Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2022

Σαν σήμερα, το 1936, το σταυρόλεξο έκανε την πρώτη του εμφάνισή στην Ελλάδα!

Συντάκτης: Newsroom

Δημοσίευση:

Σήμερα (28/9) το σταυρόλεξο έχει γενέθλια. Η συντροφιά πολλών ανθρώπων συμπληρώνει τα 86 χρόνια του, τουλάχιστον στην ελληνική του εκδοχή. Βρισκόμαστε στα 1936, οι εφημερίδες κυκλοφορούν με καθεστώς λογοκρισίας. Ο Ιωάννης Μεταξάς τους έχει απαγορεύσει να κάνουν βασικά θέματα στην πρώτη σελίδα εγκλήματα και άλλες δυσάρεστες ειδήσεις. Αναζητούν ύλη για να γεμίσουν τις σελίδες τους. Δημοσιεύουν παντός είδους αναγνώσματα και η εφημερίδα «Πρωία» από τις σοβαρές της εποχής λανσάρει το πρώτο ελληνικό σταυρόλεξο με τον κακόηχο τίτλο «σταυρωταί λέξεις» ως μετάφραση του αγγλικού crossword.

Το ραντεβού με τους αναγνώστες δεν ήταν καθημερινό, αλλά εβδομαδιαίο. Κάθε Δευτέρα.

Υπήρχαν φυσικά και οι σχετικές… οδηγίες χρήσεως.

Για όσους επεχείρησαν να λύσουν το πρώτο αυτό σταυρόλεξο δίνουμε τις λύσεις που δημοσιεύθηκαν μια εβδομάδα μετά.

Στο ίδιο φύλλο, στο δεύτερο σταυρόλεξο, δίνονται εξτρά συμβουλές σε όσους δυσκολεύονταν να βρουν μια λέξη…

Οι… σταυρωτές λέξεις είχαν επιτυχία, έγιναν καθημερινές (τότε οι εφημερίδες κυκλοφορούσαν και τις επτά μέρες της εβδομάδας), αλλά στις 10 Ιουνίου 1938 ήρθε η ανατροπή από το περιοδικό «Θησαυρός»  που έφερε την επανάσταση στα λαϊκά περιοδικά. Με μοντέρνα σελιδοποίηση, έξυπνα κείμενα γρήγορα άφησε πίσω του, κυκλοφοριακά, το παντοδύναμο «Μπουκέτο» που ήταν κατεστημένο στο χώρο.

Το εξώφυλλο του 2ου τεύχους του «Θησαυρού»

Από το πρώτο τεύχος έκαναν την εμφάνισή τους οι… σταυρωτές λέξεις, αλλά με το εύχρηστο όνομα «σταυρόλεξο». Νονός του ο Απόστολος Μαγγανάρης,  διευθυντής σύνταξης του περιοδικού, ένας πολυπράγμων δημοσιογράφος που συνέδεσε το όνομά του με την θρυλική «Μάσκα» της οποίας υπήρξε εμπνευστής και για χρόνια διευθυντής, ενώ όλα τα πετυχημένα λαϊκά περιοδικά είχαν στηθεί από αυτόν. Χαρακτηριστικό είναι ότι όταν άφησε τον «Θησαυρό» πήρε ένα μικρής κυκλοφορίας περιοδικό αισθηματικών ιστορικών με το όνομα «Ρομάντσο» και το μεταμόρφωσε στο έντυπο που κυριάρχησε στο χώρο για σχεδόν μισό αιώνα. Ο Μαγγανάρης αργότερα, στα μέσα της δεκαετίας του ’50 υπήρξε αρχισυντάκτης του εβδομαδιαίου περιοδικού «Ταχυδρόμος» με εκδότη – διευθυντή τον Χρήστο Λαμπράκη.

Ο Απόστολος Μαγγανάρης, αριστερά, απεικονίζεται ως… διάβολος στη απόσπασμα της γελοιογραφικής σύνθεσης του Νίκου Ζωγράφου, στο Πρωτοχρονιάτικο τεύχος του 1939

Ο Ασημάκης Γιαλαμάς σε μια έμμετρη παρουσίαση του δημοσιογραφικού δυναμικού του περιοδικού αναφέρει για τον Μαγγανάρη

Υπάρχει και σκίτσο για το σταυρόλεξο με το όνομα του επιμελητή του

Το πλήρες όνομά του ήταν Λιονέλ Δεπόλας για τον οποίο ο Γιαλαμάς αναφέρει:

Ο Δεπόλας δημιουργούσε σταυρόλεξα και για άλλες εφημερίδες ή περιοδικά. Από μια έρευνα που κάναμε το 1968 ήταν διευθυντής του 15ήμερου, βραχύβιου περιοδικού «Σκέψεις και Γέλιο» που φιλοξενούσε παιχνίδια, γελοιογραφίες και φυσικά σταυρόλεξα.

Η «Πρωία» με πέντε μήνες καθυστέρηση προσχώρησε κι αυτή στην άποψη Μαγγανάρη για την ονομασία. Στο φύλλο της 2ας Νοεμβρίου 1938 άλλαζε κι αυτή τη βινιέτα

Το παράδειγμα της «Πρωίας» το ακολούθησαν όλες σχεδόν οι εφημερίδες. Κάποιες μάλιστα για να μην πληρώνουν τους ελάχιστους «ειδικούς» της νέας μόδας απευθύνθηκαν στους αναγνώστες τους οι οποίοι έστελναν σταυρόλεξα και τα καλύτερα δημοσιεύονταν!

Από τη δεκαετία του ’60, ίσως και παλαιότερα, άρχισαν να κυκλοφορούν περιοδικά που στηρίζονταν στη δημοσίευση σταυρολέξων. Μαζί με το κλασσικό είχαν δημιουργηθεί δεκάδες παραλλαγές (σκανδιναβικό, κρυπτογραφικό κ.ά), άρα το έδαφος ήταν πρόσφορο. Μερικοί τίτλοι: «Εγκυκλοπαιδικό Σταυρόλεξο», «Το Τεστ» (1967), «Μήπως Γνωρίζετε», «Γρίφος», «Κουίζ», «Σάββατο», «Μπίνγκο για όλους», «Λύσε το» κ.ά.

Λίγη ιστορία: Είναι αγγλική εφεύρεση, αλλά δημοσιεύθηκε σε αμερικανική εφημερίδα. Ο Άρθουρ Γουάιν από τη Λίβερπουλ είχε αναλάβει την Κυριακάτικη σελίδα της ψυχαγωγίας στην εφημερίδα «Κόσμος της Νέας Υόρκης».

Στο φύλλο της 21ης Δεκεμβρίου 1913 κι αφού είχε εξαντλήσει όλα τα τρικ με πνευματικά παιχνίδια δημοσιεύει το πρώτο σταυρόλεξο που το ονόμασε «Puzzles word cross». Ο σελιδοποιός από λάθος το έγραψε cross – word κι έμεινε.

Στην Ευρώπη ήρθε το 1924 όταν στις 2 Νοεμβρίου φιλοξενήθηκε στη  «Sunday Express»

Γρήγορα έγινε μόδα και στις μέρες επιβιώνει όχι μόνο στο χαρτί, αλλά και στο ίντερνετ.

Ακολουθήστε το newsbreak.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο newsbreak.gr

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ APP ΤΟΥ NEWSBREAK

Ακολουθήστε μας στο Youtube!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η συγκλονιστική ανταπόκριση του BBC από την Πλατεία Συντάγματος τη Ματωμένη Κυριακή του ’44

Υπάρχει ένα μοναδικό ηχητικό ντοκουμέντο από την Κυριακή του '44 που άρχισαν τα Δεκεμβριανά....

Τι έγραφαν οι Αθηναϊκές εφημερίδες μια ημέρα πριν τον αιματηρό Δεκέμβρη του ’44

Την Αθήνα τη... σεβάστηκαν οι Ιταλοί, τη σεβάστηκαν οι Γερμανοί, αλλά δυστυχώς δεν τη...

Ρόζα Εσκενάζι: Το σπάνιο βίντεο από την πρώτη της τηλεοπτική εμφάνιση και οι γρίφοι...

Σάρα Σκινάζι, Σάρα Ζαρντινίδη, Ρόζα Εσκενάζι και στο τέλος Ροζαλία Εσκενάζι. Αυτά είναι τα ονόματα...

Μουντιαλ: Το εισιτήριο του Κατάρ για συμμετοχή στις αποφάσεις για το μέλλον του κόσμου!

Υπάρχει σοβαρός άνθρωπος που να πιστεύει ότι ένα κράτος, έστω και πάμπλουτο, πετά 220...

Φρέντι Μέρκιουρι: Σε 46 χρόνια πρόλαβε να τα ζήσει όλα

Ήταν 24 Νοεμβρίου 1991, όταν ανακοινώθηκε ότι ο Φρέντι Μέρκιουρι κατέληξε στα 46 του...

Η πρώτη δωροδοκία σε Μουντιάλ είχε χρώμα ελληνικό!

Αυτές τις μέρες γίνεται πολύς λόγος για τον τρόπο που το Κατάρ πήρε τη...

Το σπάνιο βίντεο του Βασίλη Τσιτσάνη να τραγουδά τη «Συννεφιασμένη Κυριακή» και η διαμάχη...

Αποτελεί διαμάντι της λαϊκής μουσικής, κορυφαία, ίσως στιγμή, έμπνευσης του Βασίλη Τσιτσάνη. Κι όπως...

Σε ποιον ανήκει η προτομή-σύμβολο στο προαύλιο του Πολυτεχνείου

Είναι το σημείο όπου κάθε χρόνο, χιλιάδες πολίτες αφήνουν ένα λουλούδι, ή καταθέτουν στεφάνι,...

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: «Έτσι έφερα την εικόνα της Παναγίας Σουμελά στην Ελλάδα»

Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 91 χρόνια από τον επαναπατρισμό ενός από τα σημαντικότερα θρησκευτικά...

Η απαγωγή του Βασίλη Αυλωνίτη και τα γράμματα στη γυναίκα του

Ο Βασίλης Αυλωνίτης μπορεί να έχει φύγει χρόνια από τη ζωή, αλλά παραμένει «ζωντανός»...

Η τελευταία ανταπόκριση από το Μέτωπο ενώ ο δημοσιογράφος ήταν ήδη νεκρός!

Στις μέρες μας το δημοσιογραφικό επάγγελμα περνά κρίση. Ο κόσμος δεν έχει σε εκτίμηση...

«Πόλεμος» για τις κυκλοφορίες στην Αθήνα του 1955

Ο Νοέμβριος του 1955 ήταν γεμάτος σοβαρά πολιτικά γεγονότα. Ο αγώνας της ανεξαρτησίας στην...

Η μνημειώδης επέμβαση με blanco στο στήθος της Αλίκης Βουγιουκλάκη!

Μια ζωή η Αλίκη Βουγοουκλάκη ήταν η εθνική μας σταρ, αλλά αυτός ο τίτλος...

Όταν ο Μητσοτάκης παρακολουθούσε τον βασικό εσωκομματικό αντίπαλο και υπουργό του

Λένε ότι η Ιστορία διδάσκει, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις κάποιοι είναι... ανεπίδεκτοι μαθήσεως. Το...

Η «Λορελάι» που προκάλεσε τον πρώτο αντι-γερμανικό μένος στην Ελλάδα

Η «Λορελάι» στη γερμανική κουλτούρα είναι μια σειρήνα που απογοητευμένη από έναν άτυχο έρωτα...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΒΙΝΤΕΟ

Σχολιαστε το αρθρο

Tο newsbreak.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το newsbreak.gr ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρει.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

«Βόμβα» από Αμερικανό επιστήμονα: Ο νέος κορωνοϊός κατασκευάστηκε και διέρρευσε από τη Γουχάν με ευθύνη των ΗΠΑ!

Μια γενετικά τροποποιημένη ασθένεια που κατασκευάστηκε με αμερικανικά κεφάλαια...

Σέρρες: Παιδί γνωστού γιατρού ο 11χρονος που σκοτώθηκε μετά από έκρηξη στο λεβητοστάσιο – Τι οδήγησε στην τραγωδία

Συντετριμμένος ο πατέρας του παιδιού - «Διαφωνούσα με το έργο» λέει ο διευθυντής του σχολείου

Στο γηροκομείο η Ρένα Κουμιώτη – Δεν ξέρει ότι πέθανε ο γιος της

Στο Γηροκομείο Αθηνών, σε διπλανά δωμάτια με τη μεγάλη...

«Χειροβομβίδα» από τον καθηγητή Βιοχημείας Κωνσταντίνο Πουλά: «Ο ιός ήταν προσπάθεια πειραματική και συνεργάζονταν και Έλληνες»

Υποστήριξε ακόμα ότι δεν μπορεί να χτιστεί τείχος ανοσίας και πως οι μαζικοί εμβολιασμοί προκαλούν μεταλλάξεις

NEWSROOM