Όταν η Duolingo αποφάσισε να διαγράψει όλα της τα βίντεο από TikTok και Instagram τον Μάιο, το κοινό δεν γνώριζε ακόμη τι ερχόταν.
Η δημοφιλής εφαρμογή εκμάθησης γλωσσών, γνωστή για τη μασκότ-κουκουβάγια και τη viral παρουσία της, ανακοίνωσε λίγο αργότερα πως γίνεται “AI-first” εταιρεία, δηλαδή, ότι στρέφεται κατά προτεραιότητα στην τεχνητή νοημοσύνη, αυτοματοποιώντας εργασίες και απομακρύνοντας εξωτερικούς συνεργάτες.
Αυτό δεν πέρασε απαρατήρητο. Νέοι χρήστες ξεκίνησαν να διαγράφουν μαζικά την εφαρμογή σε ένδειξη διαμαρτυρίας, χάνοντας χωρίς δισταγμό τα “streaks” (βραβεία συνεχόμενης χρήσης). Τα σχόλια στις αναρτήσεις της Duolingo γέμισαν οργή: όχι τόσο για την AI αυτή καθαυτή, αλλά γιατί αντικαθιστούσε ανθρώπινους εργαζόμενους.
Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο
Η Duolingo δεν είναι η μόνη. Η Klarna και η Salesforce μιλούν δημόσια για λιγότερες προσλήψεις λόγω αυτοματοποίησης με AI. Παράλληλα, η αγορά γεμίζει “agents”, λογισμικά που εκτελούν εργασίες χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Για πολλούς, αυτό είναι το ξεκάθαρο σημάδι πως η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι εδώ για να βοηθήσει τον άνθρωπο, αλλά για να τον αντικαταστήσει.
Όμως η οργή δεν περιορίζεται στον εργασιακό τομέα. Η δυσφορία αγγίζει και άλλες πτυχές της καθημερινότητας:
- Η χαμηλή ποιότητα των AI αποτελεσμάτων.
- Η τεράστια κατανάλωση ενέργειας και η ρύπανση από data centers.
- Η ψυχική κόπωση από υπερβολική έκθεση σε AI περιεχόμενο.
- Οι υποκλοπές καλλιτεχνικών έργων για την εκπαίδευση των μοντέλων.
Οι καλλιτέχνες ήταν από τους πρώτους που αντιστάθηκαν. Από τα πρώτα ψηφιακά έργα που δημιουργούσαν “πάπιες πάνω σε μηχανές” το 2022, περάσαμε στις μαζικές καταγγελίες για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, ιδίως κατά τη διάρκεια της απεργίας των σεναριογράφων στο Χόλιγουντ το 2023.
Μια “ατμόσφαιρα” δυσφορίας που δεν υποχωρεί
Ο συγγραφέας Μπράιαν Μέρτσαντ (Brian Merchant), ειδικός στην ιστορία των Λουδιτών, των πρώτων τεχνοφοβικών εργατών, μιλά για ένα νέο κλίμα “γενικής καχυποψίας”. Ακόμα και ένα σημάδι στίξης μπορεί να υποψιάσει τους χρήστες ότι ένα κείμενο είναι γραμμένο από AI. Και δεν το συγχωρούν.
Οι έρευνες το επιβεβαιώνουν: ενώ πριν το ChatGPT, μόλις το 38% των Αμερικανών εξέφραζε ανησυχίες για την τεχνητή νοημοσύνη, μέχρι το τέλος του 2023 το ποσοστό αυτό ξεπέρασε το 50%. Και παραμένει σταθερά ψηλά.
Οι πλατφόρμες γεμίζουν από σχόλια χλευασμού σε AI περιεχόμενο. Χρήστες “τρολάρουν” βίντεο στο Instagram, podcasts στο Spotify, μέχρι και ετικέτες σε συσκευασίες φαγητού. Πολλοί αποδοκιμάζουν ανοιχτά το περιεχόμενο ως “ψεύτικο”, “άνευρο”, ή απλώς “φτιαγμένο από ρομπότ”.
Η οργή βγαίνει και στον δρόμο
Η ανησυχία δεν μένει πια στο διαδίκτυο. Γονείς εκφράζουν φόβους για την επίδραση των AI εργαλείων στην ψυχική υγεία των παιδιών τους. Ζευγάρια αναφέρουν πως η υπερβολική ενασχόληση με chatbot δημιουργεί απόσταση. Αγροτικές κοινότητες διαμαρτύρονται για την εγκατάσταση ρυπογόνων data centers κοντά τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπόθεση της xAI, εταιρείας του Ίλον Μασκ, που στήνει τεράστιο data center με 30 γεννήτριες μεθανίου στο Μέμφις. Οι κάτοικοι οργανώνονται όχι μόνο ψηφιακά αλλά και με φυσική παρουσία.
Σε αντίθεση με την επανάσταση του διαδικτύου, που επέκτεινε την πρόσβαση στη γνώση και ενδυνάμωσε τους απλούς πολίτες, η εποχή της γενετικής AI μοιάζει να ευνοεί τους ισχυρούς. Όπως λέει η φιλόσοφος της τεχνολογίας Σάνον Βάλορ: «Η καινοτομία κάποτε στόχευε στην ευημερία των ανθρώπων. Σήμερα, φαίνεται να εξυπηρετεί μόνο όσους έχουν ήδη προνόμια».
Η τεχνητή νοημοσύνη, αντί να είναι ένα εργαλείο συλλογικής προόδου, απειλεί να μετατραπεί σε μέσο συγκέντρωσης ισχύος, οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής, σε λίγα χέρια.
Δείτε Επίσης:
