Με την ελληνική υπογραφή της CosmoPHOS-nano Project πραγματοποιήθηκε μία ιδιαίτερα σημαντική και πρωτοποριακή έρευνα, αναφορικά με την ανάπτυξη ενός νέου τρόπου παράδοσης φαρμάκων μέσα στο σώμα, χωρίς να πυροδοτούνται αντιδράσεις.
Την έρευνα πραγματοποίησε ο Moein Moghimi Καθηγητής Φαρμακευτικής και Νανοιατρικής της Φαρμακευτικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Newcastle, στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε συνεργασία με διεθνείς συναδέλφους δημοσιεύτηκε στο Nature Communications και παράλληλα στο συνοδό Nature Health Blog.
Η δημοσίευση στα δυο παραπάνω έγκριτα επιστημονικά περιοδικά συνιστά μία τεράστια επιτυχία, καθώς μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό –περίπου το 3-5% των καλύτερων επιστημονικών άρθρων όλων των 62 επιστημονικών περιοδικών του ομίλου Nature- προσκαλούνται τιμητικά να δημοσιεύσουν, επιπλέον, τα επιστημονικά τους άρθρα.
Το επαναστατικό που φέρνει, όμως, αυτή η νέα μελέτη είναι πως τα μικρά συνθετικά σωματίδια, γνωστά ως δενδριμερή, αποφεύγουν την ανίχνευση από το ανοσολογικό μας σύστημα και θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη ενός νέου τρόπου παράδοσης φαρμάκων μέσα στο σώμα.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Moein Moghimi: «Αυτή η ανακάλυψη δείχνει ότι μπορούμε να αναπτύξουμε συγκεκριμένα δενδριμερή ως μικροσκοπικούς μεταφορείς, για να εισάγουμε φάρμακα στο σώμα χωρίς να πυροδοτήσουμε το ανοσολογικό μας σύστημα. Ενεργοποίηση του συστήματος του συμπληρώματος, όπως και οι αμυντικοί μηχανισμοί του ανοσολογικού μας συστήματος, μπορούν κάποιες φορές να καταλήξουν σε φλεγμονή και μπορεί, επίσης, να προκαλέσουν αναφυλακτικές αντιδράσεις. Ενα παράδειγμα είναι η αναφυλαξία που έχουμε δει σε κάποιους λήπτες των εμβολίων Covid-19, τα οποία χρησιμοποιούν μικρά λιπιδικά σωματίδια, ενώ με τα δενδριμερή θα μπορούσαμε να αποφύγουμε αυτές τις παρενέργειες».
«Τα δενδριμερή μάς προσφέρουν τη δυνατότητα να παραδώσουμε φάρμακα σε παθολογικές εστίες, όπου η φλεγμονή είναι ένα μείζον πρόβλημα, όπως σε καταστάσεις σαν την αθηροσκλήρωση, τον καρκίνο, την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αυτό θα επέτρεπε στις ιατρικές ομάδες να θεραπεύουν αυτές τις καταστάσεις, χωρίς να πυροδοτούν το ανοσολογικό σύστημα του ασθενούς. Αυτός είναι ο λόγος που επιλέξαμε τα δενδριμερή σε μία μελέτη για τη θεραπεία της αθηροσκλήρωσης, που βρίσκεται σε εξέλιξη» είπε ο Παναγιώτης Ν. Τροχόπουλος, καρδιολόγος και διευθυντής της CosmoPHOS Ltd (Θεσσαλονίκη, Ελλάς), ένας από τους συγγραφείς του άρθρου.
Η ομάδα προτείνει ότι, επειδή αυτά τα δενδριμερή που αποφεύγουν το συμπλήρωμα είναι τόσο μικροσκοπικά, θα μπορούσαν, επίσης, να χρησιμοποιηθούν για να καμουφλάρουν επιφάνειες εμφυτευμάτων και πολλών βιοϊατρικών συσκευών, όπως τα καρδιαγγειακά στεντς, προστατεύοντάς από την επίθεση του συστήματος του συμπληρώματος.
Οι ερευνητές, επίσης, υποστηρίζουν ότι μερικά πολύ επικίνδυνα βακτήρια και ιοί μπορεί να εκμεταλλεύονται μοτίβα για να διαφύγουν από το ανοσολογικό μας σύστημα. Για παράδειγμα, μπορεί να είναι δυνατόν αυτοί οι παθογόνοι μικροοργανισμοί να παρουσιάζουν επιφανειακά μοτίβα με περιοδικότητα μικρότερη του 1 νανομέτρου το ένα από το άλλο, προκειμένου να διαφύγουν από τα ραντάρ του συστήματος του συμπληρώματος και να επιβιώσουν μέσα στον ξενιστή.
Τέλος, η ομάδα βρήκε, ακόμη, ότι ένας ιδιαίτερος τύπος δενδριμερών (αυτά τα οποία φέρουν αμινο-ομάδες στα πλοκάμια τους) επιβιβάζονται σε ένα ανοσολογικό μόριο, που αποκαλείται ανοσοσφαιρίνη Μ (IgM). «Με αυτά τα δενδριμερή η βόλτα δεν ήταν δωρεάν. Πηδώντας στην IgM τροποποίησαν τη δομή της και αυτό πυροδότησε την απόκριση του συμπληρώματος» είπε ο καθηγητής Moghimi.
Η διεπιστημονική ομάδα σκοπεύει να αναπτύξει την εργασία της περαιτέρω, εξετάζοντας τη δυνατότητα παράδοσης φαρμάκων, σχεδιασμού εμβολίων και βιομηχανικών συσκευών, όπως και τη βασική κατανόηση της διαφυγής των μικροοργανισμών από το ανοσολογικό μας σύστημα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το CosmoPHOS-nano Project είναι μία διεπιστημονική ελληνική ιδέα που γεννήθηκε το 2004 στη Θεσσαλονίκη από τον Ελληνα ειδικό καρδιολόγο Παναγιώτη Ν. Τροχόπουλο, ο οποίος είναι επιστημονικός, επιχειρηματικός και στρατηγικός συντονιστής όλου του προγράμματος σε παγκόσια κλίμακα.
