Η συμφωνία για το φυσικό αέριο μεταξύ της τουρκικής Botaş και της βουλγαρικής Bulgargaz, η οποία πριν από τρία χρόνια είχε χαρακτηριστεί ως «ιστορική», βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο έντονων πολιτικών και οικονομικών αντιπαραθέσεων στη Βουλγαρία.
Η σύμβαση υπογράφηκε στις 3 Ιανουαρίου 2023 και παρέχει στη Βουλγαρία πρόσβαση στο τουρκικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου, καθώς και σε πέντε τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που βρίσκονται στην Τουρκία. Η διάρκειά της είναι 13 χρόνια και προβλέπει ετήσια δυναμικότητα μεταφοράς 1,5 δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.
Η συμφωνία προέκυψε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τη Σόφια, μετά τη διακοπή των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου το 2022, όταν η βουλγαρική κυβέρνηση αρνήθηκε να πληρώσει σε ρούβλια. Η ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών πηγών ενέργειας οδήγησε στην αναζήτηση νέων διαδρομών εφοδιασμού.
Μέσω της συγκεκριμένης σύμβασης, η Βουλγαρία απέκτησε τη δυνατότητα να αγοράζει LNG από διεθνείς αγορές, να εκφορτώνει τα φορτία σε τουρκικούς τερματικούς σταθμούς, να πραγματοποιεί την επαναεριοποίηση του καυσίμου στην Τουρκία και στη συνέχεια να το μεταφέρει μέσω του τουρκικού δικτύου έως τα βουλγαρικά σύνορα.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι επικρίσεις στη Βουλγαρία σχετικά με το οικονομικό κόστος της συμφωνίας. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η βουλγαρική πλευρά καταβάλλει σημαντικά πάγια τέλη για δεσμευμένη δυναμικότητα, ακόμη και όταν αυτή δεν χρησιμοποιείται πλήρως, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις για τις κρατικές ενεργειακές επιχειρήσεις.
Το θέμα επανήλθε δυναμικά στην επικαιρότητα μετά την επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στη Σόφια, όπου συναντήθηκε με τη βουλγαρική πολιτική ηγεσία. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Echedoros.blog, η βουλγαρική πλευρά υποστηρίζει ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο επαναδιαπραγμάτευσης ορισμένων όρων της συμφωνίας, με στόχο τη μείωση των οικονομικών βαρών που προκύπτουν από αυτήν.
Από την άλλη πλευρά, η Άγκυρα παρουσιάζει τη συμφωνία ως στρατηγική επιτυχία που ενίσχυσε την ενεργειακή ασφάλεια της Βουλγαρίας και ταυτόχρονα αναβάθμισε τον ρόλο της Τουρκίας στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Ο Χακάν Φιντάν έχει τονίσει ότι η αύξηση της δυναμικότητας μεταφοράς φυσικού αερίου προς τη Βουλγαρία αποτελεί ζήτημα στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Ευρώπης.
Η συμφωνία Botaş–Bulgargaz θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη στρατηγική του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος επιδιώκει να μετατρέψει την Τουρκία σε περιφερειακό κόμβο φυσικού αερίου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, η Βουλγαρία αποκτά κομβικό ρόλο, καθώς αποτελεί την πρώτη χερσαία πύλη σύνδεσης της Τουρκίας με την αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τις ευρωπαϊκές συζητήσεις αφορά την προέλευση του φυσικού αερίου που διακινείται μέσω των τουρκικών υποδομών. Αν και η σύμβαση αφορά αποκλειστικά την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις και όχι την αγορά συγκεκριμένου καυσίμου, αναλυτές έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι ρωσικό φυσικό αέριο θα μπορούσε να καταλήγει στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω της Τουρκίας.
Παρά τις αντιδράσεις, η συμφωνία εφαρμόζεται στην πράξη. Το πρώτο φορτίο LNG που αξιοποιήθηκε μέσω της συνεργασίας έφτασε στην Τουρκία τον Απρίλιο του 2023 και προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οι τουρκικές υποδομές εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τον εφοδιασμό της Βουλγαρίας με υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Η βασική διαφωνία μεταξύ των δύο πλευρών δεν αφορά τη νομιμότητα της συμφωνίας, αλλά το κατά πόσο οι οικονομικοί όροι που συμφωνήθηκαν το 2023 εξυπηρετούν τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Βουλγαρίας.
*Φωτογραφία
Δείτε επίσης:
- Στροφή 180 μοιρών από τη Βουλγαρία: «Κόβει» τη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία
- MEF: Οι επεκτατικές φιλοδοξίες της Τουρκίας δεν πρέπει να αγνοούνται από τις ΗΠΑ
