Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2022

Οι μετακομίσεις της 1ης Σεπτεμβρίου και το «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»

Πώς η πρώτη μέρα του φθινοπώρου επηρεάστηκε από το κραχ επί Χαριλάου Τρικούπη

Συντάκτης: Newsroom

Δημοσίευση:

Κάθε 1η Σεπτεμβρίου στην Αθήνα, έντονα τουλάχιστον μέχρι και τα τελευταία προπολεμικά χρόνια, άλλαζε η όψη της πρωτεύουσας λόγω της συνήθειας των μετοικεσιών. Όλοι άλλαζαν σπίτι. Ήταν ένα φαινόμενο γέννημα της ανάγκης, της καθημερινότητας και των ειδικών συνθηκών που επικράτησαν όταν η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα. Συνδέθηκε, όπως ήταν φυσικό, με τα ζητήματα εκμετάλλευσης της γης.

• Του Ελευθέριου Γ. Σκιαδά

Η πόλη μεταβαλλόταν σε ένα θέατρο με τετράτροχα και δίτροχα αμάξια, σούστες και κάρα που μετέφεραν στοίβες επίπλων από το ένα σπίτι στο άλλο και από τη μία συνοικία στην άλλη. Τα πάντα βρίσκονταν σε αέναη κίνηση.

Πρόκειται για ένα καθαρά αθηναϊκό έθιμο, το οποίο γεννήθηκε ταυτόχρονα με την ανακήρυξη των Αθηνών ως Πρωτεύουσας και Καθέδρας του Ελληνικού Βασιλείου και επιβίωσε περισσότερο από έναν αιώνα. Άλλοτε σε ακμή και άλλοτε, σε πιο ήπια μορφή.

Συνόδευσε τις περιπέτειες της αθηναϊκής γης, παρακολούθησε την αναγέννηση και την εξάπλωσή της και έσβησε αθόρυβα αφήνοντας ωστόσο πίσω του ίχνη αρκετά για να το ιστορήσουμε.

Οι οικογένειες άφηναν πίσω τις υποχρεώσεις τους και μετακινούνταν από σπίτι σε σπίτι.

Το έθιμο είχε πρωτίστως την κοινωνικο-οικονομική του διάσταση αλλά και την ειδυλλιακή, γραφική του όψη, ιδιαίτερα στις λαϊκές συνοικίες. Με την αφέλεια που χαρακτήριζε την εποχή, τα μέλη της οικογένειας ακολουθούσαν πεζή και πιστά το αμάξι που μετέφερε τα έπιπλα, με τους σκύλους, τις γάτες και τα κατοικίδιά τους. Η επόμενη μέρα τούς έβρισκε με νέους γείτονες, νέο περιβάλλον, νέα πρόσωπα. Ήταν μια όμορφη περιπέτεια η γενική μετοικεσία[1].

Σκίτσο από τον «ΡΩΜΗΟ» του Γ. Σουρή με θέμα τις μετακομίσεις της 1ης Σεπτεμβρίου.

Ίσως ο έμμετρος δημοσιογράφος, ο Γεώργιος Σουρής, μας παρέδωσε την καλύτερη περιγραφή: «Και πάλιν ο Σεπτέμβριος…. τα ίδια και τα ίδια, / Μαλτέζοι και Μανιάτιδες, φωναίς και κουβαλίδια. / Τι πάταγος διαβολικός, τι χάος κυκεώνος, Μετοικεσία γίνεται της νέας Βαβυλώνος / και τρέχουν όλοι σαν τρελλοί κι’ αλλάζουν όλοι σπήτι, ως που να παν μια και καλὴ μες’ στου Δρομοκαΐτη»[2]!

Οπωσδήποτε το φαινόμενο επηρεαζόταν από τις εκάστοτε κρατούσε κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Γι’ αυτό τα πράγματα παρουσίαζαν κάποιες ιδιαιτερότητες το 1892-93. Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης επί Χαρίλαου Τρικούπη και του «Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν» αποτυπώθηκαν και στα ζητήματα που αφορούσαν στην κατοικία. Οι περιγραφές αναφέρουν πως όσα συνέβησαν ήταν άξια να διακωμωδηθούν.

Χαρίλαος Τρικούπης

Όταν κόπαζε ο σάλος από τις μετακομίσεις γινόταν και η αποτίμηση της κατάστασης. Πολλά οικήματα έμειναν ξενοίκιαστα, ιδιαίτερα εκείνα που κόστιζαν πάνω από 150 δραχμές τον μήνα. Αυτό αποδείκνυαν την οικονομική εξαθλίωση στην οποία είχα περιέλθει σημαντικά τμήματα της κοινωνίας. Γι’ αυτό και πολλές οικογένειες επέλεγαν να επιστρέψουν στους τόπους καταγωγής τους. Επίσης, άλλες οικογένειες διάλεγαν τις κοντινές εξοχές και οι περισσότερες προτιμούσαν τα νέα οικοδομήματα στις απόκεντρες και απομακρυσμένες συνοικίες, όπου τα ενοίκια ήταν φθηνότερα.

Ο τρισκατάρατος Χάβρος που αναθεμάτιζε ο λαός

Εκείνη την εποχή η ελληνική Κυβέρνηση βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις για τη σύναψη δανείου με τον αγγλικό οίκο Χάμπρο (Hambros Bank), ο Χάβρος όπως τον αποκαλούσε ο ελληνικός λαός. Ο Χάβρος, λοιπόν, για τον απλό κόσμο ήταν μία καταβόθρα που ρουφούσε λεφτά. Αναθεματισμένο τον ανέβαζε, καταραμένο τον κατέβαζε[3].

Υπήρχαν βεβαίως και οι ψύχραιμοι, όπως ο Παύλος Νιρβάνας που αποτιμούσε με ψυχραιμία και ορθότητα τις επιπτώσεις της μεγάλης οικονομικής κρίσης. Σημείωνε πως οι οικογένειες, παρά το γεγονός ότι αύξαναν σε αριθμό μελών, αναγκάζονταν να στριμωχτούν σε λιγότερα δωμάτια, παραδίδοντας ταυτοχρόνως στοιχεία για το χρώμα και το άρωμα της αθηναϊκής γειτονιάς. Με τον γλαφυρό του τρόπο προσπαθεί να ερμηνεύσει το έθιμο, αποκαλύπτοντας ταυτοχρόνως τις λαϊκές καθημερινές συνήθειες και τα λαϊκά συναισθήματα[4].

* Από το υπό έκδοση βιβλίο του Ελευθερίου Γ. Σκιαδά «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΜΕΤΟΙΚΕΣΙΑ».

Δείτε περισσότερα:

Ακολουθήστε το newsbreak.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο newsbreak.gr

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ APP ΤΟΥ NEWSBREAK

Ακολουθήστε μας στο Youtube!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η συγκλονιστική ανταπόκριση του BBC από την Πλατεία Συντάγματος τη Ματωμένη Κυριακή του ’44

Υπάρχει ένα μοναδικό ηχητικό ντοκουμέντο από την Κυριακή του '44 που άρχισαν τα Δεκεμβριανά....

Τι έγραφαν οι Αθηναϊκές εφημερίδες μια ημέρα πριν τον αιματηρό Δεκέμβρη του ’44

Την Αθήνα τη... σεβάστηκαν οι Ιταλοί, τη σεβάστηκαν οι Γερμανοί, αλλά δυστυχώς δεν τη...

Ρόζα Εσκενάζι: Το σπάνιο βίντεο από την πρώτη της τηλεοπτική εμφάνιση και οι γρίφοι...

Σάρα Σκινάζι, Σάρα Ζαρντινίδη, Ρόζα Εσκενάζι και στο τέλος Ροζαλία Εσκενάζι. Αυτά είναι τα ονόματα...

Μουντιαλ: Το εισιτήριο του Κατάρ για συμμετοχή στις αποφάσεις για το μέλλον του κόσμου!

Υπάρχει σοβαρός άνθρωπος που να πιστεύει ότι ένα κράτος, έστω και πάμπλουτο, πετά 220...

Φρέντι Μέρκιουρι: Σε 46 χρόνια πρόλαβε να τα ζήσει όλα

Ήταν 24 Νοεμβρίου 1991, όταν ανακοινώθηκε ότι ο Φρέντι Μέρκιουρι κατέληξε στα 46 του...

Η πρώτη δωροδοκία σε Μουντιάλ είχε χρώμα ελληνικό!

Αυτές τις μέρες γίνεται πολύς λόγος για τον τρόπο που το Κατάρ πήρε τη...

Το σπάνιο βίντεο του Βασίλη Τσιτσάνη να τραγουδά τη «Συννεφιασμένη Κυριακή» και η διαμάχη...

Αποτελεί διαμάντι της λαϊκής μουσικής, κορυφαία, ίσως στιγμή, έμπνευσης του Βασίλη Τσιτσάνη. Κι όπως...

Σε ποιον ανήκει η προτομή-σύμβολο στο προαύλιο του Πολυτεχνείου

Είναι το σημείο όπου κάθε χρόνο, χιλιάδες πολίτες αφήνουν ένα λουλούδι, ή καταθέτουν στεφάνι,...

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: «Έτσι έφερα την εικόνα της Παναγίας Σουμελά στην Ελλάδα»

Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 91 χρόνια από τον επαναπατρισμό ενός από τα σημαντικότερα θρησκευτικά...

Η απαγωγή του Βασίλη Αυλωνίτη και τα γράμματα στη γυναίκα του

Ο Βασίλης Αυλωνίτης μπορεί να έχει φύγει χρόνια από τη ζωή, αλλά παραμένει «ζωντανός»...

Η τελευταία ανταπόκριση από το Μέτωπο ενώ ο δημοσιογράφος ήταν ήδη νεκρός!

Στις μέρες μας το δημοσιογραφικό επάγγελμα περνά κρίση. Ο κόσμος δεν έχει σε εκτίμηση...

«Πόλεμος» για τις κυκλοφορίες στην Αθήνα του 1955

Ο Νοέμβριος του 1955 ήταν γεμάτος σοβαρά πολιτικά γεγονότα. Ο αγώνας της ανεξαρτησίας στην...

Η μνημειώδης επέμβαση με blanco στο στήθος της Αλίκης Βουγιουκλάκη!

Μια ζωή η Αλίκη Βουγοουκλάκη ήταν η εθνική μας σταρ, αλλά αυτός ο τίτλος...

Όταν ο Μητσοτάκης παρακολουθούσε τον βασικό εσωκομματικό αντίπαλο και υπουργό του

Λένε ότι η Ιστορία διδάσκει, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις κάποιοι είναι... ανεπίδεκτοι μαθήσεως. Το...

Η «Λορελάι» που προκάλεσε τον πρώτο αντι-γερμανικό μένος στην Ελλάδα

Η «Λορελάι» στη γερμανική κουλτούρα είναι μια σειρήνα που απογοητευμένη από έναν άτυχο έρωτα...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΒΙΝΤΕΟ

Σχολιαστε το αρθρο

Tο newsbreak.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το newsbreak.gr ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρει.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

«Βόμβα» από Αμερικανό επιστήμονα: Ο νέος κορωνοϊός κατασκευάστηκε και διέρρευσε από τη Γουχάν με ευθύνη των ΗΠΑ!

Μια γενετικά τροποποιημένη ασθένεια που κατασκευάστηκε με αμερικανικά κεφάλαια...

Σέρρες: Παιδί γνωστού γιατρού ο 11χρονος που σκοτώθηκε μετά από έκρηξη στο λεβητοστάσιο – Τι οδήγησε στην τραγωδία

Συντετριμμένος ο πατέρας του παιδιού - «Διαφωνούσα με το έργο» λέει ο διευθυντής του σχολείου

Στο γηροκομείο η Ρένα Κουμιώτη – Δεν ξέρει ότι πέθανε ο γιος της

Στο Γηροκομείο Αθηνών, σε διπλανά δωμάτια με τη μεγάλη...

«Χειροβομβίδα» από τον καθηγητή Βιοχημείας Κωνσταντίνο Πουλά: «Ο ιός ήταν προσπάθεια πειραματική και συνεργάζονταν και Έλληνες»

Υποστήριξε ακόμα ότι δεν μπορεί να χτιστεί τείχος ανοσίας και πως οι μαζικοί εμβολιασμοί προκαλούν μεταλλάξεις

NEWSROOM