λόγος για τον Μαυρίκιο Μαυρικίου και την Super...

«Καταργήθηκε» πριν καν εφαρμοστεί η ψηφιακή κάρτα εργασίας

Για δυστοπική αγορά εργασίας, όπου πίσω από την παρουσίαση μεγαλόπνοων σχεδίων και «καινοτόμων» εφαρμογών υποκρύπτεται επιμελώς η κατάφωρη παραβίαση των εργασιακών δικαιωμάτων, κάνει λόγο...

Oι γονείς της Κωνσταντίνας Σπυροπούλου κλείνουν 37 χρόνια μαζί- H σπάνια κοινή φωτογραφία

Η Κωνσταντίνα Σπυροπούλου, είναι έγκυος στο δεύτερο παιδί της, ενώ έχει ήδη αποκτήσει ένα γιο, το Βλάσση, που είναι ενός έτους με το σύζυγό της Βασίλη...

H Γεωργία Σιακαβάρα άφησε υπονοούμενα για την ερωτική της ζωή με τον Κωνσταντίνο Πλεύρη

Η Τζόρτζια Σιακαβάρα, έκανε δηλώσεις στις τηλεοπτικές κάμερες στο πλαίσιο μιας δημόσιας εμφάνισής της και ρωτήθηκε για ποιο λόγο δεν είναι εκεί δίπλα της...

Κόκκινος συναγερμός στο Μαξίμου για την «υπόθεση Ασημακοπούλου»

Ως «εξαιρετικά σοβαρή» εκλαμβάνεται από το Μαξίμου η υπόθεση που έχει προκύψει με πρωταγωνίστρια την ευρωβουλευτή Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου. Πρόκειται συγκεκριμένα για τις καταγγελίες...

Η 22χρονη Νικολέτα πήγαινε στη δουλειά της όταν ένας αλλοδαπός τη μαχαίρωσε ξαφνικά στην Ερμού – Κυκλοφορούσε με χατζάρα

Ένα νεαρό κορίτσι χαροπαλεύει μετά από επίθεση Ιρακινού που κυκλοφορούσε ένοπλος στον πιο πολυσύχναστο δρόμο της Αθήνας - Καταγγελία και για καθυστέρηση του ασθενοφόρου

Ο Βαγγέλης Περρής απαντάει στην Κατερίνα Καινούργιου: «Xρησιμοποιούνται βαρείς χαρακτηρισμοί ανύπαρκτης βαρύτητας»

Η κόντρα του Δημήτρη Παπανώτα με την Μπέττυ Μαγγίρα συνεχίζεται και γίνει ένα από τα θέματα προς συζήτηση στις πρωινές ψυχαγωγικές εκπομπές.Με αφορμή λοιπόν...

Σοκ: Μαχαίρωσαν γυναίκα στην Ερμού!

Συναγερμός σήμανε στις αρχές μετά από αιματηρή επίθεση σε βάρος μιας γυναίκας, το μεσημέρι της Παρασκευής, στον πιο εμπορικό δρόμο της Αθήνας.Πληροφορίες αναφέρουν ότι...

Νίκαια: Αυτός είναι ο 64χρονος που σκότωσε τον γαμπρό του – Είχε στήσει καρτέρι!

«Μαμά, κάποιος σκοτώνει τον μπαμπά!», φώναξε ο ανήλικος γιος του 39χρονου - «Μπες μέσα!» ούρλιαζε η γυναίκα του στο θύμα!

Νίκαια: Αυτός είναι ο 39χρονος Στέλιος που έπεσε θύμα του πεθερού του – Κακοποιούσε γυναίκα και κόρη ο δράστης!

Ανείπωτη είναι η θλίψη στην οικογένεια του 39χρονου Στέλιου ο οποίος λίγο μετά τις 8 σήμερα το πρωί έπεσε θύμα του 64χρονου πεθερού του...

Ιρακινός με ψυχιατρικά προβλήματα ο δράστης της επίθεσης στην Ερμού – «Έχει ασταμάτητη αιμορραγία» λέει ο πατέρας του 22χρονου θύματος

Περισσότερα στοιχεία έρχονται στο φως σχετικά με το περιστατικό του μαχαιρώματος που σημειώθηκε νωρίτερα σήμερα το μεσημέρι στην οδό Ερμού στο κέντρο της Αθήνας.Σύμφωνα...

Η Ταμίλα Κουλίεβα υιοθέτησε ένα εξαιρετικό κούρεμα α λα γκαρσόν

Η ηθοποιός και σκηνοθέτις Ταμίλα Κουλίεβα, βρέθηκε στην πρεμιέρα της παράστασης "Spa σε κατάρα" στο "Μικρό Θέατρο Άνεσις" και εμφανίστηκε με το καινούριο της...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ