Μέσα σε μια άκρως τεταμένη και εκρηκτική ατμόσφαιρα ολοκληρώθηκε στην Ελβετία ο πρώτος κύκλος των διπλωματικών επαφών ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Στο θέρετρο του Μπίργκενστοκ, η προσπάθεια προσέγγισης επισκιάστηκε από τις ευθείες προειδοποιήσεις του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, για δυναμική επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων, τη στιγμή που ο Αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, συμμετείχε για πρώτη φορά σε κοινό τραπέζι διαλόγου με την ιρανική αντιπροσωπεία. Η όλη διαδικασία βυθίστηκε στην αβεβαιότητα μετά την αιφνιδιαστική απόφαση της Τεχεράνης να αποκλείσει εκ νέου τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο στα Στενά του Ορμούζ, παγώνοντας τις προσδοκίες για τη βιωσιμότητα της πρόσφατης διμερούς κατανόησης.
Το παρασκήνιο της ρήξης και η ανάρτηση Τραμπ
Οι συνομιλίες αυτές, οι οποίες διεξήχθησαν υπό την αιγίδα και τη μεσολάβηση του Κατάρ, αποτελούσαν την πρώτη έμπρακτη εφαρμογή του μνημονίου που είχε υπογραφεί προ εβδομάδος. Το συγκεκριμένο πλαίσιο προέβλεπε την ομαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και την κατάπαυση του πυρός στα μέτωπα της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη ισραηλινή εισβολή από τον περασμένο Μάρτιο. Ωστόσο, το Ιράν κατηγόρησε την Ουάσινγκτον για αθέτηση των δεσμεύσεών της σχετικά με τον τερματισμό των συγκρούσεων στον Λίβανο, προχωρώντας σε αντίμετρα και περιορίζοντας την ατζέντα των συζητήσεων μακριά από το κρίσιμο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα επιθετική μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. «Το Ιράν πρέπει να σταματήσει αμέσως τους αδρά πληρωμένους πληρεξουσίους του στον Λίβανο από το να προκαλούν προβλήματα», έγραψε ο Αμερικανός Πρόεδρος στο Truth Social, συμπληρώνοντας με νόημα: «Αν δεν το κάνουν, θα χτυπήσουμε το Ιράν πολύ σκληρά ξανά, ακριβώς όπως κάναμε την περασμένη εβδομάδα, πιο σκληρά!», Στον αντίποδα, ο Τζέι Ντι Βανς προσπάθησε από το ελβετικό θέρετρο να εξομαλύνει τις εντυπώσεις, εκτιμώντας ότι παρά τις δυσκολίες υπάρχει μια σταδιακή τάση αποκλιμάκωσης. «Αυτά τα πράγματα είναι πάντα λίγο μπερδεμένα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.
Το ενεργειακό σοκ και το πάγωμα της ναυσιπλοΐας
Η απόφαση της Τεχεράνης να προχωρήσει εκ νέου σε ναυτικό αποκλεισμό το Σάββατο ήρθε ως συνέπεια της συνεχιζόμενης βίας στο πεδίο του Λιβάνου, παρά τη συμφωνηθείσα εκεχειρία της Παρασκευής. Ο τετράμηνος προηγούμενος αποκλεισμός της συγκεκριμένης διόδου είχε ήδη προκαλέσει τη μεγαλύτερη ιστορική αναταραχή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Αν και οι ΗΠΑ εξέφρασαν αμφιβολίες για το αν τα Στενά είναι πράγματι κλειστά, τα επίσημα δεδομένα ναυσιπλοΐας επιβεβαίωσαν το πάγωμα της κίνησης, με τα εμπορικά πλοία να αποφεύγουν τη διέλευση και τις ιρανικές στρατιωτικές πηγές να επιβεβαιώνουν τη διακοπή έκδοσης νέων αδειών.
Οι όροι της Τεχεράνης και η ανθρωπιστική κρίση στον Λίβανο
Το Ιράν ξεκαθάρισε τη στάση του, τονίζοντας ότι δεν πρόκειται να εισέλθει στην επόμενη φάση του εξηνταήμερου πλάνου διαπραγματεύσεων για τα πυρηνικά και τις κυρώσεις, εάν δεν σταματήσουν οι εχθροπραξίες στον Λίβανο και δεν αποδεσμευτούν τα υπεσχημένα οικονομικά οφέλη. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, επιβεβαίωσε τον μονοήμερο χαρακτήρα των επαφών της Κυριακής, ενώ ο Πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε αισιόδοξος για τις οικονομικές προοπτικές της χώρας του, εστιάζοντας στην ανάκτηση μέρους των παγωμένων ιρανικών πόρων.
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει δραματική, καθώς οι εκτοπισμένοι από την ισραηλινή εισβολή ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο. Παρά τη σχετική ύφεση που καταγράφηκε το πρωί της Κυριακής, οι λιβανέζικες αρχές μέτρησαν ακόμα 20 θύματα από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς του Σαββάτου, με τις στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας να επιδίδονται σε έναν αγώνα δρόμου για την εξουδετέρωση των μη εκραγεισών βομβών μεγάλου βάρους που έπληξαν τις νότιες περιοχές.
Δείτε επίσης:
- Βανς: Ιστορική ευκαιρία για τη Μέση Ανατολή
- Ελβετία: Ξεκινά η κρίσιμη διαπραγμάτευση ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου
- Ορμούζ: Απειλεί με τέλη διέλευσης ο Τραμπ για τις υπηρεσίες ως… φύλακας άγγελος
- Το Ιράν ξανακλείνει τα Στενά του Ορμούζ – Κατηγορεί Ισραήλ και ΗΠΑ για παραβίαση της εκεχειρίας
