Πολλές χιλιάδες μεταλλάξεις έχουν βρεθεί σε απομονωμένες ομάδες του ιού σε διάφορες χώρες, με περίπου 4.000 διαφορετικές γονιδιακές μεταλλάξεις ακίδων πρωτεΐνης να έχουν εντοπιστεί μέχρι στιγμής. Ωστόσο, οι παραλλαγές που εντοπίστηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νότιο Αφρική έχουν τέτοια μετάλλαξη που δημιουργεί ανησυχία με αυξημένη την πιθανότητα να είναι πιο μολυσματικές. Να μεταδίδονται δηλαδή πολύ πιο εύκολα και να μολύνουν περισσότερους ανθρώπους από το αρχικό στέλεχος του ιού.
Και οι δύο μεταλλάξεις του ιού έχουν εντοπιστεί σε πολλές άλλες χώρες και μπορεί ήδη να είναι ευρέως διαδεδομένες. Ωστόσο, επειδή πολλές χώρες δεν παρακολουθούν τακτικά τυχόν μεταλλάξεις στα γονιδιώματα κοροναϊού στα άτομα που βρίσκονται θετικοί, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε κατά πόσο έχουν εξαπλωθεί αυτές οι μεταλλάξεις – ή εάν αυτές οι παραλλαγές του ιού αποκτούν περαιτέρω μεταλλάξεις που προκαλούν ανησυχία. Η ενίσχυση των παγκόσμιων προσπαθειών εποπτείας πρέπει επομένως να αποτελεί προτεραιότητα.
Μια άλλη μετάλλαξη έχει εντοπιστεί στη Νιγηρία, αν και δεν έχουν δημοσιευτεί ακόμη λεπτομέρειες για τις ακριβείς διαφοροποιήσεις που περιλαμβάνει.
Πόσο αποτελεσματικά είναι τα εμβόλια για τις μεταλλάξεις του ιού;
Οι περισσότεροι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα υπάρχοντα εμβόλια που αναπτύσσονται κατά του COVID-19 – συμπεριλαμβανομένων εκείνων στα οποία έχουν χορηγηθεί άδειες έκτακτης ανάγκης και χρησιμοποιούνται ήδη για τον εμβολιασμό ανθρώπων σε διάφορες χώρες – θα εξακολουθήσουν να είναι αποτελεσματικά. Αν και τα εμβόλια βασίζονται στην ιική πρωτεΐνη, οι αλλαγές στη δομή της ακίδας πρωτεΐνης που παρατηρούνται σε αυτές τις νέες μεταλλάξεις είναι ακόμη σχετικά μικρές και το ανοσοποιητικό σύστημα εκπαιδεύεται για να τα αναγνωρίζει.
Ωστόσο, είναι πιθανό ότι περαιτέρω μεταλλάξεις θα μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα τα τρέχοντα εμβόλια να γίνουν λιγότερο αποτελεσματικά, και αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει συμβουλέψει όλες τις χώρες να αυξήσουν την επιτήρησή τους για το πώς μεταλλάσσεται ο ιός, με δειγματοληψία από ασθενείς – ειδικά τα νέα κρούσματα.
Η προσπάθεια μείωσης του αριθμού των ατόμων που έχουν μολυνθεί είναι επίσης σημαντική, επειδή οι μεταλλάξεις είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν όταν ο ιός συνεχίζει να εξαπλώνεται και να μολύνει νέους ξενιστές. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με μέτρα όπως η φυσική απόσταση, η χρήση μάσκας, ο καλός αερισμός των δωματίων, η αποφυγή συνωστισμού, ο καθαρισμός των χεριών και η προσοχή όταν βήχουμε.
Εάν μια μετάλλαξη μείωνε την αποτελεσματικότητα ενός εμβολίου, θα ήταν σχετικά εύκολο να τροποποιηθεί το εμβόλιο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις πλατφόρμες εμβολίων που βασίζονται σε νεότερες τεχνολογίες όπως τα εμβόλια mRNA, καθώς μπορούν να τροποποιηθούν γρήγορα. Για να γίνει αυτό, οι επιστήμονες πρέπει να καταλάβουν πώς μεταλλάσσεται ο ιός και που (σε ποιες χώρες) εντοπίζονται οι παραλλαγές που μεταφέρουν αυτές τις μεταλλάξεις – ένας άλλος λόγος για τον οποίο είναι απαραίτητη η συνεχής παγκόσμια παρακολούθηση.
