Η μακροχρόνια αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Λιβύη αναφορικά με τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος. Η Τρίπολη συνεχίζει να εγείρει αμφισβητήσεις κατά των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Αθήνας, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι η Κρήτη στερείται του δικαιώματος για πλήρη επήρεια σε Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα.
Η σοβαρότητα του ζητήματος αποτυπώνεται καθαρά στις πρόσφατες παρεμβάσεις του Μουσταφά Σανάλα, πρώην προέδρου της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης, ο οποίος αναδεικνύει τα θαλάσσια σύνορα σε ζήτημα υψίστης στρατηγικής σημασίας, ιδιαίτερα τώρα που οι ενεργειακοί σχεδιασμοί στην περιοχή επιταχύνονται.
Ο Σανάλα απηύθυνε κάλεσμα για γενική εθνική κινητοποίηση, προειδοποιώντας την πολιτική ηγεσία της χώρας του ότι οποιαδήποτε κωλυσιεργία ή ολιγωρία στον χειρισμό των σχετικών φακέλων θα μπορούσε να υποθηκεύσει το μέλλον της Λιβύης. Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε τη συγκρότηση μιας εξειδικευμένης εθνικής ομάδας εμπειρογνωμόνων που θα αναλάβει να επαναξιολογήσει όλα τα ιστορικά, τεχνικά και νομικά δεδομένα των διαφορών τόσο με την Ελλάδα όσο και με τη Μάλτα, προκειμένου να θωρακιστούν οι λιβυκές θέσεις σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Το καθεστώς της Κρήτης και το ενεργειακό δέλεαρ
Σύμφωνα με την προσέγγιση της Λιβύης, το κύριο σημείο τριβής εντοπίζεται στον βαθμό επήρειας που αναγνωρίζεται στα ελληνικά νησιά για τον υπολογισμό των θαλάσσιων μεθορίων. Ο πρώην επικεφαλής της κρατικής εταιρείας πετρελαίου υποστήριξε ότι αν γίνει δεκτή η πλήρης επήρεια της Κρήτης και των παρακείμενων νότιων νησιών, η Λιβύη θα απωλέσει θαλάσσια οικόπεδα τεράστιας γεωστρατηγικής και οικονομικής αξίας. Αυτή η επιχειρηματολογία ευθυγραμμίζεται πλήρως με την πάγια θέση της Τρίπολης, η οποία απορρίπτει κατηγορηματικά την ελληνική αρχή της μέσης γραμμής και της ίσης απόστασης μεταξύ των ακτογραμμών.
Η γεωπολιτική ένταση συνδέεται άρρηκτα με τον πλούτο που κρύβει ο βυθός της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Σανάλα δεν έκρυψε ότι οι υπό αμφισβήτηση ζώνες ενδέχεται να φιλοξενούν μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, ικανά να αλλάξουν την οικονομική μοίρα της Λιβύης για τις επόμενες δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί επιβεβλημένη την προετοιμασία ενός άρτιου νομικού φακέλου βασισμένου στο διεθνές δίκαιο και σε επίσημους χάρτες πριν από οποιαδήποτε επίσημη συζήτηση.
Σημειώνεται ότι η Λιβύη έχει εκφράσει την αντίθεσή της και μέσω του ΟΗΕ, στέλνοντας ρηματικές διακοινώσεις κατά των ελληνικών προγραμμάτων ερευνών νότια της Κρήτης, διεκδικώντας περιοχές που η Αθήνα θεωρεί τμήμα της δικής της δικαιοδοσίας.
Η ελληνική απάντηση και το μέλλον των διαβουλεύσεων
Η ελληνική διπλωματία απορρίπτει στο σύνολό τους τις λιβυκές αιτιάσεις, χαρακτηρίζοντάς τες νομικά έωλες και σε πλήρη δυσαρμονία με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Η Αθήνα διαμηνύει ότι η Κρήτη, ως ένα μεγάλο νησί με συμπαγή πληθυσμό και αυτόνομη οικονομική ζωή, προστατεύεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και δικαιούται πλήρεις θαλάσσιες ζώνες. Η ελληνική επιχειρηματολογία αντλεί επιπλέον ισχύ από τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης που υπογράφηκε με την Αίγυπτο το 2020, η οποία υιοθέτησε τη μέθοδο της μέσης γραμμής και αναγνώρισε έμπρακτα την επήρεια των νησιών.
Παρά το χάσμα στις εκατέρωθεν προσεγγίσεις, οι δύο πρωτεύουσες διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και βρίσκονται σε διαδικασία διαλόγου για την εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής λύσης. Εντούτοις, η συγκεκριμένη διαμάχη παραμένει ένα από τα πιο δυσεπίλυτα γεωπολιτικά αινίγματα στην περιοχή, καθώς συμπλέκει κυριαρχικά δικαιώματα, τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων και την πρόσβαση σε πλουτοπαραγωγικούς πόρους. Με τις έρευνες υδρογονανθράκων να βρίσκονται σε εξέλιξη στα νότια της Κρήτης και το διεθνές ενδιαφέρον να παραμένει αμείωτο, το ζήτημα της ελληνολιβυκής οριοθέτησης αναμένεται να απασχολήσει την επικαιρότητα το προσεχές διάστημα.
Δείτε επίσης:
- Επίσκεψη της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου στη Λιβύη για θαλάσσιες ζώνες και μεταναστευτικό
- Θαλάσσιο drone: Από ουκρανική βάση της Λιβύης μεταφέρθηκε στη Λευκάδα
