Η πολιτική ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών οφείλει να αξιολογήσει με ιδιαίτερη σοβαρότητα τη ρητορική που εκπορεύεται από την Τουρκία, καθώς αυτή αποτυπώνει ευρύτερους στρατηγικούς σχεδιασμούς και όχι μια παροδική πολιτική κόντρα, αναφέρει σε κεντρικό του άρθρο στο Middle East Forum, ο Sirwan Kajjo. Η Ουάσινγκτον δεν θα πρέπει να προσπεράσει τις πρόσφατες τοποθετήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος συνέδεσε ευθέως την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας με την κατάσταση στον Λίβανο και τη Συρία, θεωρώντας τες απλώς ως ένα ακόμη επεισόδιο στην προσωπική του αντιπαράθεση με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, επισημαίνει η ανάλυση.
Η τάση αυτή δεν είναι καινούργια, καθώς η Άγκυρα διατηρεί διαχρονικά βλέψεις για εδάφη που ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, μια στρατηγική που έχει ενταθεί σημαντικά υπό τη διακυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης. Τούρκοι αξιωματούχοι χρησιμοποιούν ιστορικά έγγραφα για να προβάλουν διεκδικήσεις στη Μοσούλη του Ιράκ, ενώ αναφέρονται συχνά με νοσταλγία στη Δαμασκό και το Χαλέπι. Αυτός ο αναθεωρητισμός διαμορφώνει πλήρως την περιφερειακή πολιτική της χώρας, με τον Τούρκο πρόεδρο να επιδιώκει πλέον μια Μέση Ανατολή όπου θα κυριαρχούν τα ισλαμιστικά κινήματα. Στην προσπάθειά της αυτή, η Άγκυρα εκμεταλλεύεται την προσέγγιση Αμερικανών διπλωματών που τη θεωρούν πυλώνα σταθερότητας, την ώρα που η ίδια αντιλαμβάνεται την Ιερουσαλήμ ως το βασικό εμπόδιο για την υλοποίηση των σχεδίων της.
Η ισραηλινή πίεση, η κουρδική παράμετρος και η επικυριαρχία στη Συρία
Οι περιφερειακές ισορροπίες άρχισαν να μεταβάλλονται ραγδαία μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023. Η Τουρκία συνειδητοποίησε ότι το Ισραήλ είναι αποφασισμένο να αναλάβει δυναμικές πρωτοβουλίες για την ασφάλειά του σε ολόκληρη την περιοχή. Αυτή η νέα πραγματικότητα ανάγκασε την τουρκική ηγεσία να αναζητήσει μια μορφή προσέγγισης με το κουρδικό στοιχείο στο εσωτερικό της, με την ελπίδα ότι θα θωρακίσει τη χώρα από τους εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Ωστόσο, υπάρχει χάσμα προσδοκιών ανάμεσα στις δύο πλευρές, καθώς οι Κούρδοι κάνουν λόγο για ειρηνευτική διαδικασία, ενώ η Άγκυρα προσεγγίζει το ζήτημα καθαρά ως θέμα εθνικής ασφάλειας και καταπολέμησης της τρομοκρατίας, προτιμώντας να τηρήσει στάση αναμονής.
Η αποδυνάμωση των κουρδικών ομάδων σε Συρία και Τουρκία, λόγω της συνεχούς πίεσης από την Άγκυρα και τους συμμάχους της, άνοιξε τον δρόμο για την επέκταση της τουρκικής επιρροής. Η Συρία εξελίσσεται πλέον σε μια ιδιότυπη «αυλή» της Τουρκίας σε οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, με ένα φιλικό προς την Άγκυρα καθεστώς να βρίσκεται στην εξουσία και την τουρκική χρηματοδότηση να αναδιοργανώνει τις συριακές δομές ασφαλείας. Παράλληλα, η Άγκυρα προσδοκά ότι ένας αποσταθεροποιημένος Λίβανος θα της προσφέρει ακόμη μεγαλύτερο ζωτικό χώρο για την προβολή της ισχύος της.
Η επιθετική ρητορική ως προάγγελος στρατιωτικών ενεργειών
Η χρήση σκληρής και επεκτατικής γλώσσας από Τούρκους αξιωματούχους αποτελεί πλέον καθημερινότητα και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως απλή επικοινωνιακή τακτική, εκτιμά ο Kajjo. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δημόσια τοποθέτηση του Τούρκου Υπουργού Εσωτερικών, Μουσταφά Τσιφτσί, ο οποίος δήλωσε ότι μετά την απελευθέρωση της Δαμασκού, του Χαλεπίου και του Καραμπάχ, στόχος παραμένει η Ιερουσαλήμ.
Η πρόσφατη ιστορία με το Ιράν, τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς έχει αποδείξει ότι η Δύση διαπράττει σφάλμα όταν υποτιμά τέτοιου είδους δηλώσεις, καθώς οι ισλαμιστές ηγέτες χρησιμοποιούν συχνά τον εμπρηστικό λόγο ως προστάδιο για τη λήψη συγκεκριμένων στρατιωτικών και πολιτικών μέτρων. Ενώ στο παρελθόν η Άγκυρα κατέφευγε σε περιφερειακούς εντυπωσιασμούς για να αποσπάσει την προσοχή από τα εσωτερικά της προβλήματα, σήμερα η κυβέρνηση Ερντογάν έχει εδραιώσει πλήρως την εξουσία της και δεν πιέζεται από την εγχώρια αντιπολίτευση. Κατά συνέπεια, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ισραήλ οφείλουν να αντιμετωπίζουν την τουρκική επιθετικότητα ως μια συγκροτημένη και διαρκώς εξελισσόμενη επεκτατική στρατηγική, καταλήγει η ανάλυση του Middle East Forum.
Δείτε επίσης:
- Milliyet: Τα σενάρια σύγκρουσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ
- Jerusalem Post: Γιατί αυξάνονται οι πιθανότητες σύγκρουσης Τουρκίας – Ισραήλ
- MEF: «Τα σχέδια του Ερντογάν να συναντήσουν κόστος που δεν μπορεί να ελέγξει»
- JP: Ο Τραμπ εξισορροπεί την κόντρα Τουρκίας – Ισραήλ
