Μια αμφιλεγόμενη δικαστική απόφαση στη νοτιοανατολική Τουρκία βάζει ουσιαστικά τέλος στη μακροχρόνια δίωξη των δύο πλέον διαβόητων στελεχών της τουρκικής Χεζμπολάχ. Με την απόφαση αυτή, τα δύο ηγετικά στελέχη προστατεύονται από την έκτιση οποιασδήποτε επιπλέον ποινής φυλάκισης, παρά το βαρύ ιστορικό εμπλοκής τους σε τρομοκρατικούς κύκλους με εκατοντάδες δολοφονίες .
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Nordic Monitor, το 6ο Ανώτατο Ποινικό Δικαστήριο του Ντιγιαρμπακίρ επαναπροσδιορίζει τη στάση της τουρκικής δικαιοσύνης απέναντι στην ανώτατη ηγεσία της ριζοσπαστικής αυτής οργάνωσης. Μετατρέποντας τις κατηγορίες σε βάρος του Edip Gümüş, ανώτατου ηγέτη της ομάδας, και του Cemal Tutar, στρατιωτικού διοικητή, από ηγεσία τρομοκρατικής οργάνωσης σε απλή συμμετοχή, το δικαστήριο μειώσε τις αρχικές ποινές στα επτάμισι έτη.
Το χρονικό της αποφυλάκισης και η διαφυγή στο εξωτερικό
Οι Edip Gümüş (Κ) και Cemal Tutar αφέθηκαν ελεύθεροι το 2011 μετά από μακρά προδικαστική κράτηση. Τούρκοι αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν αργότερα ότι οι δύο ηγέτες της Χεζμπολάχ είχαν καταφύγει στο Ιράν μετά την απελευθέρωσή τους.
Στη συνέχεια, η ποινή τους υπέστη περαιτέρω μείωση λόγω καλής διαγωγής, φτάνοντας τα έξι χρόνια και τρεις μήνες. Καθώς οι δύο άνδρες είχαν ήδη εκτίσει εννέα χρόνια προφυλάκισης πριν διαφύγουν από τη χώρα, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο χρόνος αυτός υπερκαλύπτει τη νέα ποινή. Παρά τη δέσμευση της τοπικής εισαγγελίας να ασκήσει έφεση, οι πολιτικές ισορροπίες γύρω από την υπόθεση αφήνουν ελάχιστα περιθώρια ανατροπής.
Παράτυπες διαδικασίες και τηλεδιάσκεψη για τους φυγάδες
Η δικαστική εξέλιξη πραγματοποιήθηκε υπό ιδιαίτερες διοικητικές συνθήκες που εγείρουν ερωτήματα για πολιτική παρέμβαση. Η ημερομηνία της δίκης μεταφέρθηκε αιφνιδιαστικά από τις 17 Δεκεμβρίου στις 14 Ιουλίου 2026, ενώ συγκροτήθηκε νέο προσωρινό δικαστικό συμβούλιο μετά την αντικατάσταση των αρχικών δικαστών και του εισαγγελέα.
Παρότι ζουν ως φυγάδες τα τελευταία 15 χρόνια, οι Gümüş και Tutar κατέθεσαν μέσω κρατικού συστήματος τηλεδιάσκεψης από απομακρυσμένη περιοχή της επαρχίας Batman, παραμένοντας ασφαλείς από ενδεχόμενη σύλληψη.
Το βίαιο παρελθόν της οργανώσεως και η μέθοδος «domuz bağı»
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται το αποτέλεσμα πολυετών χειρισμών για την αποκατάσταση εγχώριων ριζοσπαστικών δικτύων. Η τουρκική Χεζμπολάχ, που ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1980 με στόχο την επιβολή φονταμενταλιστικού καθεστώτος, δεν σχετίζεται οργανωτικά με τη Χεζμπολάχ του Λιβάνου, μοιράζεται όμως την ίδια βίαιη τακτική.
Στα δικαστικά αρχεία καταγράφεται η εκτέλεση 183 πολιτών με όπλα, μπαλτάδες, καθώς και με τη διαβόητη μέθοδο ασφυξίας «domuz bağı» ή δέσιμο με άλογα. Δεκάδες θύματα βρέθηκαν θαμμένα σε υπόγεια ασφαλών σπιτιών μετά από μεγάλη αστυνομική επιχείρηση τον Ιανουάριο του 2000, κατά την οποία σκοτώθηκε ο ιδρυτής της ομάδας, Χουσεΐν Βελιόγλου.
Στις πρώτες δίκες, οι κατηγορούμενοι επιδείκνυαν προκλητική στάση. Στην τελική του δήλωση υπεράσπισης ενώπιον του δικαστηρίου, ο Τουτάρ απείλησε ρητά τους δικαστές, τους εισαγγελείς και τους τοπικούς διοικητές, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε πίεση ασκηθεί στα φυλακισμένα μέλη θα οδηγήσει στην αποστολή αξιωματούχων «στο πλευρό του Γκαφάρ Οκκάν». Η αναφορά αφορούσε τη δολοφονία του αρχηγού της αστυνομίας του Ντιγιαρμπακίρ, Αλί Γκαφάρ Οκκάν, το 2001.
Η πολιτική συμμαχία με την Άγκυρα και η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση
Το 2009 επιβλήθηκαν αρχικά ισόβια σε 16 στελέχη, όμως ο νόμος του 2011 για τα όρια προφυλάκισης και οι καθυστερήσεις στο Εφετείο επέτρεψαν τη διαφυγή των ηγετών. Στη συνέχεια, η υπεράσπιση αξιοποίησε το γεγονός ότι οι αρχικοί δικαστές καθαιρέθηκαν ως μέλη του κινήματος Γκιουλέν, επιτυγχάνοντας την αναστολή εκτέλεσης των ποινών για δεκάδες στελέχη.
Παρά την επικύρωση των ισοβίων από το Ανώτατο Δικαστήριο το 2024, οι τοπικές αρχές ανέστειλαν την σύλληψή τους. Τον Απρίλιο του 2026, το δικαστήριο του Ντιγιαρμπακίρ ακύρωσε τα εντάλματα σύλληψης, οριστικοποιώντας την απαλλαγή τους λίγους μήνες μετά.
Παράλληλα, το 2012 η οργάνωση ίδρυσε το πολιτικό κόμμα HÜDA-PAR, το οποίο σταδιακά προσέγγισε το κυβερνών κόμμα AKP. Η συμμαχία επισημοποιήθηκε στις εκλογές του Μαΐου 2023, επιτρέποντας σε τρία στελέχη του κόμματος να εκλεγούν βουλευτές μέσω των κυβερνητικών ψηφοδελτίων.
Διεθνείς διασυνδέσεις και το φονικό επεισόδιο στην Ιερουσαλήμ
Εκθέσεις των υπηρεσιών πληροφοριών, όπως αυτή του 2012, αποκάλυπταν μηνιαία χρηματοδότηση 100.000 δολαρίων από το Ιράν προς την οργάνωση. Οι έρευνες αυτές μπήκαν στη συνέχεια στο αρχείο, ενώ οι εμπλεκόμενοι εισαγγελείς απομακρύνθηκαν.
Η έκθεση πληροφοριών σχετικά με τις δραστηριότητες της Χεζμπολάχ στην Τουρκία και τον τρόπο με τον οποίο έλαβε χρηματοδότηση και εκπαίδευση από το Ιράν:
Από το εξωτερικό, ο Gümüş συνέχισε να καθοδηγεί το δίκτυο, εκδίδοντας τον Οκτώβριο του 2023 θρησκευτικό διάταγμα για ένοπλη δράση κατά του Ισραήλ. Η οδηγία αυτή συνδέθηκε άμεσα με την επίθεση που πραγματοποίησε τον Απρίλιο του 2024 στην Ιερουσαλήμ ο Χασάν Σακλανάν, Τούρκος ιμάμης που είχε διοριστεί μέσω ειδικού προγράμματος στη Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων. Μετά τον θάνατο του δράστη από ισραηλινά πυρά, στελέχη του HÜDA-PAR και φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης διοργάνωσαν εκδηλώσεις τιμής, επιβεβαιώνοντας την πλήρη ενσωμάτωση των αφήγησεων της οργάνωσης στον κρατικό ιστό.
Δείτε επίσης:
- Έκθεση-σοκ της γερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών: Στο στόχαστρο τα ισλαμιστικά δίκτυα του Ερντογάν
- FBI: Η Τουρκία ως διάδρομος διέλευσης του ISIS για ξένους μαχητές
- Nordic Monitor: Η οικογένεια Ερντογάν δημιούργησε ένα πανεθνικό παραστρατιωτικό δίκτυο
